Test tóc phát hiện sử dụng ma túy ở Chile: Cơ chế và hạn chế sau kết quả dương tính của Juan Pablo Rodríguez

Vào ngày 25/7, Tổng thống José Antonio Kast của Chile đã quyết định miễn nhiệm ông Juan Pablo Rodríguez khỏi vị trí Thứ trưởng Bộ Tài chính sau khi xét nghiệm ma túy cho kết quả dương tính. Tuy nhiên, theo thông tin từ Biminister Claudio Alvarado, xét nghiệm đầu tiên vào tháng 4 cho kết quả âm tính, trong khi mẫu tóc đầu tiên của xét nghiệm thứ hai tháng 6 lại dương tính. Mẫu đối chứng vẫn đang được phân tích và phía ông Rodríguez cũng thông báo sẽ tiến hành kiểm tra bổ sung ở các phòng thí nghiệm khác để loại trừ khả năng tiêu thụ ma túy thực sự.

Xét nghiệm ma túy có thể được thực hiện thông qua nhiều loại mẫu sinh học như nước tiểu, máu, nước bọt hay tóc. Trong đó, chính phủ Chile đã chọn xét nghiệm tóc để kiểm tra các cán bộ, công chức dưới chính sách đang được thúc đẩy. Mẫu tóc được lấy từ một lọn tóc độ dài khoảng 3-4 cm gần da đầu để đảm bảo tính đại diện cho việc sử dụng ma túy trong thời gian vài tháng trước đó. Nếu người được xét nghiệm bị hói hoặc tóc đã qua xử lý hóa chất, tóc từ các vùng khác như nách, ngực, vùng công khai, chân cũng có thể được sử dụng để lấy mẫu.

Khác với các xét nghiệm nước tiểu hay máu chỉ phát hiện được tiêu thụ ma túy ngắn hạn, xét nghiệm tóc ưu thế trong việc phát hiện sử dụng ma túy thường xuyên, liên tục. Đại học Central tại Chile cho biết nếu việc sử dụng chỉ xảy ra một lần và không nhiều thì rất khó để cho kết quả dương tính, trong khi việc sử dụng dài hạn hoặc liều cao sẽ dễ bị phát hiện hơn.

Xét nghiệm tóc nổi bật về độ chính xác do phương pháp phân tích tinh vi và khó bị làm giả mẫu bởi người được kiểm tra không thể tự lấy mẫu. Xét nghiệm này được xem là một xét nghiệm xác nhận, tương tự như việc xét nghiệm xác nhận cho rượu bằng máu sau khi kiểm tra ban đầu với dụng cụ test nhanh.

Sandra Solari, giảng viên y khoa tại Đại học Công giáo Chile và Giám đốc y tế của Laboratorios UC CHRISTUS, cho biết xét nghiệm này có thể phát hiện các chất như cocaine và các chất chuyển hóa, cannabis, amphetamines, methamphetamines (bao gồm cả ecstasy), opiates (codeine, morphine, heroin), benzodiazepines, phencyclidine và methadone, tùy vào từng phòng thí nghiệm và mục đích phân tích.

Tuy nhiên, sự hiện diện của một số loại thuốc được sử dụng trong điều trị cũng có thể gây nhầm lẫn kết quả xét nghiệm, do đó kết quả cần được đánh giá bởi các bác sĩ chuyên môn. Kết quả dương tính không nhất thiết đồng nghĩa với việc sử dụng ma túy phạm pháp mà có thể do thuốc kê đơn gây ra. Các nguyên nhân gây dương tính giả phổ biến khác gồm ô nhiễm bên ngoài từ môi trường tiếp xúc thụ động và phản ứng chéo khi không sử dụng kỹ thuật xét nghiệm xác nhận. Các phòng thí nghiệm thường áp dụng quy trình rửa mẫu kỹ lưỡng để giảm thiểu nguy cơ này.

Natalia Riffo, nhà tâm lý học và nguyên giám đốc Dịch vụ Quốc gia phòng chống và phục hồi nghiện chất và rượu (Senda) của Chile, nhận định xét nghiệm tóc chỉ cung cấp phần thông tin giới hạn, không thể xác định tần suất sử dụng, bối cảnh hay mục đích sử dụng ma túy. Hơn nữa, xét nghiệm không phản ánh hành vi phạm pháp hay liên quan đến các hoạt động buôn bán thuốc phiện. Mục tiêu của các đợt kiểm tra này mang tính y tế và sức khỏe cộng đồng nhiều hơn là hình sự.

Bà Riffo nhấn mạnh tính minh bạch trong quy trình xét nghiệm và sự quan tâm kịp thời đối với những người có thể gặp phải tình trạng rối loạn sử dụng chất gây nghiện là điều then chốt trong việc triển khai các chương trình xét nghiệm ma túy trong cơ quan công quyền.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.