Thẩm phán James Boasberg bị phản đối vì vượt quyền trong nhiều vụ kiện ở Washington D.C.

Thẩm phán cấp liên bang James Boasberg tại Washington D.C đang phải đối mặt với sự bất bình từ các bên liên quan sau khi ông nhiều lần đưa ra các phán quyết gây tranh cãi. Mới đây, ông đã bị tòa phúc thẩm ở D.C yêu cầu xem xét lại vụ kiện liên quan đến cáo buộc chính quyền thủ đô thực hiện việc điều tra và xử lý biểu tình có dấu hiệu thiên vị, đặc biệt trong trường hợp các nhóm biểu tình ủng hộ quyền sống. Dù vậy, Boasberg vẫn bác bỏ khiếu kiện mà không cho phép tiến hành phiên tòa.

Đây là lần thứ hai ông Boasberg ngăn cản nhóm ủng hộ quyền sống tiếp cận bồi thẩm đoàn sau khi những người trong nhóm bị bắt vì viết trên vỉa hè bằng phấn dòng chữ “Black Pre-Born Lives Matter”, trong khi các khẩu hiệu của phong trào Black Lives Matter được để nguyên.

Giáo sư luật Jonathan Turley của Đại học George Washington, chuyên gia luật công, đã chỉ ra một xu hướng trong các quyết định của Boasberg, gọi đó là “Pháp luật Boasberg”, thể hiện quan điểm rộng hơn mức cần thiết về quyền hạn của một thẩm phán. Trước đó, Boasberg từng bị tòa phúc thẩm tại D.C phán quyết rằng ông đã lạm dụng quyền xét xử khi hai lần kết luận chính quyền Trump khinh thường tòa án vì không ngừng các chuyến bay trục xuất người nhập cư.

Bất đồng với Thẩm phán Boasberg không nằm ở các vấn đề căn bản mà chủ yếu là ở việc ông vượt quá giới hạn thẩm quyền của mình. Trong khi ông từng phê phán cựu Tổng thống Trump vì lạm quyền, ông lại bị tòa án cấp trên phán quyết ngược lại với chính bản thân mình.

Về vụ kiện mới nhất, trong làn sóng biểu tình Black Lives Matter năm 2020, các tuyến phố ở Washington D.C xuất hiện nhiều hình ảnh và khẩu hiệu liên quan đến phong trào này, và cảnh sát dường như đã làm ngơ cho những hành động viết vẽ đó. Chính quyền còn cho phép hoàn thành một bức tranh lớn tại một con đường gần Nhà Trắng mang thông điệp tương tự.

Tuy nhiên, khi nhóm Frederick Douglass Foundation và Students for Life of America xuất hiện với khẩu hiệu chống phá thai được viết bằng phấn trên vỉa hè, họ lập tức bị bắt giữ và bị buộc phải xóa bỏ khẩu hiệu, khiến nhóm này kiện cáo rằng có sự thi hành luật pháp phân biệt đối xử về mặt nội dung diễn đạt.

Tòa phúc thẩm D.C đã bác bỏ phán quyết ban đầu của Boasberg vì ông áp dụng sai chuẩn mực pháp lý trong việc bác bỏ vụ kiện. Boasberg từng cho rằng nhóm biểu tình không thể chứng minh chính quyền D.C thực thi pháp luật một cách "ác ý" (invidious enforcement), dù đây là chuẩn mực chỉ áp dụng cho các khiếu kiện liên quan đến quyền bình đẳng, chứ không phải vụ tự do ngôn luận.

Sau khi vụ án được trả lại, Boasberg tiếp tục ra phán quyết bác đơn kiện và từ chối một phiên tòa xét xử. Ông đã bác bỏ luận điểm rằng các nhóm ủng hộ quyền sống "có hoàn cảnh tương tự" như những người biểu tình Black Lives Matter, dựa trên nhận xét cá nhân thay vì đánh giá kỹ bằng chứng do các bên cung cấp.

Ông cũng cho rằng không có đủ bằng chứng cho thấy cảnh sát D.C đã chứng kiến hành vi phá hoại trong các cuộc biểu tình Black Lives Matter, dù các bên liên quan đã cung cấp video ghi hình cảnh sát quan sát những người biểu tình viết các khẩu hiệu trên đường gần Nhà Trắng và trước Bộ Tư pháp.

Thêm vào đó, những tài liệu được cung cấp của các nhân viên cảnh sát cao cấp cho thấy có sự khác biệt trong cách thực thi, với cuộc thừa nhận về việc có mặt trong các cuộc biểu tình có phá hoại tài sản. Tuy nhiên, Boasberg vẫn bác bỏ những chứng cứ này và từ chối cho nhóm ủng hộ quyền sống được đưa vụ việc ra xét xử bởi bồi thẩm đoàn.

Việc thẩm phán Boasberg nhiều lần bị phản bác và bị tòa phúc thẩm can thiệp nhằm khôi phục giới hạn quyền lực là dấu hiệu cho thấy các thẩm phán cấp liên bang có thể bị sai lệch trong việc đặt ra giới hạn với quyền tự do ngôn luận và xử lý các vụ kiện nhạy cảm về chính trị.

Tình trạng thiên vị trong việc áp dụng luật pháp không chỉ là vấn đề hiếm gặp ở Mỹ mà còn là thực tế phổ biến ở nhiều quốc gia khác, nhất là những nơi mà hệ thống tòa án đồng thuận với việc thực thi phân biệt tùy theo nội dung hoặc chủ thể của tranh chấp. Jonathan Turley cho rằng việc thiếu kiềm chế của một thẩm phán uy tín như Boasberg có thể làm xói mòn niềm tin vào công lý và gây ra những tranh cãi dai dẳng đối với vai trò của tòa án trong xã hội dân chủ.

Trước đó, Boasberg cũng từng bị chỉ trích vì cách ông xử lý các trát triệu tập liên quan đến cuộc điều tra Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell, với cáo buộc rằng ông có thái độ không khách quan và áp dụng nguồn chứng cứ thiếu tin cậy.

Được biết, James Boasberg từng được đánh giá cao trong sự nghiệp pháp lý của mình trước khi xảy ra những tranh cãi hiện nay. Ông cũng từng chỉ trích việc sử dụng ngôn từ không phù hợp trong các tài liệu pháp lý và yêu cầu tuân thủ các phán quyết của tòa. Tuy nhiên, sự mở rộng quyền lực một cách tùy tiện khiến ông phải đối mặt với nhiều chỉ trích mới.

Những diễn biến này cho thấy cuộc tranh luận về giới hạn quyền lực thẩm phán vẫn còn rất sôi động và chưa có hồi kết tại Mỹ, nhất là trong những vụ kiện liên quan đến quyền tự do ngôn luận và các nghĩa vụ của chính quyền địa phương đối với người dân.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.