Xu hướng ứng dụng dopamine thu hút người dùng bằng đặt hàng ảo không tốn phí

Các ứng dụng và trang web thuộc loại "dopamine apps" cho phép người dùng trải nghiệm quá trình "mua sắm" các mặt hàng như thức ăn, quần áo mà không phát sinh chi phí thật hay nhận sản phẩm thực tế. Ví dụ cụ thể là FoodNeverComes – một ứng dụng giả tưởng mô phỏng dịch vụ giao thức ăn, tuy nhiên các đơn hàng không bao giờ được giao đến người dùng. Ứng dụng này đã thu hút gần 1 triệu lượt "thỏa mãn cơn thèm" cho thấy sức hút đáng ngạc nhiên của hình thức này trên khắp thế giới.

Bên cạnh đó, có những nền tảng giả lập mua sắm thời trang như Dopamine Shop, nơi người dùng có thể thêm các món hàng kỳ quặc vào giỏ mà không cần cung cấp thông tin thanh toán hoặc nhận hàng nào cả. Ngoài ra còn có các ứng dụng giả hút thuốc ảo như No Smoke Zone, giúp người dùng cầm điếu thuốc ảo nhằm giảm căng thẳng hoặc hỗ trợ bỏ thuốc mà không gây hại.

Nguồn gốc của hiện tượng này bắt đầu từ Hàn Quốc, nhưng cũng đã lan sang nhiều nước khác, trong đó Dopamine Shop được phát triển bởi Fenwick Holdings, một công ty độc lập tại Mỹ, cho thấy sự toàn cầu hóa của các ứng dụng kiểu này.

Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh quan trọng, đóng vai trò truyền tín hiệu và thay đổi hoạt động trong não bộ, đặc biệt trong việc thúc đẩy mục tiêu và học hỏi hành vi có kết quả tích cực. Khi sử dụng các nền tảng dopamine, người dùng trải qua các cảm giác như kỳ vọng "có thể tìm thấy thứ hay ho", quyền kiểm soát lựa chọn, và niềm xác nhận "đơn hàng đã được đặt".

Điểm khác biệt lớn là người dùng không cảm nhận được giai đoạn cuối cùng là thật sự nhận hàng hóa. Từ trước đó, một số người đã biết cách tạo cảm giác tương tự qua việc xây dựng danh sách mong muốn hoặc giỏ hàng rồi xóa đi mà không thực hiện mua bán thật sự. Người dùng còn thể hiện sự thỏa mãn qua việc mơ mộng trên Pinterest hoặc lên kế hoạch du lịch giả tưởng.

Mặc dù chưa có nghiên cứu cụ thể về tác động của ứng dụng dopamine trong việc dẫn dắt hành vi thực tế, các chuyên gia lo ngại đây có thể là "hành vi cửa ngõ" dẫn đến những thói quen tiêu cực khác. Những yếu tố chơi game trong các ứng dụng này khiến giới nghiên cứu liên tưởng đến các hình thức cá cược giả lập từng gây ra một tỷ lệ chuyển đổi sang cá cược thật sự khá cao.

Ví dụ như nghiên cứu năm 2014 cho thấy 26% người chơi các trò chơi casino xã hội đã chuyển sang đánh bạc trực tuyến bằng tiền thật sau 6 tháng. Nghiên cứu năm 2016 cũng ghi nhận gần 19% người dùng game giả lập casino bắt đầu cá cược thật, trong khi nghiên cứu khác với thanh thiếu niên Đức phát hiện việc tham gia các trò chơi giả lập có dự báo việc cá cược tiền thật sau đó.

Câu nói "không có bữa trưa miễn phí" vẫn phù hợp khi áp dụng cho các ứng dụng dopamine. Dù miễn phí, việc sử dụng các nền tảng này vẫn giúp nhà quảng cáo thu thập dữ liệu hành vi qua cookie, một loại tập tin lưu lại thói quen duyệt web của người dùng để phục vụ quảng cáo cá nhân hóa.

Các ứng dụng dùng dịch vụ quảng cáo như Google AdSense sẽ cho phép các bên thứ ba theo dõi thói quen mua sắm ảo, từ đó hiển thị quảng cáo chính xác hơn về những sản phẩm thật người dùng có thể quan tâm. Những ai thường xuyên "đặt hàng ảo" có thể thấy xuất hiện nhiều quảng cáo về sản phẩm tương tự trong đời thực.

Gary Mortimer, Giáo sư Marketing và Hành vi Người tiêu dùng tại Đại học Công nghệ Queensland, nhận định xu hướng này dù nghe có vẻ giải trí lành mạnh nhưng cũng cần được thận trọng theo dõi về tác động lâu dài.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.