Brasil tăng căng thẳng với Mỹ sau quyết định áp thuế của chính quyền Trump

Chính quyền Brasil đã bỏ qua sự khéo léo truyền thống trong ngoại giao để đáp lại quyết định áp thuế 25% của Mỹ lên hàng xuất khẩu Brasil, theo quy định Mục 301 của Luật Thương mại. Thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày 22/7 và được chính phủ Brasil đánh giá như một "mốc đáng tiếc" trong lịch sử quan hệ hai nước, đồng thời cho rằng việc Mỹ áp thuế đơn phương là không thể chấp nhận và thiếu căn cứ hợp lý.

Phản ứng của Brasil không chỉ dừng lại ở việc lên tiếng mà còn thẳng thắn phản bác tuyên bố của Thượng nghị sĩ Mỹ Marco Rubio, người đã chỉ trích tổng thống Brasil, Luiz Inácio Lula da Silva, về việc đàm phán không thiện chí, đặt cái tôi cá nhân lên trên các thỏa thuận. Bộ trưởng Ngoại giao Mauro Vieira khẳng định Brasil đã chủ động tiến hành hơn 30 cuộc họp song phương trong vòng một năm nhằm tránh thuế, đồng thời tố cáo phía Mỹ đưa ra những yêu cầu vô lý và áp lực để Brasil phải đầu hàng.

Cuộc chiến thương mại giữa hai nước bắt đầu từ năm 2025 khi Mỹ áp mức thuế ban đầu 10% lên một số mặt hàng xuất khẩu của Brasil. Tuy nhiên, căng thẳng leo thang đáng kể sau khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump gửi thư đe dọa áp thuế 50% nếu Brasil không ngừng các thủ tục pháp lý liên quan đến cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Việc này đã kích hoạt cuộc điều tra kéo dài một năm theo Mục 301 và cuối cùng dẫn tới mức thuế 25% hiện nay, tạo ra xu hướng đối đầu kéo dài về kinh tế.

Phòng Thương mại Mỹ tại Brasil (Amcham) ước tính thuế mới sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới hơn 11 tỷ USD giá trị xuất khẩu của Brasil, đặc biệt là các sản phẩm công nghiệp và nông nghiệp lớn. Điều này đặt Brasil vào thế bất lợi khi tiếp cận thị trường Mỹ, trong khi các mặt hàng thiết yếu như thịt bò, cà phê, nước ép cam và các linh kiện hàng không được miễn thuế nhằm chống lạm phát tại Mỹ.

Lãnh đạo các hiệp hội công nghiệp như Liên đoàn Công nghiệp bang São Paulo (Fiesp) cũng bày tỏ lo ngại sâu sắc về sự tổn thương lâu dài đối với hợp tác thương mại hơn hai thế kỷ qua giữa hai quốc gia do chính sách thuế và những tranh cãi ngoại giao hiện nay.

Chính phủ Brasil đã công bố kế hoạch phản ứng bao gồm ba mặt: sử dụng Luật Đáp trả đã được Quốc hội thông qua năm ngoái để áp các biện pháp tương tự với hàng nhập khẩu Mỹ; đệ trình vụ việc lên Tổ chức Thương mại Thế giới để giải quyết tranh chấp và triển khai chương trình “Brasil Soberano” cung cấp hỗ trợ tài chính cho các ngành sản xuất bị ảnh hưởng, đồng thời thúc đẩy tìm kiếm thị trường mới thông qua các hiệp định thương mại với Liên minh châu Âu, Singapore và EFTA.

Mức thuế mới cũng làm nóng bầu không khí chính trị trong nước khi Chính phủ Brasil cáo buộc phe đối lập, đặc biệt là gia đình cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, phối hợp với Mỹ nhằm gây tổn hại cho đất nước. Ngược lại, các nhân vật đối lập chỉ trích Tổng thống Lula không đủ năng lực lãnh đạo và gây ra tổn thất kinh tế nghiêm trọng.

Sự chia rẽ chính trị cùng căng thẳng thương mại đã làm gia tăng những bất ổn trong bối cảnh chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 10 tới.

Với mức thuế áp đặt lên hàng xuất khẩu quan trọng, cuộc khủng hoảng thương mại này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế và chính trị Brasil, buộc chính quyền phải có chiến lược đối phó toàn diện vừa bảo vệ quyền lợi kinh tế, vừa xử lý quan hệ ngoại giao đầy thách thức với Mỹ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.