Cuba và hợp tác với Việt Nam nâng cao sản lượng lúa gạo tại Yara

Tại huyện Yara, tỉnh Granma, Cuba, mối liên kết trong lĩnh vực nông nghiệp giữa Cuba và Việt Nam đã có những kết quả cụ thể. Hiện nay, trên các ruộng lúa, máy gặt đập liên hợp được vận hành đồng bộ, hoàn thành khâu làm đầy trong chưa đầy sáu phút, giúp tiết kiệm thời gian và giảm thất thoát sản phẩm. Đây là chiến dịch đầu tiên của dự án "TB AGRI Kết nối Việt Nam với Cuba", hợp tác cùng doanh nghiệp Việt Nam Thai Binh Investment Trading Corporation.

Trước khi nhìn nhận thành công tại Yara, cần xét đến bối cảnh sản xuất lúa gạo ở Cuba. Theo bài viết "Triển vọng sản xuất lúa gạo ở Cuba" đăng trên Granma tháng 3/2025, nhu cầu hàng năm của Cuba vào khoảng 700.000 tấn. Tuy nhiên, sản lượng tính trên mỗi ha giảm từ 4 tấn vào năm 2018 xuống còn 1,7 tấn vào năm 2024. Trung bình cả nước chỉ đạt hơn 2 tấn/ha năm 2025, trong khi tại Yara, năng suất trung bình đạt 7 tấn/ha, riêng vùng trồng giống còn kỳ vọng cao hơn.

Con số này vượt xa mức trung bình cả nước và cả tỉnh Granma, nơi dẫn đầu về sản xuất lúa với 5,8 tấn/ha. Điều này cho thấy dự án không những phù hợp mà còn có hiệu quả rõ ràng, chứng minh rằng nhờ ứng dụng công nghệ, vật tư và quản lý phù hợp, năng suất lúa tại Cuba có thể được nâng cao đáng kể.

Trong lễ khai mạc thu hoạch, lãnh đạo Đảng và Chính quyền tỉnh Granma cùng các đại diện từ phía đối tác Việt Nam và cán bộ công nhân viên dự án đã đánh giá cao tầm quan trọng của mô hình này như bước khởi đầu để nhân rộng sản xuất. Phó chủ tịch dự án Le Huy Thang cho rằng thu hoạch vừa qua là bước tiến quan trọng và dự án có kế hoạch phát triển ổn định.

Giai đoạn đầu dự kiến thu hoạch trên diện tích 366 ha và phấn đấu đạt tới 1.000 ha trong năm nay. Về dài hạn, mục tiêu là mở rộng lên tới 25.000 ha thông qua nhiều hình thức hợp tác với các nhà sản xuất Cuba. Mục tiêu chính là chuyển giao công nghệ, đảm bảo cung cấp vật tư thiết yếu, giải quyết các vấn đề về trang thiết bị, bảo vệ quyền lợi người lao động cũng như thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành trồng lúa tại Granma, đặc biệt là trên địa bàn Yara.

Theo ông Ramón Veloz García, thành viên Ban chấp hành Đảng tỉnh, đây mới chỉ là bước khởi đầu và dự án sẽ đánh giá kết quả để lựa chọn phương thức hiệu quả nhất, từ đó gia tăng diện tích gieo trồng và sản lượng thu hoạch. Mặc dù tập trung vào lúa gạo ở thời điểm này, trong tương lai dự án còn hướng tới mở rộng sang các loại cây trồng và lĩnh vực sản xuất, chế biến khác.

Điểm nhấn của dự án nằm ở việc giới thiệu kỹ thuật canh tác hiệu quả kết hợp chuyển giao công nghệ và đào tạo trực tiếp tại ruộng. Kỹ sư nông học Ángel Chávez Núñez, với 27 năm kinh nghiệm trồng lúa, cho biết giống lúa OM 5451 có nguồn gốc Việt Nam với chu kỳ ngắn (90-95 ngày) thích nghi tốt với điều kiện đất đai địa phương.

Dưới hình thức canh tác hiện đại, năng suất cao được tạo ra với lượng phân bón vô cơ giảm đáng kể, chỉ khoảng 100 kg nitơ/ha so với mức trên 350 kg truyền thống của Cuba. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc diệt cỏ trước khi cây mọc và không sử dụng thuốc trừ sâu cho thấy cải thiện lớn về mặt môi trường sinh thái, minh chứng qua sự xuất hiện của các loài ong có lợi trong các cánh đồng, điều trước đây rất hiếm gặp.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng bên cạnh công nghệ, tổ chức sản xuất và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác thời vụ là yếu tố then chốt tạo nên thành công. Văn hóa làm việc của Việt Nam đề cao tính kỷ luật và tập trung làm đúng lúc cần thiết, điều mà Cuba đang hướng tới để cải thiện.

Các điều kiện đất đai ở Yara, khá nặng và khác biệt so với Việt Nam, đã yêu cầu những điều chỉnh về cơ giới và kỹ thuật nông học, qua đó góp phần vào quá trình học hỏi theo hướng hai chiều giữa hai bên.

Dự án hiện có hệ thống hạ tầng đầy đủ cho khâu sấy, chế biến và tiêu thụ lúa gạo, giúp đảm bảo chuỗi giá trị khép kín một cách hiệu quả. Sản phẩm chủ yếu phục vụ nhu cầu trong nước qua Công ty Nông nghiệp Công nghiệp Hạt giống Fernando Echenique ở tỉnh Granma.

Đại diện TB AGRI, ông Dinh Xuan Vui, cho biết năng suất thực hiện đúng kế hoạch và khẳng định sự trao đổi kinh nghiệm trực tiếp tại đồng ruộng giữa các bên là rất tích cực. Nông dân Cuba đánh giá cao những phương pháp trồng mới và kỷ luật làm việc của phía Việt Nam, thể hiện sự quan tâm áp dụng vào thực tiễn.

Song song với thu hoạch, công tác gieo sạ lại đã được thực hiện nhằm nâng cao sản lượng trong năm nay và đồng thời khảo sát khả năng mở rộng sản xuất tại các khu vực khác trong tỉnh. Sau 110 ngày trồng, các lúa đợt đầu thể hiện sự đồng đều, khỏe mạnh và sạch sẽ. Chất lượng hạt gạo được đánh giá tối ưu bởi các chuyên gia.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả ngắn hạn, điều quan trọng hơn là kinh nghiệm phối hợp giữa sự nghiêm túc, kỷ luật của Việt Nam và kiến thức địa phương, công nghệ, bền vững với hiệu quả, và tôn trọng môi trường đang dần được hình thành. Dự án minh chứng rằng quan hệ hợp tác giữa Cuba và Việt Nam trong chuyển giao tri thức và áp dụng tài nguyên hiệu quả là con đường khả thi để nâng cao sản lượng lúa và tiến gần tới tự chủ lương thực.

Tính đến nay, đã thu hoạch gần 160 ha trên toàn tỉnh Granma. Việc thu hoạch lặp lại đang được tiến hành nhằm tận dụng tối đa tiềm năng năng suất dự kiến còn có thể cao hơn nữa. Các kết quả nổi bật nhất của dự án vẫn đang trong quá trình hình thành và sẽ được công bố trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.