Các tổ chức Nigeria phản đối dự luật bắt buộc mạng xã hội mở văn phòng vật lý

Dự luật do Thượng nghị sĩ Ned Nwoko (APC, Delta North) bảo trợ đã được thượng viện Nigeria thông qua bước đọc thứ hai vào tháng 3 năm 2025 và đang trong quá trình điều trần công khai trước Ủy ban Công nghệ thông tin và An ninh mạng. Mục tiêu dự luật là buộc các nền tảng mạng xã hội và các blogger hoạt động tại Nigeria phải thành lập văn phòng vật lý với địa chỉ xác minh rõ trong nước.

Trong phiên điều trần hôm thứ Năm, đại diện Hiệp hội Luật sư Nigeria (NBA), Hiệp hội Đăng ký Internet Nigeria (NIRA) cùng nhiều tổ chức khác đã bày tỏ những quan ngại sâu sắc về tính khả thi và ảnh hưởng của dự luật này. Họ cảnh báo việc buộc phải có văn phòng vật lý có thể khiến một số nền tảng không muốn tiếp tục hoạt động tại Nigeria hoặc thậm chí phải đóng cửa.

Chủ tịch sắp tới của NBA, bà Oyinkansola Badejo-Okusanya, qua đại diện Mercy Agada, đã đề nghị cần sửa đổi dự luật để cho phép các nền tảng mạng xã hội chỉ cần bổ nhiệm đại diện địa phương thay vì bắt buộc thành lập văn phòng thực tế. Bà cũng kiến nghị gia hạn thời hạn tuân thủ từ 30 ngày hiện hành lên tối thiểu 180 ngày nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, NBA yêu cầu việc soạn thảo kỹ thuật của dự luật cần được xem xét kỹ nhằm tránh áp đặt khung pháp lý quá sức đối với các nền tảng và người dùng. Mặc dù ủng hộ các quy định bảo vệ dữ liệu chặt chẽ hơn, tổ chức này cũng đề xuất rút dự luật để tiếp tục xem xét.

Đồng quan điểm, Giám đốc Vận hành của NIRA, bà Seyi Onasanya, cho rằng chỉ yêu cầu văn phòng vật lý là không đủ để giám sát và xử lý trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội. Bà đề xuất chính phủ cần yêu cầu các nền tảng lưu trữ dữ liệu trên tên miền Nigeria hoặc trong phạm vi pháp lý của quốc gia để nâng cao hiệu quả quản lý.

Bà Onasanya nhấn mạnh rằng quy định về văn phòng vật lý nên đi đôi với các điều khoản bắt buộc lưu trữ dữ liệu nội địa nhằm đảm bảo tính khả thi và trách nhiệm pháp lý của các công ty mạng xã hội.

Trái lại, ông Obinna Nwanfo, Chủ tịch Hội Những người sáng tạo nội dung, Influencer và Skit Makers của Nigeria, bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với dự luật. Ông cho rằng các chính sách hiện hành của nhiều nền tảng mạng xã hội thường bất lợi cho người sáng tạo nội dung, khiến họ khó giải quyết khiếu nại, nhất là liên quan đến việc mất người theo dõi và hạn chế tài khoản.

Dự phiên điều trần còn có sự tham gia của nhiều tổ chức khác như Paradigm Initiative, Nigerian Youths of Social Media Analysts, Digital Civic, Middle Belt Youth Congress và Nigerian Female Youth Organisation.

Ngược lại với các ý kiến phản đối, ông Ned Nwoko, người bảo trợ dự luật, khẳng định đây không phải một biện pháp nhằm trừng phạt hay gây khó khăn cho các công ty mạng xã hội mà nhằm khuyến khích họ mở rộng sự hiện diện tại Nigeria dưới dạng các thực thể doanh nghiệp với bộ máy địa phương mạnh mẽ hơn.

Ông Nwoko dẫn chứng việc yêu cầu các tập đoàn công nghệ quốc tế duy trì văn phòng vật lý là điều phổ biến tại nhiều nước trên thế giới, kể cả những quốc gia có dân số và thị trường số nhỏ hơn Nigeria, như Vương quốc Anh, Ireland, Singapore, Ấn Độ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Nam Phi, Brazil, Úc và Nhật Bản.

Những quốc gia này đã lợi dụng sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ toàn cầu để tạo việc làm, tăng thu thuế, cải thiện sự tương tác trong quản lý, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Riêng Ireland đã trở thành một trung tâm công nghệ lớn nhờ Meta, Google, LinkedIn, TikTok và X đều có hoạt động đáng kể tại đây, tạo ra hàng nghìn việc làm và đóng góp lâu dài cho nền kinh tế.

Ông Nwoko đặt câu hỏi vì sao Nigeria, thị trường kỹ thuật số lớn nhất châu Phi với dân số đông hơn nhiều nước trên, lại không thể tận dụng những lợi ích tương tự bằng cách yêu cầu các nền tảng mạng xã hội đầu tư xây dựng cơ sở vật chất thực tế trong nước.

Qua đó có thể thấy dự luật đang tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều giữa các bên liên quan, phản ánh sự cân nhắc giữa các mục tiêu phát triển kinh tế, bảo vệ quyền lợi người dùng và thuận lợi cho hoạt động doanh nghiệp số tại Nigeria.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.