Tử vong giao thông toàn cầu giảm 21% nhưng châu Phi ghi nhận tăng cao đáng lo ngại

Dữ liệu mới nhất do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố vào ngày thứ Ba cho thấy trong 15 năm qua, số ca tử vong do tai nạn giao thông trên toàn thế giới giảm 21%, mặc dù số lượng phương tiện lưu thông tăng thêm hơn một tỷ chiếc. Trong năm 2025, tai nạn giao thông vẫn khiến khoảng 1,16 triệu người tử vong, trở thành một trong những mối đe dọa lớn về sức khỏe cộng đồng.

Báo cáo được công bố đồng thời với việc các quốc gia thành viên Liên hợp quốc thông qua tuyên bố chính trị nhằm tăng tốc thực hiện các biện pháp giảm 50% số người chết và bị thương nghiêm trọng vì tai nạn giao thông trước năm 2030, tính từ năm 2021.

Mặc dù các khu vực khác trên thế giới ghi nhận mức giảm tử vong, khu vực châu Phi thuộc WHO lại báo cáo sự gia tăng 17% số ca tử vong do tai nạn giao thông. Đây là khu vực duy nhất chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong giai đoạn 2011-2025. Điều này cho thấy thách thức lớn trong việc cải thiện an toàn giao thông tại châu Phi.

Bên cạnh đó, các thương tích do tai nạn giao thông vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trong nhóm trẻ em và thanh thiếu niên từ 5 đến 29 tuổi.

Giám đốc WHO, bác sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, nhấn mạnh sự giảm tử vong trên toàn cầu là bằng chứng cho thấy việc đầu tư vào hệ thống giao thông an toàn mang lại kết quả khả quan. Ông kêu gọi các quốc gia tiếp tục ưu tiên thiết kế đường sá với con người là trung tâm, nhằm giảm thiểu tai nạn.

"Mọi ca tử vong do tai nạn giao thông đều có thể ngăn chặn và không bên nào chấp nhận được," ông Tedros nói.

Báo cáo của WHO cũng chỉ ra sự thay đổi nhanh chóng trong hệ thống giao thông toàn cầu do đô thị hóa nhanh và sự bùng nổ trong việc sử dụng xe máy. Số lượng xe máy trên toàn thế giới đã tăng hơn gấp ba lần từ năm 2011 đến 2025, chủ yếu do phát triển các dịch vụ gọi xe và giao hàng.

Hiện nay, người điều khiển xe máy chiếm gần một phần ba số ca tử vong do tai nạn giao thông toàn cầu. WHO nhấn mạnh việc đội mũ bảo hiểm tiêu chuẩn có thể giảm nguy cơ tử vong do tai nạn xe máy hơn 6 lần.

Bên cạnh đó, sự gia tăng phương tiện mới như xe điện, xe scooter điện và các loại xe tự hành đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các chính phủ cập nhật quy định và tiêu chuẩn an toàn để phù hợp với công nghệ giao thông thay đổi.

Giám đốc phòng Xác định sức khỏe, Phòng thúc đẩy và phòng ngừa của WHO, bác sĩ Etienne Krug, nhấn mạnh nhóm người sử dụng đường bộ dễ tổn thương như người đi bộ, người đi xe đạp và người điều khiển xe máy chịu phần lớn các ca tử vong do tai nạn giao thông.

Hơn một nửa số người chết trên đường không phải là lái xe ô tô, mà họ đang di chuyển bằng các phương tiện dễ bị tổn thương hơn. Khi thiết kế đường giao thông chỉ chú trọng đến xe ô tô, những người này thường bị bỏ ngỏ nguy hiểm.

Bác sĩ Krug khẳng định các biện pháp hiệu quả đã được biết đến gồm luật lệ nghiêm và thực thi tốt, cơ sở hạ tầng an toàn, xe cộ đạt tiêu chuẩn, giảm tốc độ và kiểm soát lái xe khi say rượu.

Tuyên bố mới tại Liên hợp quốc yêu cầu các quốc gia thành lập các cơ quan chuyên trách về an toàn giao thông, tăng cường thu thập dữ liệu, thi hành luật giao thông nghiêm ngặt hơn, nâng cao tiêu chuẩn an toàn cho xe cộ và đầu tư phát triển hạ tầng giao thông an toàn.

Truyền thống "Hệ thống An toàn" được đề cao trong đó nhận thức rằng sai sót của con người là không thể tránh khỏi và tập trung thiết kế hệ thống giao thông sao cho giảm thiểu mức độ nghiêm trọng của thương tích khi xảy ra tai nạn.

Báo cáo cho thấy tiến triển giảm tử vong không đồng đều giữa các vùng trên thế giới: Khu vực châu Âu giảm 36%, khu vực Tây Thái Bình Dương giảm 15%, Đông Nam Á chỉ giảm 2%, châu Mỹ gần như không có thay đổi, trong khi châu Phi lại gia tăng đáng kể.

Trong thập kỷ kết thúc năm 2021, có 10 quốc gia đã giảm một nửa số người chết do tai nạn giao thông, vượt trên mức trung bình của thế giới.

WHO khẳng định việc tăng cường an toàn giao thông không chỉ cứu mạng người mà còn góp phần giảm ô nhiễm không khí, giảm ùn tắc giao thông, thúc đẩy thói quen đi bộ và xe đạp, từ đó xây dựng các thành phố xanh, khỏe mạnh và bền vững hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.