Vấn đề cạnh tranh trong ngành bán lẻ thực phẩm tại Canada và giải pháp từ các trung tâm thực phẩm địa phương

“Chúng tôi phải chịu sự chi phối của các tập đoàn lớn hay các bên mua lúc đó,” bà Viaene chia sẻ. Tuy nhiên, thay vì chấp nhận mức giá không hợp lý và phải vay ngân hàng thêm tiền để gánh lỗ, họ đã từ chối. “Chúng tôi không để họ kiếm tiền trong khi chúng tôi phải đối mặt với khó khăn,” bà nhớ lại quyết định đó.

Chủ tịch Liên đoàn Nông dân quốc gia Jenn Pfenning cho biết, sự đau lòng mà gia đình Viaene trải qua không phải trường hợp cá biệt. Đây là vấn đề phổ biến mà nhiều nông dân khác trên toàn Canada vẫn phải đối diện do sự tập trung quyền lực trên lĩnh vực bán lẻ thực phẩm vào tay một số ít nhà bán lẻ lớn.

Bà Pfenning nhận định: “Không có nông dân nào tại Canada đủ sức cân bằng với quyền lực mà các nhà bán lẻ này nắm giữ, và họ thực sự kiểm soát chặt chẽ giá bán sản phẩm.”

Đáp lại thực trạng thị trường siêu thị bị tập trung cao, chính phủ Carney đã công bố chiến lược an ninh lương thực toàn quốc với ngân sách 1 tỷ USD trong vòng 10 năm để thiết lập tối đa 40 trung tâm thực phẩm địa phương trên khắp Canada. Mục tiêu là hỗ trợ nông dân, giảm sự tập trung quyền lực trong ngành bán lẻ thực phẩm và cải thiện quyền lợi người sản xuất.

Bà Ann Higgs, điều hành trung tâm Growers Station tại Charlottetown, chia sẻ với CBC rằng các trung tâm này nhận đơn đặt hàng từ các nhà hàng, nhóm cộng đồng và cửa hàng tạp hóa nhỏ rồi thông báo nhu cầu cho nông dân để thu hoạch, đóng gói và phân phối sản phẩm. Theo bà, mô hình này tạo điều kiện cho nông dân nhỏ phát triển và thiết lập quan hệ chặt chẽ hơn với khách hàng địa phương.

Trong số các khách hàng của Growers Station có ông Krunal Patel, chủ cửa hàng Crapaud General Store ở bờ biển phía Nam P.E.I., cách Charlottetown khoảng 30 km. Ông Patel cho biết, tuy cửa hàng nhận được sản phẩm tươi từ trung tâm này, nhưng vẫn phải mua các mặt hàng khô từ các nhà bán buôn thuộc sở hữu của các chuỗi siêu thị lớn, vốn là đối thủ cạnh tranh trực tiếp.

Ông chia sẻ: “Các doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi phải mua số lượng lớn để được giá tốt, nhưng lượng hàng mua vượt quá nhu cầu tiêu thụ của khách hàng. Điều này khiến chúng tôi lo lắng về hạn sử dụng và khả năng không được hoàn tiền với các thực phẩm hết hạn.”

Chuyên gia kinh tế thức ăn của Đại học Guelph, Mike von Massow, đánh giá rằng dù các trung tâm thực phẩm giúp tăng tính kháng cự của chuỗi cung ứng và hỗ trợ nông dân nhỏ, nhưng khó kỳ vọng mô hình này có thể giảm giá thực phẩm đáng kể cho người tiêu dùng.

Ông giải thích, giá thực phẩm hiện đang cao tại Canada chủ yếu do các vấn đề chuỗi cung ứng, như điều kiện trồng trọt khó khăn tại Mexico làm tăng giá cà chua, chứ không phải do hành vi thao túng giá cả hay “greedflation”. Ông đánh giá rằng khoản đầu tư thêm vào cơ quan Cạnh tranh trong chiến lược của chính phủ là cần thiết để đảm bảo sự công bằng trên thị trường.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Thực phẩm Heath MacDonald giải thích việc chính phủ đầu tư mạnh vào các trung tâm thực phẩm là nhằm xây dựng hạ tầng quan trọng, tạo thêm lựa chọn mua sắm tại địa phương, giúp thị trường mở rộng và kích thích cạnh tranh nhằm giảm giá thực phẩm thông qua giảm chi phí vận chuyển.

Ông nhấn mạnh: “Phát triển các trung tâm thực phẩm ở những vùng chưa có cơ sở như hiện nay sẽ thúc đẩy cạnh tranh và đưa giá thị trường đi xuống.”

Ngày nay, Rose Viaene cùng con gái Trisha vẫn điều hành Riverview Country Market tại Charlottetown, một chợ nông sản mở cửa quanh năm, cung cấp sản phẩm địa phương và các mặt hàng khác. Mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng họ giữ vững cạnh tranh bằng cách tập trung vào sự phát triển chung thay vì chỉ chạy theo lợi nhuận.

Trisha chia sẻ: “Nếu các cửa hàng nhỏ thành công, chúng tôi cũng thành công. Đó là cách mà chúng ta phải hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau để cạnh tranh với các chuỗi siêu thị lớn.”

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.