Bản phim Odyssey của Christopher Nolan cắt bỏ yếu tố tình dục và chiều sâu nhân vật theo xu hướng Gen Z

Đạo diễn Christopher Nolan vừa ra mắt bộ phim The Odyssey khai thác câu chuyện bất hủ của Homer, thu hút đông đảo khán giả trở lại rạp cũng như thúc đẩy doanh số bán sách về tác phẩm The Odyssey - sử thi dài trên 12.000 câu thơ dactylic hexameter được sáng tác từ thế kỷ VII hoặc VIII trước Công nguyên. Nolan đã biến bản sử thi này thành một cuộc phiêu lưu hấp dẫn trên màn ảnh rộng, thể hiện sự táo bạo trong việc chuyển thể các kiệt tác văn học cổ điển từng thấy ở Hollywood.

Đặc biệt, bộ phim đã làm sống lại cuộc tranh luận về nhân vật Odysseus trên mạng xã hội, với các học giả và người yêu cổ điển thảo luận về các phẩm chất "polytropos," "polymetis" hay "polymechanos" của nhân vật. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Nolan lại hướng đến một hình tượng Odysseus khác biệt, phù hợp với xu hướng và thẩm mỹ của thế hệ Gen Z.

Khác với tác phẩm gốc giàu yếu tố tính dục và đạo đức phức tạp, Nolan đã lược bỏ gần như hoàn toàn các cảnh quay nhạy cảm của Odysseus trong quan hệ với các nhân vật nữ như Circe và Calypso. Theo nhà sử học Mary Beard, điều này làm mất đi "độ gợi cảm khó nắm bắt" vốn có trong bản thơ của Homer, khiến các nhân vật nữ trở nên kém hấp dẫn hơn.

Việc tránh nhắc đến các vị thần quan trọng cũng là điểm khác biệt lớn trong phim. Các thiên thần như Athena, người bảo hộ và đồng minh thường xuyên xuất hiện trong nguyên tác, nay chỉ thoáng qua với hình ảnh mang tính biểu tượng, mà không có sự can thiệp hay mưu mô thần thoại nào. Điều này khiến phim trở nên thuần túy con người và mất đi chiều sâu thần thoại vốn làm nên sức mạnh của sử thi Hy Lạp.

Phim tập trung thể hiện Odysseus dưới hình ảnh một người hùng kiểu Mỹ hiện đại, đầy lo âu và không an tâm với chính mình, khác hẳn sự phức tạp trong bản thơ của Homer. Đạo diễn Nolan mô tả anh ta như "Jason Bourne" hay một chiến binh bị ám ảnh bởi những việc mình làm trong chiến tranh, đặc biệt là ý thức về chiếc ngựa thành Troy – phát minh chiến lược có thể dẫn đến sự sụp đổ của nền văn minh.

Trong khi Homer thể hiện một Odysseus tự hào về chiến công và thậm chí còn mở rộng những chuyến cướp bóc thêm, thì trên màn ảnh Nolan chỉ giữ lại một hình ảnh đầy trách nhiệm và hối lỗi. Đặc biệt, các chi tiết Odysseus ngoại tình hay có các mối quan hệ phức tạp với các phụ nữ như Nausicaa được làm mờ nhạt hoặc loại bỏ hoàn toàn.

Nolan còn bỏ qua nhiều cảnh phim căng thẳng và bạo lực trong nguyên tác, ví dụ như việc Odysseus ra lệnh trừng phạt dã man những người hầu nữ từng ngủ với kẻ thù. Thay vào đó, phim kết thúc với hình ảnh Odysseus từ bỏ quyền lực để đi cùng Penelope lưu vong, với mục đích chuộc lại lỗi lầm chiến tranh.

Điều này hoàn toàn trái ngược với quan điểm của Homer, người miêu tả thế giới sử thi là một môi trường chiến tranh, đầy phép thuật và các vị thần quỷ quyệt, nơi mà nhân vật chính luôn phức tạp và mang nhiều mâu thuẫn nội tâm lẫn ngoại cảnh.

Bản phim của Nolan đã khiến giới học giả và người yêu cổ điển tranh luận sôi nổi về việc liệu tác phẩm này có xứng đáng với vị thế của một bản tình sử kinh điển, hay chỉ đơn thuần là một cuộc phiêu lưu hành động được làm lại để phù hợp với thị hiếu hiện đại của thế hệ trẻ. Những thay đổi xoay quanh các yếu tố tình dục, thần thoại và đạo đức khiến nhiều người cho rằng ông đã làm mất đi phần cốt lõi của sử thi.

Dù vậy, không thể phủ nhận Nolan đã thành công trong việc đưa The Odyssey trở lại tâm điểm chú ý của công chúng đại chúng, đặc biệt là khi khơi gợi những cuộc thảo luận về tầm quan trọng và ý nghĩa của tác phẩm trong văn hóa phương Tây qua các thời đại.