Nắng nóng khắc nghiệt đe dọa truyền thống hàng trăm năm của phô mai Parmesan Italy

Mùa hè ở châu Âu từ lâu đã vốn ấm áp, tuy nhiên hiện tại các đợt nắng nóng trên lục địa này đang trở nên ngày càng gay gắt hơn, kéo dài dai dẳng và xuất hiện với tần suất cao hơn trước. Các hệ thống y tế, nông nghiệp cũng như mạng lưới năng lượng đang chịu áp lực lớn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khu vực châu Âu đang ấm lên nhanh hơn bất kỳ khu vực nào khác thuộc WHO, với tốc độ tăng nhiệt độ gần gấp đôi so với trung bình toàn cầu. Ba năm nóng nhất được ghi nhận tại châu Âu đều diễn ra kể từ năm 2020, trong khi mười năm nóng nhất cũng chỉ xảy ra từ năm 2007 trở lại đây.

Sự thay đổi nhiệt độ không chỉ làm tăng độ nóng mà còn dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe cộng đồng. Hội chứng căng thẳng nhiệt hiện là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến biến đổi khí hậu ở châu Âu, với tỷ lệ tử vong do nóng tăng khoảng 30% trong hai thập kỷ qua. Dữ liệu chính thức từ EuroMOMO, được Ủy ban phòng chống và kiểm soát bệnh dịch châu Âu (ECDC) cùng WHO xác nhận, cho thấy đợt nắng nóng dữ dội cuối tháng 6/2026 đã gây ra hơn 10.000 ca tử vong vượt mức dự kiến trên 27 quốc gia châu Âu, trong đó hơn 9.000 người là trên 65 tuổi. Các nhà khoa học khẳng định đợt nắng nóng năm 2026 này sẽ gần như không thể xảy ra nếu không có tác động từ biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Khi nói đến biến đổi khí hậu, nhiều người thường hình dung về hiện tượng băng tan hay mực nước biển dâng cao mà ít ai nghĩ đến ảnh hưởng tới một chiếc bánh phô mai. Tuy nhiên, tại vùng Emilia-Romagna của Italy, các nhà sản xuất đang chứng kiến tác động rõ ràng của nhiệt độ tăng trưởng đối với loại phô mai nổi tiếng Parmigiano Reggiano, hay còn gọi là “Vua phô mai”.

Loại phô mai này đã được sản xuất suốt hơn 800 năm, chỉ sử dụng ba thành phần gồm sữa, muối và men, và bị giới hạn sản xuất trong một số tỉnh phía bắc Italy theo quy định nghiêm ngặt. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu ấm lên làm cho việc cung cấp sữa chất lượng cao ngày càng khó khăn hơn.

Nicola Bertinelli, Chủ tịch Hiệp hội Parmigiano Reggiano, chia sẻ với Reuters rằng "Nhiệt độ cực đoan ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và số lượng sữa.” Tại trang trại gia đình gần Parma, cửa chuồng bò vốn chỉ mở vào ban đêm vào mùa hè nay phải để mở suốt ngày để giúp đàn bò chống chọi với sự oi bức gay gắt.

Quá trình làm phô mai bắt đầu từ việc chăm sóc bò khỏe mạnh. Khi bò gặp khó khăn do nhiệt độ cao, sản xuất phô mai cũng lao đao. Trong những đợt nắng nóng, bò giảm ăn vì quá trình tiêu hóa tạo ra nhiệt lượng bên trong cơ thể, đồng thời chúng dành nhiều thời gian nghỉ ngơi để giữ mát. Hệ quả là sản lượng sữa giảm sút đáng kể.

Hơn nữa, Parmigiano Reggiano chỉ được phép sản xuất từ sữa của bò ăn cỏ và rơm khô trồng trong khu vực sản xuất quy định. Tuy nhiên, tình trạng hạn hán kéo dài hạn chế sự phát triển của cỏ, tác động trực tiếp đến nguồn thức ăn cho bò. Ông Bertinelli nhấn mạnh: “Nếu không có mưa, cỏ không mọc được, rơm khô không thể sản xuất và do đó không thể thu hoạch đủ sữa để làm phô mai.”

Nhiều trang trại đã lắp đặt quạt và hệ thống phun sương để làm mát cho bò, tuy nhiên chi phí điện năng tăng cao đặt gánh nặng tài chính lên các hộ nông dân vốn đang gặp không ít khó khăn.

Ngành công nghiệp Parmigiano Reggiano đóng góp khoảng 4,5 tỷ euro mỗi năm và tạo ra hàng nghìn việc làm tại khu vực phía bắc Italy. Trên nửa doanh số hiện nay đến từ xuất khẩu, khiến đây trở thành một trong những sản phẩm thực phẩm giá trị nhất của nước này.

Dù vậy, nhiệt độ tăng cao buộc các nhà sản xuất phải suy nghĩ lại cách thức canh tác, quản lý đàn vật nuôi và bảo tồn truyền thống lâu đời của mình. Paolo Ganzerli, Giám đốc kinh doanh quốc tế của công ty thực phẩm GranTerre, nói với Reuters: “Nếu các hiện tượng cực đoan trở nên kéo dài và dữ dội hơn, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến cả số lượng và chất lượng sữa, đồng thời kéo theo chi phí sản xuất tăng cao.”

Ông cũng chia sẻ suy nghĩ chung của nhiều nhà sản xuất, “Chúng tôi không muốn trở thành thế hệ cuối cùng được thưởng thức phô mai Parmigiano Reggiano.”

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.