Nông dân Tây Ban Nha sử dụng bò giống dê để chống cháy rừng hiệu quả

Khu vực Galicia ở Tây Bắc Tây Ban Nha đang thực hiện một phương án sáng tạo nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy rừng bằng cách tái giới thiệu giống gia súc bản địa. Trong đó, nổi bật là giống bò Cachena - nhỏ nhất trên Bán đảo Iberia, từng bị đẩy lùi khi các khu rừng cây thông và bạch đàn dễ cháy được trồng để phục vụ công nghiệp. Sự dịch chuyển dân cư ra khỏi vùng nông thôn khiến nhiều diện tích đất bị bỏ hoang, dẫn đến cây cỏ dày đặc và tăng nguy cơ cháy rừng.

Giống bò Cachena còn được người dân địa phương gọi là “bò dê” vì khả năng ăn nhiều loại thực vật và thích nghi tốt với địa hình núi hiểm trở, khác biệt so với những loài bò lớn hơn. Năm 2017, một đám cháy lớn xảy ra tại giáo xứ Vincios đã thôi thúc các hiệp hội cộng đồng quản lý đất đai khu vực áp dụng cách thức phòng chống cháy rừng cổ truyền: nuôi gia súc bản địa gồm dê, cừu và đặc biệt là bò Cachena, với vai trò kiểm soát lớp thực vật dễ cháy bằng các hoạt động ăn cỏ.

Theo hiệp hội BOAGA, số lượng gia súc bản địa tại Galicia đã tăng từ chỉ hơn 1.800 con vào cuối thập niên 1990 lên hơn 30.000 con vào đầu năm 2026, trong đó riêng bò Cachena đã tăng từ 400 con lên khoảng 8.000 con. Chính quyền vùng Galicia đã khuyến khích các nông dân giữ lại bò cái con thay vì bán, đồng thời viện bảo tàng động vật học địa phương cung cấp bò đực giống với chi phí thấp để thúc đẩy nòi giống phát triển.

Jose Taboada, điều phối viên nhóm quản lý đất Vincios, cho biết đàn gia súc bản địa giúp duy trì thực vật bụi ở chiều cao phù hợp để tránh trở thành mối nguy hiểm về cháy nổ. Các loài cây như mâm xôi dại, cây bạt ngàn và cây chổi chứa dầu dễ cháy sẽ được kiểm soát nhờ việc bò Cachena và các động vật khác ăn cỏ thường xuyên.

Những con bò được gắn vòng định vị GPS, giúp chúng tự do di chuyển mà không cần hàng rào, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý. Vincios là một trong khoảng 3.000 cộng đồng tại Galicia tổ chức quản lý gần 700.000 ha đất đai dựa trên hình thức tập thể, có lịch sử từ thời trung cổ và được chính thức luật hóa năm 1989.

Galicia là vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của cháy rừng ở Tây Ban Nha, với gần 119.000 ha đất bị thiêu rụi chỉ riêng trong năm ngoái, diện tích này gấp đôi thủ đô Madrid. Biến đổi khí hậu khiến các mùa cháy rừng ngày càng dữ dội hơn, tình trạng nóng lên toàn cầu khiến Tây Ban Nha là một trong những quốc gia có nhiệt độ tháng 7 tăng cao kỷ lục.

Không chỉ ở Galicia, các vùng như Andalusia, Catalonia và Castile-La Mancha cũng đang áp dụng phương pháp nuôi gia súc để kiểm soát nguy cơ cháy rừng. Các nghiên cứu khoa học công nhận hiệu quả của mô hình này, tuy nhiên các chuyên gia khuyến cáo cần kết hợp với các biện pháp khác như cắt tỉa, thu hoạch sinh khối và đốt có kiểm soát do các nhân sự chuyên trách thực hiện.

José Vicente Oliver, kỹ sư rừng kiêm giáo sư, cho rằng bên cạnh mục tiêu sản xuất thịt và sữa, những cộng đồng quản lý đất đai như Vincios vẫn kiên trì duy trì trách nhiệm bảo vệ môi trường và quản lý rừng. Họ tin rằng việc duy trì sự thông thoáng của vùng rừng sẽ giảm thiểu nguy cơ các ngọn lửa bùng phát và lan nhanh.

“Khu vực này từ xưa đã thường xuyên xảy ra cháy rừng… Việc vận dụng đàn gia súc giúp chúng tôi giữ rừng trong tình trạng mở, được quản lý và kiểm soát chặt chẽ,” ông Taboada nhấn mạnh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.