Xung đột Mỹ-Iran leo thang với loạt vụ nổ gần căn cứ Mỹ tại Iraq và còi báo động ở Bahrain

Sáng thứ Sáu, tại thành phố Arbil – thủ phủ vùng bán tự trị người Kurd ở miền bắc Iraq, ít nhất bảy tiếng nổ lớn được nghe thấy và có ít nhất bốn cột khói đen bốc lên từ khu vực gần hoặc bên trong căn cứ quân sự tại sân bay thành phố. Vụ việc xảy ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng khi quân đội Mỹ hoàn thành đêm thứ 13 liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu ở Iran.

Đồng thời, Bahrain cũng đã phát tín hiệu còi báo động hai lần, tuy nhiên chưa có báo cáo ngay lập tức về thiệt hại hay thương vong tại đây. Các cuộc tấn công qua lại giữa Mỹ và Iran đang tập trung vào khu vực Trung Đông nhiều bất ổn, nhất là tuyến đường biển chiến lược eo biển Hormuz và Biển Đỏ.

Các phương tiện truyền thông Iran bán chính thức như Fars và ISNA đưa tin vào sáng thứ Sáu, căn cứ hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran ở phía bắc quốc gia này bị trúng đòn tấn công của quân đội Mỹ. Các vụ nổ cũng được ghi nhận tại đảo Qeshm, nơi Iran có cơ sở hải quân và đặt các tàu không người lái để tấn công các tàu trên eo biển Hormuz. Ngoài ra, các khu vực Isfahan, tỉnh Khuzestan phía tây nam và tỉnh Fars miền nam Iran cũng là mục tiêu của các đòn công kích.

Quân đội Mỹ thông báo rằng chuỗi tấn công nhằm làm giảm khả năng của Iran trong việc đe dọa các tàu dân sự và hàng hóa khi di chuyển qua vùng biển trọng yếu. Đây là nỗ lực nhằm giành lại quyền kiểm soát eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu khí thế giới trong thời bình.

Eo biển Hormuz trở thành tâm điểm của căng thẳng khi Iran có thể đóng cửa hiệu quả con đường này, gây ra biến động giá dầu và khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Đáng chú ý, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đã nhắm vào hai tàu chở dầu Saudi Arabia tại Biển Đỏ, làm gia tăng áp lực khi đe dọa đóng cửa một tuyến vận chuyển dầu khác quan trọng của Trung Đông.

Theo đó, giá dầu thô Brent đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng sau các vụ tấn công, dù sau đó có giảm nhẹ. Eo biển Bab el-Mandeb, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, được đánh giá là điểm huyết mạch khi khoảng 12% thương mại toàn cầu và một phần tư lượng tàu container đi qua đây mỗi ngày.

Saudi Arabia đã chuyển hàng triệu thùng dầu đến cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ nhằm tránh sự gián đoạn ở eo biển Hormuz, cho thấy mức độ quan trọng của các tuyến đường biển trong cuộc xung đột.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt quân sự nghiêm khắc nếu lực lượng Houthi tiếp tục tấn công các tàu thuyền, đồng thời đe dọa sử dụng các quỹ tài chính bị phong tỏa của Iran nằm trong quyền kiểm soát của Mỹ để bồi thường thiệt hại cho các tàu bị hư hại.

Trên mạng xã hội, ông Trump tuyên bố: "Xin trân trọng thông báo rằng kể từ thời điểm này, mọi thiệt hại gây ra cho tàu, hàng hóa hoặc liên quan đến chúng sẽ được chi trả bằng tiền của Iran mà Mỹ kiểm soát." Tuy nhiên, chưa rõ các cơ chế pháp lý nào được Mỹ sử dụng để tiếp cận và sử dụng số quỹ này.

Bên phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi phản đối gay gắt tuyên bố trên của Mỹ và cảnh báo rằng việc chính phủ nào đó bình thường hóa việc tịch thu tài sản sẽ dẫn đến hỗn loạn và mất trật tự trên toàn cầu.

Trong một diễn biến liên quan, Liên Hợp Quốc kêu gọi các bên liên quan tại Trung Đông hợp tác để sơ tán và đưa về nước hàng nghìn thủy thủ đang bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz. Quan chức nhân quyền của UN, Volker Turk, mô tả tình trạng này là cuộc khủng hoảng nhân đạo và nhân quyền nghiêm trọng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.