Elites Nga gửi tín hiệu cho phương Tây, mong muốn khởi đầu lại quan hệ sau chiến tranh

Michail Chodorkowski, cựu tù nhân chính trị và từng là người giàu nhất nước Nga, đã bày tỏ sự thất vọng trước việc phương Tây chưa đưa ra một đề nghị cụ thể nào dành cho các tầng lớp tinh hoa Nga. Trong khuôn khổ Diễn đàn An ninh Warsaw năm 2024, ông chỉ trích các quốc gia phương Tây vì không tạo được đòn bẩy để chia rẽ nhóm tinh hoa ủng hộ Tổng thống Vladimir Putin. Chodorkowski trích dẫn các cuộc gặp với nhiều doanh nhân Nga sẵn sàng rời khỏi đất nước, nhưng bị ám ảnh bởi việc chưa có những bảo đảm rõ ràng về tài sản và an toàn cá nhân nếu họ lựa chọn rời đi.

Ông nhấn mạnh rằng dưới chế độ hiện tại, những cá nhân này đứng trước nguy cơ bị trừng phạt và không thể trở về Nga mà không đánh đổi mạng sống, do đó cần có những điều kiện bảo vệ và cơ hội được khoan hồng. Tuy nhiên, theo ông, các nỗ lực trao đổi với đối tác phương Tây về vấn đề này vẫn chưa đạt kết quả cụ thể.

Tỷ phú Andriej Mielniczenko, sở hữu khối tài sản hơn 17 tỷ USD và đứng thứ bảy trong danh sách tỷ phú Nga của Forbes năm ngoái, vừa trở thành tâm điểm trên thế giới sau cuộc phỏng vấn kéo dài gần 60 giờ với tạp chí The Economist. Mielniczenko xây dựng sự nghiệp qua ba thập kỷ trong ngành khai thác tài nguyên và các lĩnh vực năng lượng, phân bón, hậu cần. Trước chiến tranh, ông gần như sống chủ yếu ở Thụy Sĩ và di chuyển bằng du thuyền sang trọng, nhưng sau lệnh trừng phạt của EU, Mỹ và Canada từ tháng 2/2022, ông buộc phải trở về Nga và tiếp tục hoạt động kinh doanh trong điều kiện khó khăn.

Trong bài viết trên The Economist, Mielniczenko trình bày bốn kịch bản có thể xảy ra với nước Nga sau khi cuộc xung đột kết thúc: một là Nga bị đẩy ra vùng ngoại biên thế giới phương Tây nhưng có thể trở lại mạnh mẽ; hai là phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc; ba là sụp đổ hỗn loạn với sự phân chia lãnh thổ và đấu tranh kiểm soát vũ khí hạt nhân; bốn là trở thành một quốc gia đóng cửa, bị bao vây như pháo đài. Ông cũng nhấn mạnh quan điểm phổ biến ở Moscow rằng chiến tranh là cuộc đối đầu với toàn bộ phương Tây, được tài trợ và trang bị từ bên ngoài, đồng thời gợi nhớ đến những lo ngại an ninh của Nga bị Western bỏ qua sau Chiến tranh Lạnh.

Giáo sư Władimir Ponomariow, cựu thành viên chính phủ Nga và đại diện của phong trào đối lập, nhận thấy trong giới tinh hoa châu Âu đã bắt đầu có những lực lượng tính đến việc tái lập quan hệ bình thường với Nga sau chiến tranh. Ông cho rằng bài viết của Mielniczenko trên The Economist cho thấy sự tồn tại của các nhóm muốn tạo nền tảng cho sự thay đổi sau xung đột, dù họ không coi Ukraine là vấn đề chính, mà chỉ là phần của biến động địa chính trị giữa Nga và phương Tây.

Ponomariow nhận định đây có thể là sáng kiến cá nhân của Mielniczenko và được nhiều tỷ phú Nga chia sẻ, những người đều chán nản với chiến tranh hiện tại và kêu gọi phương Tây hãy ngừng chiến tranh và bắt đầu lại mối quan hệ từ đầu. Tuy nhiên, ông cũng nhắc lại rằng trước khi Đức trở lại sân chơi địa chính trị châu Âu, một quá trình thanh trừng và xét xử tội phạm chiến tranh nghiêm khắc đã diễn ra.

Các nguồn tin cho thấy nhóm tinh hoa tài chính của Nga đang cảm nhận sức ép mạnh mẽ từ chính quyền, đặc biệt qua các vụ kiện cáo tham nhũng và các bước tịch thu tài sản, khiến nhiều người có nguy cơ mất mọi thứ nếu không tuân thủ. Theo chuyên gia kinh tế Andriej Jakowlew, tiền bạc bắt đầu khan hiếm từ năm ngoái, dẫn đến sự tăng cường các biện pháp kiểm soát và đàn áp nhằm tái phân bổ tài sản trong nhóm quyền lực.

Thông tin từ Bloomberg chỉ ra rằng kể từ đầu năm, nhiều tỷ phú Nga đã chuyển một phần tài sản ra nước ngoài thông qua các giao dịch tiền mã hóa và các hệ thống tài chính ở Kazakhstan, Armenia và Kyrgyzstan, đồng thời đầu tư vào vàng và bất động sản ở Thổ Nhĩ Kỳ, Síp, Monaco tới cả châu Phi.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.