Tàu thăm dò Voyager 1 vẫn gửi dữ liệu từ không gian liên sao sau hơn 45 năm

Đến tháng 11/2026, tàu Voyager 1 sẽ nằm cách Trái Đất quá xa khiến tín hiệu radio đi với vận tốc ánh sáng cần 24 giờ mới truyền đến. Tính đến hiện tại, tàu đã cách Trái Đất khoảng 25 tỷ km, khoảng 170 lần khoảng cách trung bình từ Trái Đất đến Mặt Trời, tạo nên dấu mốc chưa từng có trong lịch sử khám phá không gian của NASA.

Voyager 1 sử dụng bộ phát nhiệt điện tử phóng xạ (RTG) chứa plutoni, phát ra nhiệt năng rồi chuyển thành điện năng cung cấp cho các hệ thống trên tàu. Ban đầu, nguồn điện tạo ra khoảng 470 watt, nhưng năm 2026 chỉ còn 230 watt, giảm khoảng 4 watt mỗi năm. Để tiết kiệm năng lượng, NASA đã tắt nhiều hệ thống không cần thiết, bao gồm cả những bộ phận từng thiết yếu như lò sưởi bảo vệ thiết bị khỏi lạnh giá trong không gian.

Mỗi tàu Voyager được trang bị đầu ghi băng từ 8 rãnh với dung lượng nhỏ hơn điện thoại hiện đại hàng triệu lần và truyền dữ liệu với tốc độ rất chậm, gấp 38.000 lần chậm hơn kết nối 5G. Mặc dù vậy, hai đĩa vàng đính kèm trên tàu lưu giữ hình ảnh, âm thanh tự nhiên, lời chào bằng nhiều ngôn ngữ và âm nhạc, như một thông điệp gửi đến bất kỳ ai khám phá ra chúng sau này. Theo NASA, những bản ghi vàng này có thể tồn tại hơn 1.000 năm.

Hơn 40 năm qua, Voyager 1 và 2 đã cung cấp vô số thông tin quý giá về các hành tinh và mặt trăng trong hệ Mặt Trời. Voyager 2 là tàu duy nhất từng bay qua Urano năm 1986 và Hải Vương tinh năm 1989, mang lại hình ảnh và dữ liệu giá trị về những thế giới xa xôi ít được biết đến.

Voyager 1 đi vào không gian liên sao từ năm 2012, phát hiện heliosfera - lớp khí plasma bao quanh Hệ Mặt Trời - ngăn chặn 70% các tia vũ trụ do các vụ nổ sao phát ra. Voyager 2 rời khỏi heliosfera sau đó vào năm 2018.

Dù phát đi từ khoảng cách quá lớn, Voyager 1 vẫn gửi được dữ liệu về cho Trái Đất qua mạng lưới sâu của NASA gồm các anten khổng lồ. Tín hiệu rất yếu, chỉ như tiếng thì thầm, mờ nhạt hơn ánh sáng từ một bóng đèn tủ lạnh.

Gần đây, tàu gặp vấn đề trong việc truyền dữ liệu trạng thái một số hệ thống, nhưng các thiết bị vẫn hoạt động bình thường, cho thấy lỗi nằm ở khâu dữ liệu chứ không phải hệ thống.

Nguồn điện suy giảm sẽ quyết định thời điểm kết thúc nhiệm vụ, dự kiến khoảng năm 2030, nhưng NASA vẫn chưa có kế hoạch chính xác. Suzanne Dodd, quản lý dự án Voyager tại NASA, cho biết các tàu vẫn liên tục mang đến những khám phá bất ngờ và truyền cảm hứng cho thế hệ khoa học gia và kỹ sư mới.

Hiện tại, hai thiết bị trên Voyager 1 duy trì hoạt động, giúp nghiên cứu plasma và trường từ xung quanh con tàu. Dữ liệu thu thập tiếp tục được gửi về Trái Đất phục vụ nghiên cứu chuyên sâu.

Theo Clarin

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.