Phát hiện xưởng rèn 1.500 năm tuổi tại thành cổ Seleukeia Sidera, miền Nam Türkiye

Tại thành cổ Seleukeia Sidera thuộc tỉnh Isparta, miền nam Türkiye, các nhà khảo cổ đã tìm ra một xưởng rèn có niên đại khoảng 1.500 năm, được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Cuộc khai quật diễn ra trong khuôn khổ dự án thường niên do Đại học Suleyman Demirel thực hiện, với sự cho phép của Bộ Văn hóa và Du lịch Türkiye, đã hé lộ nhiều bằng chứng về quy trình sản xuất sắt cổ đại.

Các chuyên gia đã tìm thấy lò luyện sắt, đe rèn, khu vực lưu trữ than củi, hồ làm nguội sản phẩm và nhiều dụng cụ rèn sắt khác nhau. Đây là lần đầu tiên toàn bộ các công đoạn từ chế biến đến hoàn thiện sản phẩm sắt được phát hiện trong cùng một công trình có quy mô ở khu vực này.

Giám đốc Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Isparta, ông Vural Oguzlar, cho biết năm nay các hoạt động khai quật tại Seleukeia Sidera đã được tăng cường khi có thêm nhiều nhân lực tham gia. Quá trình khảo cổ đã ghi nhận những phát hiện quan trọng tại chợ cổ của thành phố, nơi từng là trung tâm giao thương sầm uất.

Trưởng khoa Khảo cổ Đại học Suleyman Demirel kiêm Giám đốc khai quật Seleukeia Sidera, bà Bilge Hurmuzlu Kortholt, cho hay xưởng rèn được xác định sau khi khảo sát bề mặt phát hiện nhiều dấu vết phế thải sản xuất sắt và các nghiên cứu địa vật lý giúp định vị chính xác khu vực. Bà cũng nhấn mạnh không chỉ sản xuất sắt mà còn có các hoạt động sản xuất khác tại đây.

Trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ đã thu hồi nhiều hiện vật gồm móng ngựa bán thành phẩm, đinh sắt, dao và các mảnh sắt cỡ lớn. Tất cả hiện vật được chuyển về Bảo tàng Isparta để bảo quản và nghiên cứu chuyên sâu.

Bà Kortholt cho biết xưởng rèn nằm trong khu công nghiệp của thành cổ, trong đó mô hình kiến trúc và tổ chức không gian cho thấy đây là một xưởng đúc sắt hoàn chỉnh. Loại hình xưởng rèn nguyên vẹn như thế rất hiếm gặp ở Anatolia, góp phần làm tăng giá trị khảo cổ của phát hiện này.

Bên cạnh đó, kết quả khai quật cũng chứng minh Seleukeia Sidera không chỉ gói gọn trong khuôn viên thành phố rộng 330 ha mà còn mở rộng ra khu vực các làng Cunur, Savö và Harmanoren hiện nay sinh sống. Khu vực có hai hồ nước và con sông Akcay đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển nông nghiệp, chăn nuôi cùng nhiều ngành công nghiệp khác.

Khảo cổ học cho thấy từ thế kỷ 5 CN, Seleukeia Sidera đã là trung tâm kinh tế hàng đầu của khu vực với khu công nghiệp phát triển mạnh và khả năng sản xuất lớn, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thời bấy giờ.

Các hoạt động khai quật tại Seleukeia Sidera bắt đầu từ năm 2017 do Bảo tàng Isparta chủ trì. Từ năm 2019, dự án chuyển giao và thực hiện theo chương trình khai quật theo sắc lệnh Tổng thống Türkiye, và năm 2024 đã được Bộ Văn hóa và Du lịch đưa vào sáng kiến khảo cổ học Di sản cho Tương lai nhằm bảo tồn và giới thiệu giá trị khu di tích.

Khám phá này không chỉ góp phần làm sáng tỏ lịch sử công nghiệp sắt cổ đại mà còn mở rộng hiểu biết về vai trò kinh tế và quy mô đô thị của Seleukeia Sidera trong lịch sử khu vực.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.