Bộ trưởng Bangladesh khẳng định giết người ngoài pháp luật hiện ở mức gần bằng không

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Bangladesh, ông Md. Asaduzzaman, khẳng định rằng kể từ khi chính phủ hiện tại tiếp quản, các vụ giết người ngoài pháp luật đã giảm xuống xấp xỉ con số không. Phát biểu tại một cuộc họp tư vấn về nhân quyền diễn ra hôm thứ Bảy tại hội trường Siraj-Daudpur (Sirdap) ở thủ đô Dhaka do tổ chức phi chính phủ về nhân quyền 'Adhikar' tổ chức, ông nhấn mạnh rằng tình trạng này đã được kiểm soát chặt chẽ.

Ông cũng đề cập đến việc khiếu nại về việc hai dự luật then chốt – luật về Ủy ban Nhân quyền Quốc gia và luật phòng chống biến mất người – chưa được trình lên Quốc hội, từ đó dẫn đến những hiểu nhầm không đáng có. Bộ trưởng cho biết hiện các dự luật này đang trong quá trình rà soát cuối cùng và sẽ sớm được đưa lên Quốc hội để phê chuẩn.

Ông Asaduzzaman tiết lộ rằng các dự luật đã trải qua ba giai đoạn tham vấn kỹ lưỡng, đồng thời các văn bản pháp lý này đã được trình lên ủy ban nội các để đánh giá trước khi trình ra toàn bộ nội các phê duyệt. Sau khi được chấp thuận, hai dự luật sẽ chính thức được đưa ra Quốc hội để thông qua trong thời gian sắp tới.

Bộ trưởng cũng bày tỏ về việc không có quyền xử lý trực tiếp việc thay đổi thẩm phán phúc thẩm và các hình phạt liên quan, khi tất cả chỉ là đề xuất từ Bộ Tư pháp. Ông cho biết, từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2025, có hơn 1.400 thẩm phán tòa án cấp dưới đã được điều động, trong đó không ít người từng xử phạt những người đấu tranh cho dân chủ một cách khắt khe và thậm chí được đề bạt sang vị trí khác. Tuy nhiên, phần lớn (khoảng 70%) các đề nghị điều động này đã bị Tòa án Tối cao từ chối phê duyệt, phản ánh một quy trình phức tạp trong việc quản lý hệ thống tư pháp.

Ông Asaduzzaman nhấn mạnh rằng trách nhiệm chính không thuộc về chính phủ mà là do sự can thiệp của các yếu tố chính trị và thiếu sự độc lập của giới thẩm phán. Nếu các thẩm phán không tự đứng vững thì hệ thống tư pháp sẽ bị suy yếu nghiêm trọng.

Cựu Tổng Chưởng lý Md. Asaduzzaman chỉ ra rằng trong vòng 16-17 năm qua, Tòa án Tối cao Bangladesh đã thất bại trong việc bảo vệ quyền hiến định một cách đúng đắn. Ông khẳng định rằng chỉ khi các thẩm phán được bổ nhiệm minh bạch, có năng lực và đạo đức, hệ thống tư pháp mới có thể thực sự độc lập và đáng tin cậy, chứ không thể chỉ là một giấc mơ trên giấy tờ.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp cam kết rằng các vụ án liên quan đến hiếp dâm sẽ không bị đưa vào danh sách có thể rút lại, bất kể người bị cáo buộc là ai hay tầm quan trọng chính trị của vụ việc như thế nào. Đây là một phần trong trách nhiệm và cam kết của chính phủ nhằm đảm bảo công bằng và nghiêm trị tội phạm tình dục.

Ông Moinul Islam Chowdhury, cựu Chủ tịch Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Bangladesh và là thẩm phán nghỉ hưu, nhận định rằng việc phòng chống tra tấn và biến mất người không thể chỉ do một cơ quan đảm nhận mà cần phối hợp toàn diện giữa các cơ quan chính phủ, hệ thống tư pháp, các tổ chức nhân quyền, đơn vị thực thi luật pháp và xã hội dân sự.

Ông mô tả hành vi biến mất người là tệ hại hơn cả chết chóc thông thường, đồng thời đánh giá trong 15 năm qua chính quyền của Thủ tướng Sheikh Hasina đã chứng kiến nhiều nhân viên thực thi pháp luật và tình báo vi phạm cách hành xử nhân đạo, dẫn đến nhiều vụ biến mất người được tổ chức theo ba cấp độ: chiến lược, điều hành và thực thi.

Ông cũng đề cập đến việc luật phòng chống tra tấn và tử vong trong khi bị giam giữ được ban hành năm 2013 nhưng hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực thi. Do đó, cần sửa đổi các luật liên quan nhằm thực hiện các cải cách thể chế để ngăn chặn tái diễn các vụ biến mất người trong tương lai.

Ông Md. Aminul Islam, Công tố viên trưởng Tòa án Tội phạm Quốc tế Bangladesh, đánh giá cao báo cáo của tổ chức nhân quyền 'Adhikar' về vụ giết người hàng loạt tại cuộc biểu tình của Hefazat-e-Islam tại Quảng trường Shapla ở Motijheel, Dhaka năm 2013. Báo cáo xác nhận số người chết là 61, trong đó 58 người đã được xác minh danh tính, còn ba người đang được xác minh thêm.

Công tố viên trưởng cho biết báo cáo điều tra đã hoàn thành và sẽ nộp chính thức các cáo buộc vào ngày thứ Hai tới, mở đầu quá trình xét xử.

Ông Mahmudur Rahman, Biên tập viên tờ báo Amar Desh, cho rằng để tránh tình trạng Đảng Nhân dân Bangladesh (BNP) trở thành phiên bản của Đảng Awami League, cần thực hiện hai việc quan trọng: xét xử nghiêm minh các tội phạm và thúc đẩy một nền dân chủ thực sự. Ông nhấn mạnh rằng người dân cần lên tiếng đòi hỏi quyền lợi và phản biện chính phủ một cách hợp lý.

Ông cũng lưu ý rằng chính phủ cần ghi nhớ rằng nhiều thành viên của họ cũng từng là nạn nhân trong quá khứ và không được để quên điều này khi thực thi quyền lực.