Giá bảo hiểm vận tải biển tăng mạnh do gián đoạn tại eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb

Eo biển Hormuz, một tuyến đường biển then chốt nối Vịnh Ba Tư với biển Oman, đang trở thành tâm điểm căng thẳng với các vụ tấn công nhằm vào tàu hàng. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết một vụ nổ đã thiêu rụi một tàu chở dầu khi tàu này cố gắng vượt qua tuyến đường phía nam eo biển, gần bờ Oman. Hai tàu khác đã quay đầu ngay sau đó. IRGC cáo buộc các tàu này thực hiện hoạt động theo chỉ thị của Mỹ và chủ ý đi qua khu vực có mìn dưới sự kiểm soát của Iran.

IRGC cảnh báo eo biển Hormuz hiện nằm dưới sự kiểm soát của Iran và đóng cửa hoàn toàn trước các tàu chở dầu khi Mỹ tiếp tục các hành động mà họ gọi là “ác độc” trong khu vực. Eo biển Hormuz từng là điểm nóng tranh chấp giữa Mỹ và Iran suốt nhiều năm qua.

Trước chiến tranh, có từ 120 đến 140 tàu qua lại hàng ngày, trong đó khoảng một nửa là tàu chở dầu vận chuyển gần 20 triệu thùng/ngày. Vào đỉnh điểm chiến tranh, lưu lượng giảm xuống chỉ còn vài tàu mỗi ngày. Dữ liệu mới nhất cho thấy vào thứ Ba, có 10 tàu đi qua eo biển, giảm so với 16 tàu vào thứ Hai.

Theo báo cáo của S&P Global, phí bảo hiểm cho các chuyến đi qua eo biển Hormuz đã tăng lên đáng kể do nguy cơ bị tấn công ngày càng cao. Trước đây, chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh chiếm từ 1% đến 3% giá trị thân tàu, nay đã tăng lên mức từ 7,5% đến 10%. Giá bảo hiểm hiện tại cho vận chuyển dầu thô từ vùng Vịnh đến Trung Quốc là 77,96 USD trên mỗi tấn dầu thô đối với một chuyến tàu chở 270.000 tấn, mức giá này ổn định từ thứ Hai nhưng cao hơn mức trung bình 5 năm là 18,91 USD mỗi tấn rất nhiều lần.

Đỉnh điểm giá bảo hiểm từng chạm mức 140 USD mỗi tấn vào tháng Ba khi cuộc xung đột căng thẳng nhất, trong khi đáy thấp nhất kể từ đó là hơn 60 USD mỗi tấn ở đầu tháng Sáu. Với mức giá hiện tại, phí bảo hiểm cho một tàu chở 270.000 tấn có thể lên đến khoảng 21 triệu USD.

Mỹ và Iran đã ký biên bản ghi nhớ về gia hạn ngừng bắn và tiếp tục đàm phán hòa bình từ ngày 17/6, dẫn đến thời gian đàm phán kéo dài 60 ngày với các hoạt động chiến sự lớn giảm đáng kể. Tuy nhiên giao tranh đã tái diễn từ tuần thứ hai của tháng Bảy.

Eo biển Bab al-Mandeb nằm giữa Yemen ở phía đông bắc và Djibouti cùng Eritrea ở châu Phi, kết nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương qua Vịnh Aden. Chiều rộng hẹp nhất chỉ 29 km, điều kiện giao thông bị giới hạn ở hai luồng cho tàu đi vào và ra, khu vực này về thực tế nằm dưới quyền kiểm soát của nhóm Houthi được Iran hậu thuẫn.

Nhóm Houthi tuần trước tuyên bố phong tỏa hàng hải với Saudi Arabia tại khu vực này. Họ cũng công bố một chiến dịch tấn công vào hai tàu chở dầu Saudi là Encelia và Layla bằng tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái, gây ra nhiều hỏa hoạn và thiệt hại lớn. Saudi Arabia xác nhận tàu Encelia bị trúng đòn.

Houthi miêu tả các cuộc tấn công này là phản ứng đối với việc Saudi Arabia áp đặt phong tỏa kéo dài gần 12 năm đối với Yemen, gọi đây là chiến dịch trả thù tương xứng mang tên "phong tỏa đối phong tỏa". Riyadh bác bỏ cáo buộc đã phong tỏa Yemen.

Báo cáo của S&P cho biết hoạt động qua lại tại Bab al-Mandeb giảm mạnh 30% vào thứ Ba, với tổng số tàu giảm từ 41 xuống còn 29 chiếc.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.