Ireland tìm thấy hài cốt 99 trẻ sơ sinh tại nhà mẹ và bé Tuam cũ

Nhà mẹ và bé Tuam, chính thức gọi là Tuam Mother and Baby Institution, nằm tại County Galway, Ireland, hoạt động từ năm 1925 đến 1961 do Dòng nữ tu Bon Secours điều hành dưới quản lý của Galway County Council. Cơ sở này tiếp nhận các bà mẹ đơn thân và trẻ nhỏ trong thời kỳ xã hội Ireland kỳ thị mạnh mẽ với quan hệ ngoài hôn nhân. Trong nhiều thập kỷ, những gì diễn ra bên trong ngôi nhà này gần như bị che chắn hoàn toàn.

Mọi việc chỉ được hé lộ vào năm 2014 khi sử gia địa phương Catherine Corless phát hiện 796 giấy chứng tử của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chết tại đây nhưng không có hồ sơ về chỗ chôn cất tương ứng, gợi lên câu hỏi ám ảnh: những đứa trẻ ấy được chôn ở đâu?

Năm 2017, các cuộc khai quật thử nghiệm tại khu nhà đã phát hiện lượng lớn hài cốt người trong các buồng ngầm, xác nhận nhiều trẻ em đã bị chôn tại đây. Phát hiện này đã gây chấn động Ireland và cộng đồng quốc tế, dẫn đến lời xin lỗi từ cả dòng nữ tu Bon Secours và hội đồng hạt Galway, đồng thời mở đường cho một cuộc khai quật chính thức được nhà nước cấp phép.

Năm 2025, chính phủ Ireland thành lập Văn phòng Giám đốc Can thiệp có thẩm quyền ở Tuam (ODAIT) để thực hiện khai quật pháp y toàn diện. Theo cập nhật mới nhất, trong giai đoạn từ 1/6 đến 15/7 năm nay, ODAIT đã thu hồi thêm 22 bộ hài cốt trẻ em, nâng tổng số lên 99 bộ được phát hiện tại khu vực góc tây nam của khu đất, được xác định trong hồ sơ lịch sử là “khu vực chôn cất”. Đây là khu vực trước kia phủ nhựa đường và đá sỏi làm đường cho xe qua lại, không có dấu hiệu bề mặt cho thấy hài cốt bên dưới.

Hiện hài cốt được chuyển đến phòng lạnh và phòng thí nghiệm mới xây tại Toghermore, Tuam. Tại đây, đội ngũ chuyên gia pháp y sẽ tiến hành làm sạch, làm khô, và khảo nghiệm kỹ càng cùng các phương pháp chụp X-quang, quét 3D nhằm tái dựng chi tiết về cuộc sống và cái chết của từng trẻ: tuổi tác, giới tính và những dấu hiệu về sức khỏe hay nguyên nhân tử vong có thể biết được.

Phân tích DNA đóng vai trò then chốt trong việc xác định danh tính. Đã có 62 người cung cấp mẫu DNA để tìm kiếm sự trùng khớp với những hài cốt chưa rõ danh tính tại Tuam. Quy trình này đang được mở rộng để không chỉ bao gồm cha mẹ và anh chị em ruột mà còn cả họ hàng xa như anh chị em họ, tăng khả năng tìm được kết quả, đặc biệt quan trọng với những gia đình mà thế hệ trước đã mất.

Tuam không chỉ là một địa điểm chôn cất mà còn là biểu tượng của sự đối xử bất công dành cho các bà mẹ đơn thân và con của họ trong quá khứ. Hồ sơ cho thấy nhiều trẻ chết vì bệnh liên quan đến đói nghèo, điều kiện quá đông đúc, và vệ sinh kém. Việc thiếu các hồ sơ chôn cất phản ánh sự xem thường đối với mạng sống các em.

Cuộc khai quật, mặc dù không thể thay đổi lịch sử, góp phần mang lại sự tôn trọng cho những đứa trẻ đã khuất, cung cấp câu trả lời cho các gia đình sau nhiều thập kỷ mất mát không lời giải đáp. Đồng thời, các tổ chức từng quản lý nơi này đã lên tiếng xin lỗi và đóng góp tài chính hỗ trợ công tác khai quật, trong đó có Dòng nữ tu Bon Secours và Hội đồng hạt Galway.

Việc phát hiện và nghiên cứu hài cốt ở Tuam là một quá trình đau lòng nhưng cần thiết để đối mặt với quá khứ một cách trung thực. Công việc này có thể kéo dài đến năm 2027 hoặc hơn, khi vẫn còn nhiều khu vực trên diện tích rộng chưa được khai quật hoàn toàn và có thể còn tìm thấy nhiều hài cốt hơn nữa.

Dù quá trình tìm kiếm danh tính có thể không kết thúc với tất cả các hài cốt, sự phục hồi của 99 bộ trong tổng thể này đã đánh dấu bước tiến quan trọng để truy tìm dấu vết quá khứ u ám, trả lại tên tuổi và câu chuyện cho những đứa trẻ từng bị xã hội lãng quên.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.