Phát hiện dấu tích nghi lễ đốt cỏ 25.000 năm của người GunaiKurnai tại hang động ở Victoria

Tổ tiên của người GunaiKurnai đã lựa chọn và mang cả cánh đồng cỏ nguyên vẹn vào hang Cloggs ở khu vực Đông Victoria, Australia để đốt thành lớp tro mỏng trải đều, theo kết quả nghiên cứu mới do nhà khảo cổ học Elle Grono từ Đại học Quốc gia Australia dẫn đầu. Các lớp tro này sau đó được các lớp trầm tích phủ lên, bảo quản theo thứ tự từng lớp kéo dài hàng nghìn năm. Phát hiện này cho thấy việc sử dụng lửa cho các nghi lễ đã diễn ra ít nhất từ 25.000 năm trước, đúng thời kỳ đỉnh điểm của kỷ băng hà.

Cloggs Cave nằm trên đất của người GunaiKurnai gần sông Snowy, cách Melbourne khoảng 300 km về phía đông. Đây là nơi có nhiều dấu vết hoạt động của các thế hệ tổ tiên, bao gồm những vết tích bếp lửa, chuẩn bị thức ăn và công cụ đá. Các cuộc khai quật khảo cổ bắt đầu từ những năm 1970, ban đầu không có sự cho phép của người bản địa. Sau đó, sự hợp tác giữa tổ chức GunaiKurnai Land and Waters Aboriginal Corporation và các nhà nghiên cứu đã mang lại nhiều phát hiện quan trọng, trong đó nổi bật là các công cụ gỗ cổ xưa nhất từng tìm thấy ở Australia vào năm 2024.

Phân tích tập trung vào phytoliths – những cấu trúc khoáng cứng còn sót lại sau khi thực vật phân hủy – giúp tái hiện sự xuất hiện của cây cỏ trong hang. Hầu hết các phytoliths được tìm thấy đều thuộc về các loài cỏ, chỉ một số rất nhỏ từ cây gỗ và thảo mộc. Việc xuất hiện phytoliths từ nhiều bộ phận của cây cỏ như thân, lá, hoa và rễ chứng minh rằng người GunaiKurnai mang cả cây cỏ nguyên vẹn vào hang rồi đốt.

Những phytoliths này còn có dấu hiệu bị cháy, củng cố thêm giả thuyết về việc chúng bị con người sử dụng trong các hoạt động đốt lửa. Các lớp tro được phát hiện trải dài trong nhiều tầng địa chất với các mẫu có niên đại chính xác từ 25.800 đến 24.000 năm trước, trong khi các mẫu mới hơn nằm trong khoảng 3.400 đến 1.500 năm tuổi.

Dựa trên kiến thức truyền thống cùng kết quả khảo cổ, các nhà nghiên cứu khẳng định việc đốt cỏ tại hang Cloggs mang tính nghi lễ, phục vụ cho các mục đích ma thuật, chữa bệnh cùng các thực hành tâm linh khác, khác với những đợt đốt đất theo phong tục quản lý đất đai. Người GunaiKurnai gọi những người làm những nghi lễ này là mulla-mullung, họ là các thầy lang có uy tín, vừa được tôn trọng vừa khiến người khác e sợ do khả năng chữa bệnh và nguyền rủa của mình.

Bên cạnh đó, các dấu vết như cây gỗ dẹt bôi dầu mỡ từ cây Casuarina cũng được tìm thấy trong các lớp trầm tích sâu hơn, gợi ý rằng nhiều hình thức nghi lễ liên quan đến các loại cây gỗ cũng đã được thực hiện tại đây. Lớp tro từ việc đốt cỏ còn được cho là sử dụng để theo dõi dấu chân của người và những sinh vật linh hồn bước vào hang, góp phần vào các nghi thức thiêng liêng.

Nhà khảo cổ Carolyn Spry từ Đại học La Trobe nhận định nghiên cứu này đã cung cấp bằng chứng sống động và mới mẻ về việc sử dụng toàn thân cỏ trong các nghi lễ cổ đại, đồng thời hướng khảo cổ học khỏi những dấu vết dễ nhìn thấy như công cụ đá sang những bằng chứng nhỏ hơn và tinh vi hơn như phytoliths. Điều này giúp mở rộng hiểu biết về văn hóa và tín ngưỡng của người GunaiKurnai nói riêng và các cộng đồng bản địa Australia nói chung trong quá khứ xa xôi.

Những phát hiện này không chỉ đơn thuần bổ sung vào các kiến thức khảo cổ mà còn góp phần làm sống lại câu chuyện về nhân dân, tín ngưỡng và truyền thống của người GunaiKurnai, như lời của trưởng lão Russell Mullet – đồng tác giả nghiên cứu: "Đây là câu chuyện rộng lớn về con người chúng tôi, hệ thống niềm tin và truyền thống cần được chia sẻ".

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.