Nguyên nhân gây lũ lụt nghiêm trọng kỷ lục tại Assam năm nay

Trong vòng một tuần qua, vùng Upper Assam của Ấn Độ đối mặt với đợt lũ lớn chưa từng có, khiến ít nhất 58 người thiệt mạng, trong đó có 6 trẻ em. Khoảng 700.000 người sinh sống tại 856 làng thuộc 12 huyện bị ảnh hưởng bởi nước lũ dâng cao vượt ngực, ngập sâu diện tích rộng lớn bao gồm cả những thị trấn lớn như Sivasagar. Chính quyền đã thiết lập các trại cứu trợ cho hơn 115.000 người và đã di tản khoảng 4.455 người bằng thuyền cứu hộ dưới sự hỗ trợ của lực lượng NDRF, Quân đội và các cơ quan địa phương.

Thủ hiến Assam Himanta Biswa Sarma cho biết chính phủ vẫn chưa tiếp cận được khoảng 30% khu vực trong khu vực bầu cử Nazira và 20% trong khu vực bầu cử Sivasagar do lớp trầm tích dày sau khi nước rút, khiến việc đi lại bằng xe hoặc bộ trở nên gần như không thể.

Chính quyền Assam ban đầu quy kết trận lũ là hậu quả của trận mưa lớn tại huyện Mon, bang Nagaland lân cận vào ngày 19/7. Tuy nhiên, theo một nhà khoa học của Trung tâm Khí tượng Kohima, Nagaland không xảy ra trận mưa biểu kiến (cloudburst) mà là lượng mưa lớn đến 137 mm trong khoảng 8-9 giờ, gây ra nhiều vụ sạt lở đất và làm 9 người thiệt mạng.

Thủ hiến Assam cũng nhấn mạnh lượng mưa trong các ngày 18 và 19/7 tại ba huyện Wokha, Mokokchung và Mon của Nagaland, cũng như huyện chân đồi Charaideo ở Assam tăng vọt với mức lệch so với bình thường lên đến 436% tại Charaideo và 493% ở Mokokchung. Việc nước dâng nhanh chưa từng có đã cản trở quá trình thoát nước của các nhánh sông vào dòng chính sông Brahmaputra vốn đã ở mức báo động.

Giáo sư Địa lý Dhrubajyoti Saharia từ Đại học Gauhati cho hay ngoài lượng mưa vượt mức, hoạt động khai thác khoáng sản và đào bới trên những khu vực thung lũng sông cũng góp phần làm giảm khả năng chứa nước của các con sông. Theo ảnh vệ tinh, các khu vực cạnh thung lũng sông bị đào bới nặng nề khiến lượng đất bùn trôi xuống dòng chảy sông nhiều hơn.

Chuyên gia nước và kỹ thuật sông Nayan Sharma, cựu giáo sư tại IIT Roorkee, phân tích rằng tình trạng mất rừng nghiêm trọng cũng làm tăng tốc độ dòng chảy nhanh do mất khả năng thấm nước vào lòng đất. Khi đất không còn rừng che phủ, nước mưa không thể thấm sâu mà chảy nhanh cuốn theo nhiều trầm tích, làm nâng cao đáy sông và giảm sức chứa, từ đó làm trầm trọng thêm lụt lội.

Ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc tái trồng rừng 100% diện tích lưu vực sông để giảm thiểu tác động của lũ lụt trong tương lai. Đồng thời, việc áp dụng các hệ thống dự báo mưa toàn cầu có thể giúp giảm thiểu thiệt hại dù không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro do thiên tai.

Bên cạnh đó, việc xả nước từ dự án thủy điện Doyang ở Wokha vào ngày 22/7 cũng được cho là làm chậm quá trình rút nước lũ.

Sông nhánh của Brahmaputra như Dikhow, Disang, và Dhansiri đang ở mức lũ nghiêm trọng, đe dọa an toàn tính mạng và tài sản của người dân khu vực. Việc tiếp cận vùng bị ảnh hưởng còn nhiều khó khăn do lớp phù sa dày, nước vẫn chưa hoàn toàn rút hết, khiến công tác cứu trợ và phục hồi gặp nhiều thách thức.

Tình trạng lũ lụt và các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng phổ biến ở Assam và khu vực xung quanh là minh chứng rõ nét cho tác động của biến đổi khí hậu cũng như hệ quả từ các hoạt động của con người lên môi trường tự nhiên.

Việc nghiên cứu kỹ lưỡng nguyên nhân thực sự và áp dụng các biện pháp phòng ngừa, bảo vệ môi trường được xem là rất cấp thiết để giảm thiểu những thảm họa tương tự trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.