Chuyên gia Trung Quốc đề xuất kiểm tra kiến thức công chúng về quan hệ quốc tế

Trước sự phát triển mạnh mẽ của các đoạn video ngắn và bình luận lan truyền trên mạng xã hội, một học giả của Trung Quốc đang nỗ lực thay đổi cách hiểu của công chúng về quan hệ quốc tế vốn bị đánh giá là thiếu chính xác và tiêu cực. Yan Xuetong, Chủ tịch danh dự Viện Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học Tsinghua, Bắc Kinh, đã khởi xướng một kỳ thi kiểm tra kiến thức về ngoại giao để đối phó với tình trạng thông tin sai lệch lan tràn, đặc biệt trong lĩnh vực địa chính trị phức tạp.

Kỳ thi này được tổ chức lần thứ tư vào ngày 5/7 tại khách sạn Quốc tế Liêu Ninh ở thủ đô Trung Quốc. Được biết đến với tên gọi "Kiểm tra năng lực kiến thức cơ bản về Quan hệ Quốc tế", đây là một bài kiểm tra kéo dài 60 phút, không cho phép sử dụng tài liệu tham khảo. Qua đó, Yan Xuetong muốn người dân tránh xa các xu hướng gây sốc trên mạng xã hội và tiếp cận vấn đề bằng cái nhìn sâu sắc, cân nhắc hơn.

Giáo sư Yan nhận định sự gia tăng các video ngắn trên mạng xã hội đã làm lan truyền những hiểu lầm trầm trọng về quan hệ quốc tế. Mặc dù chính quyền Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ các nội dung trực tuyến, song trong lĩnh vực này, sự kiểm duyệt có phần nới lỏng hơn, tạo điều kiện cho những người làm nội dung xây dựng lượt xem bằng cách khai thác các sự kiện quốc tế và vấn đề ngoại giao hiện đang thu hút sự quan tâm.

Ông nhấn mạnh rằng trong ngành quan hệ quốc tế, thay vì bắt đầu từ con số không như nhiều ngành học khác, các giảng viên phải bắt đầu từ mức -1 để sửa chữa những nhận thức sai lầm sâu sắc đã ăn sâu vào tâm trí học viên. Ý tưởng này thể hiện sự phức tạp và thách thức trong việc giáo dục công chúng.

Kỳ thi được thiết kế theo ba cấp độ: cơ bản, trung cấp và cao cấp. Hiện nay, đã có 1.657 thí sinh tham gia, trong đó sinh viên đại học chiếm 36%, sinh viên thạc sĩ 35%, nghiên cứu sinh 17%, giáo viên 4% và các đối tượng khác 7%. Để đảm bảo tính nghiêm ngặt, người dự thi phải vượt qua cấp độ cơ bản mới được phép tham dự các cấp độ cao hơn. Những thí sinh đạt từ 60 điểm trở lên trên tổng 100 điểm sẽ nhận chứng chỉ năng lực chính thức.

Mặc dù đề thi khó, tỷ lệ đậu vẫn duy trì cao, với khoảng 90% ở cấp độ cơ bản và trên 80% ở các cấp trung và cao cấp. Yan Xuetong giải thích điều này xuất phát từ cơ chế "tự chọn" nghiêm ngặt: phần lớn thí sinh có nền tảng liên quan đến quan hệ quốc tế, còn người chưa chuẩn bị kỹ thường không đăng ký dự thi.

Ông lấy ví dụ như kỳ thi tiếng Anh CET-4 dành cho sinh viên đại học ở Trung Quốc, với tỷ lệ đỗ gần như 100% đối với sinh viên chuyên ngành, thì kỳ thi về quan hệ quốc tế cũng tương tự như vậy với những người trong ngành.

Kỳ thi ngày càng được nâng cao độ khó. Từ năm 2026, bài thi được rút ngắn còn 60 phút với 50 câu hỏi, cân bằng giữa lý thuyết cổ điển, phương pháp nghiên cứu và các vấn đề địa chính trị thực tế đang diễn ra. Các câu hỏi không chỉ kiểm tra kiến thức lịch sử mà còn phát triển khả năng phân tích các sự kiện nóng bỏng trên thế giới.

Cấp trình độ cơ bản tập trung vào các khái niệm và lịch sử cơ bản; trung cấp xoay quanh nguyên tắc lý thuyết và ứng dụng phương pháp; còn cấp cao đánh giá sâu về phân tích lý thuyết phức tạp và nghiên cứu định lượng.

Yan Xuetong cho rằng sự biến đổi nhanh chóng của tình hình quốc tế là yếu tố thuận lợi giúp đội ngũ ra đề thi liên tục cập nhật các ví dụ thực tế mới, từ đó tăng tính thực tiễn và hấp dẫn cho kỳ thi.

Ý tưởng kiểm tra kiến thức về quan hệ quốc tế không chỉ dừng lại ở Trung Quốc. Đại diện từ Tây Ban Nha, Hy Lạp và Pakistan đã bày tỏ mong muốn tổ chức các cuộc thi tương tự nhằm nâng cao hiểu biết cho công chúng và truyền thông tại nước họ, đánh dấu sự lan tỏa đáng kể của sáng kiến này trên phạm vi toàn cầu.

Qua hoạt động này, Yan Xuetong và các đồng nghiệp kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng một cộng đồng xã hội hiểu biết hơn về địa chính trị, qua đó thúc đẩy sự phát triển xã hội tích cực hơn trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.