Nông dân nấm shiitake Fukushima vượt khó, hy vọng mở rộng thị trường toàn quốc

Từ sau vụ tai nạn tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1 năm 2011, các vùng Tohoku và Kanto của Nhật Bản vẫn áp dụng lệnh hạn chế vận chuyển đối với nấm shiitake trồng trên thân gỗ để ngoài trời do nguy cơ ô nhiễm phóng xạ. Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, tính tới ngày 1/7 năm nay, hạn chế này vẫn áp dụng tại 93 khu hành chính thuộc các tỉnh Iwate, Miyagi, Fukushima, Ibaraki, Tochigi và Chiba, chỉ trừ vài trường hợp nhà sản xuất được miễn giảm.

Tỉnh Fukushima, từng là nơi sản xuất nấm shiitake lớn của đất nước, bị ảnh hưởng nặng nề sau sự cố, với 17 thành phố và thị trấn vẫn còn áp đặt hạn chế. Nhiều nông dân đã từ bỏ nghề. Số lượng nhà sản xuất tới năm 2024 chỉ còn 58, giảm gần 90% so với năm 2010.

Ông Kudo, 81 tuổi, từng làm việc tại Bộ Nông nghiệp Nhật Bản và chuyển về vùng Soma thuộc tỉnh Fukushima để sinh sống khoảng 10 năm trước thảm họa. Sự nghiệp làm nấm shiitake của ông bắt đầu từ sở thích leo núi, khi ông nhận thấy điều kiện khí hậu nơi đây rất phù hợp cho nấm phát triển, đặc biệt khi nhiệt độ chênh lệch giữa sáng và tối giúp tăng cường hương vị và vị ngọt của sản phẩm.

Kudo thừa nhận sau thảm họa hạt nhân, dù không có lệnh sơ tán tại khu vực ông sống, nhưng mức phóng xạ đã phát hiện khá xa so với nhà máy. Ông buộc phải tiêu hủy hơn 20.000 thân gỗ nấm. Dù vậy, ông quyết tâm tiếp tục, vì nghĩ đến người tiêu dùng đang mong đợi trải nghiệm nấm shiitake đích thực.

Từ ba năm sau thảm họa, ông bắt đầu trồng thử nghiệm nấm trên thân gỗ nhập khẩu từ tỉnh Nagano. Ông thường xuyên đo nồng độ cesium phóng xạ và gửi dữ liệu tới chính quyền tỉnh Fukushima để chứng minh mức độ an toàn, dưới mức 100 becquerels/kg, theo quy định. Sau quá trình kiểm tra, lệnh cấm vận chuyển được dỡ bỏ và ông trở thành nông dân duy nhất ở thành phố Soma có sản phẩm nấm được bán ra rộng rãi.

Dù sản lượng hiện tại chỉ bằng dưới 10% so với trước năm 2011, Kudo đã nối lại việc bán hàng tại các điểm bán trực tiếp tại tỉnh Fukushima. Các nhân viên tại cửa hàng cho biết sản phẩm nấm của ông rất thơm ngon, đậm đà và được người tiêu dùng đón nhận tích cực.

Ông Kudo không dừng lại ở đây, mục tiêu của ông là trồng nấm trên những thân gỗ trong rừng nguyên sinh của vùng núi Abukuma, nơi gần nhà máy Fukushima. Ông đã chuẩn bị các thân gỗ dài khoảng 90 cm, đường kính 15 cm đặt trên mặt phủ nilon đen giúp tránh bụi đất ô nhiễm bám vào, kỳ vọng thu hoạch khoảng 20 kg nấm trong mùa thu.

Ông kỳ vọng khi có thể trồng nấm bằng nguồn gỗ địa phương, đó sẽ là dấu hiệu thực sự cho sự phục hồi toàn diện của ngành nấm shiitake khu vực Fukushima. Ông cho biết ông sẽ tiếp tục thử thách và phát triển ngành nghề này bất chấp những khó khăn còn nhiều phía trước.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.