Những điểm chính
- Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz ngày 12/7, sau cáo buộc tàu đi theo lộ trình không được cấp phép bị tấn công.
- Mỹ tiến hành nhiều cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự Iran như Bushehr, Bandar Abbas và các khu vực khác.
- Các quốc gia vùng Vịnh như Bahrain, UAE, Qatar, Jordan và Kuwait bị ảnh hưởng do các cuộc tấn công qua lại giữa Iran và Mỹ.
- Giá dầu Brent tăng lên 85,20 USD/thùng, mức cao nhất trong một tháng, gây biến động trên thị trường chứng khoán châu Á.
- Thỏa thuận tạm thời về an toàn hàng hải tại Hormuz bị đe dọa, đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran trở nên khó khăn.
Đóng cửa eo biển Hormuz: điểm nóng mới của căng thẳng Iran - Mỹ
Trong bối cảnh xung đột Trung Đông càng thêm phức tạp, căng thẳng giữa Iran và Hoa Kỳ lại tiếp tục leo thang nghiêm trọng kể từ cuối tuần qua, khi Iran chính thức tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz vào Chủ nhật, ngày 12/7. Eo biển này vốn là huyết mạch vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới, với vai trò trung tâm tại cuộc đối đầu lần này.
Trước đó, hai bên đã ký một thỏa thuận tạm thời vào tháng 6, theo đó Iran cam kết cho phép các tàu thương mại di chuyển qua vùng biển này một cách an toàn và miễn phí trong vòng 60 ngày. Tuy nhiên, thỏa thuận này bắt đầu rạn nứt ngay đầu tháng 7 do cáo buộc Washington cho rằng Iran đã đánh các tàu chở dầu qua eo biển, dẫn đến các đòn đáp trả quân sự từ phía Mỹ.
Chuỗi tấn công mới và tác động lan rộng
Vụ việc leo thang khi Iran khẳng định một tàu di chuyển theo lộ trình không được phê chuẩn đã bị tấn công, dẫn đến quyết định đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cáo buộc tàu này đã tắt hệ thống liên lạc, đe dọa an ninh hàng hải khu vực, đồng thời cảnh báo mọi hành động đáp trả sẽ bị trả đũa nghiêm khắc. Oman cho biết tàu mang cờ Cyprus chở 24 thủy thủ đã bị trúng tên lửa gần bờ biển phía Đông nước này.
Ngay trong ngày 12/7, quân đội Mỹ đã tiến hành loạt đòn giáng trả vào các mục tiêu quân sự tại Iran, đồng thời khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho giao thương quốc tế. Lực lượng Trung tâm Hoa Kỳ tuyên bố eo biển này là tuyến đường vận tải hàng hải trọng yếu toàn cầu và không thuộc quyền kiểm soát của Iran.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố có thể sẽ tái áp đặt phong tỏa đối với tàu chở hàng Iran tại Vùng Vịnh và đề xuất mức phí 20% cho các lô hàng đi qua eo biển, với vai trò của Mỹ như một “người bảo vệ” vận tải tại khu vực này.
Đối tượng bị tấn công và các nước liên quan
Các đòn tấn công từ phía Iran trong vòng này chủ yếu nhắm vào các quốc gia có lực lượng quân sự Mỹ đóng trú. Qatar, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất, Jordan, Bahrain và Kuwait đều nằm trong vùng chịu ảnh hưởng của các vụ tấn công mới nhất.
Lực lượng Vệ binh Hồi giáo Iran công bố các mục tiêu bị tấn công bao gồm kho chứa vũ khí, trung tâm truyền thông vệ tinh và khu nhà ở của binh sĩ Mỹ tại Bahrain. Jordan cho biết đã bắn hạ bốn quả tên lửa Iran, trong khi UAE báo cáo Iran đã tên lửa hai tàu ở eo biển Hormuz, khiến một thủy thủ thiệt mạng và tám người khác bị thương.
Phía Mỹ cũng triển khai các máy bay chiến đấu, tàu hải quân, máy bay không người lái tự sát và thiết bị tấn công đường biển để tiến hành các cuộc không kích nhắm vào các địa điểm quân sự tại Bushehr, Chah Bahar, Jask, Konarak, Abu Musa và Bandar Abbas trong ba đêm liên tiếp. Các mục tiêu bị đánh trúng bao gồm tàu ngầm, cơ sở bảo trì tàu, hệ thống phòng không, radar ven biển, cơ sở hạ tầng tên lửa và tàu thuyền nhỏ.
Tác động lên thị trường dầu khí và chứng khoán
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Động thái leo thang mới đã khiến thị trường toàn cầu rơi vào bất ổn, đặc biệt là giá dầu. Giá dầu Brent tăng lên mức cao nhất trong một tháng, giao dịch ở khoảng 85,20 USD mỗi thùng vào sáng thứ Ba, theo giờ GMT. Mặc dù giá chưa chạm mức cao như giai đoạn đầu xung đột, nhưng những lo ngại về gián đoạn nguồn cung do căng thẳng tại eo biển Hormuz đang gia tăng.
Ở thị trường chứng khoán châu Á, các chỉ số biến động mạnh trong ngày thứ Ba. Cổ phiếu Hàn Quốc phục hồi nhẹ và gỡ lại phần nào sự sụt giảm ở Đài Loan, trong khi chỉ số chứng khoán Trung Quốc bật tăng nhờ dữ liệu thương mại khả quan hơn kỳ vọng.
Triển vọng đàm phán hòa bình u ám
Dự kiến có vòng đàm phán gián tiếp tiếp theo giữa Mỹ và Iran sau tang lễ lãnh đạo tối cao quá cố Ayatollah Ali Khamenei đã bị phủ bóng mây đen sau các đợt tấn công vừa qua. Tổng thống Trump từng tuyên bố hôm 8/7 rằng thỏa thuận tạm thời với Iran đã chấm dứt và không chắc một thỏa thuận lâu dài nào sẽ bền vững.
Phía Iran cũng cảnh báo thỏa thuận ngừng bắn đang rơi vào khủng hoảng và có thể không tuân thủ nếu Mỹ tiếp tục các hành động tương tự. Tuy nhiên, cả hai bên vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục theo đuổi giải pháp ngoại giao. Iran duy trì liên lạc với các nhà hòa giải từ Qatar, Pakistan và Oman nhằm ngăn chặn đợt leo thang căng thẳng tiếp theo.
Tổng kết
Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang nghiêm trọng sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz, tiếp nối loạt cuộc tấn công qua lại với Mỹ trên nhiều quốc gia và khu vực biển quan trọng. Sự kiện này không chỉ gây thiệt hại về người và tài sản mà còn làm chao đảo thị trường dầu khí toàn cầu, làm dấy lên nỗi lo gián đoạn nguồn cung năng lượng. Mặc dù cả hai bên đều chưa hoàn toàn từ bỏ đường đàm phán ngoại giao, tuy nhiên, triển vọng hòa bình trở nên mờ mịt hơn khi thỏa thuận tạm thời về an toàn hàng hải từng ký kết đang dần sụp đổ. Sự kiện cũng nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của eo biển Hormuz trong các xung đột khu vực và toàn cầu.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao Iran lại đóng cửa eo biển Hormuz?
Iran đóng cửa eo biển Hormuz sau khi một tàu di chuyển theo lộ trình không được phê chuẩn bị tấn công, họ cáo buộc tàu này đã tắt hệ thống liên lạc và đe dọa an ninh hàng hải.
Mỹ đã phản ứng như thế nào trước hành động của Iran tại Hormuz?
Mỹ tiến hành các cuộc không kích vào mục tiêu quân sự tại Iran và xác nhận eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho giao thương quốc tế.
Căng thẳng Iran - Mỹ đã ảnh hưởng ra sao đến thị trường dầu mỏ?
Giá dầu Brent đã tăng lên mức cao nhất trong một tháng, đạt khoảng 85,20 USD mỗi thùng, do lo ngại gián đoạn nguồn cung tại eo biển Hormuz.
Các quốc gia nào bị ảnh hưởng trong các cuộc tấn công giữa Iran và Mỹ?
Các nước vùng Vịnh như Bahrain, UAE, Qatar, Jordan và Kuwait đều bị ảnh hưởng do các đòn tấn công qua lại giữa Iran và Mỹ.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
