Tòa án tối cao Ấn Độ chỉ can thiệp hủy bỏ bảo lãnh khi tự do gây thiệt hại nghiêm trọng cho công lý

Vào ngày 22/7/2026, Tòa án tối cao Ấn Độ đã nhấn mạnh rằng việc can thiệp nhằm hủy bỏ các lệnh bảo lãnh chỉ được thực hiện khi việc tiếp tục tự do của bị cáo gây ra hậu quả nghiêm trọng, làm suy yếu việc thực thi công lý. Tòa phản đối việc các đơn kiện các quyết định bảo lãnh thường xuyên được đưa lên Tòa theo Điều 136 Hiến pháp nhằm xin can thiệp, cho rằng thẩm quyền xét xử đặc biệt này chỉ nên áp dụng trong các trường hợp ngoại lệ.

Phát biểu trong phiên xử liên quan đến đơn kháng cáo của Cục Thực thi (Enforcement Directorate – ED) và chính quyền Bang Chhattisgarh nhằm phản đối lệnh bảo lãnh của Tòa án Tối cao Bang Chhattisgarh dành cho Chaitanya Baghel, con trai cựu Thủ hiến Bhupesh Baghel, trong các vụ án liên quan đến nghi án gian lận rượu, Đoàn Thẩm phán gồm Chánh án Surya Kant và Thẩm phán Joymalya Bagchi cùng V. Mohan đã đưa ra quan điểm trên.

Thẩm phán Bagchi đặt câu hỏi liệu Tòa tối cao có nên kiểm tra mọi điểm bất hợp pháp được cho là có trong lệnh bảo lãnh và tước bỏ quyền tự do của bị cáo chỉ dựa trên cơ sở đó khi áp dụng Điều 136 hay không. Ông nêu rõ: “Việc can thiệp theo Điều 136 phải dựa trên thước đo liệu việc duy trì tự do có tạo ra sự thiệt hại nghiêm trọng, tác động đến việc thực thi công lý hay không. Một tòa án là nơi xét xử cuối cùng có đúng khi lấy kỹ thuật pháp lý của lệnh bảo lãnh làm duy nhất căn cứ để tước đi quyền tự do của một người?”

Thẩm phán Bagchi cũng cảnh báo về lượng đơn khiếu nại tăng liên tục đối với các quyết định bảo lãnh, cho rằng thẩm quyền theo Điều 136 không được sử dụng như quyền kiểm soát xét xử thông thường mà cần được coi là “kho chứa của công lý” để giải thích Hiến pháp. Ông nhấn mạnh thông thường các Tòa án tối cao Bang nên là người giải quyết cuối cùng các đơn kháng cáo liên quan bảo lãnh.

Dù vậy, luật sư đối ngược Mahesh Jethmalani, đại diện cho chính quyền Bang, phản đối lệnh bảo lãnh của Baghel vì cho rằng quyết định này dựa trên lý do “mong manh” và nghiêm túc phản đối các nhận xét tiêu cực mà Tòa tối cao Bang đưa ra nhằm vào Cơ quan Điều tra Tội phạm Kinh tế (Economic Offences Wing) trong vụ án.

Tòa án đã đồng ý rằng những nhận xét đó là “không cần thiết” và ra lệnh xóa bỏ chúng khỏi bản án nhưng không thay đổi quyết định cho phép Chaitanya Baghel được bảo lãnh. Tòa cũng tuyên bố mọi vấn đề pháp lý khác có thể được xem xét tại phiên tòa xét xử phù hợp.

Trong phiên xử, Thẩm phán Bagchi khen ngợi tiền lệ pháp lý do Chánh án Surya Kant thiết lập trong vụ Union of India против K.A. Najeeb năm 2021. Tiền lệ này giúp giải quyết xung đột giữa luật chống khủng bố nghiêm ngặt, hạn chế quyền bảo lãnh, với quyền tự do cá nhân được Hiến pháp bảo vệ tại Điều 21.

Theo phán quyết, việc giam giữ kéo dài và trì hoãn xét xử không hợp lý có thể làm suy giảm các quy định nghiêm ngặt trong Luật Ngăn ngừa Hoạt động Phi pháp (UAPA) năm 1967, vốn cấm bảo lãnh khi có bằng chứng sơ bộ xác thực cáo buộc.

Luật sư Mukul Rohatgi, đại diện cho Baghel, cho biết mặc dù phán quyết này đã làm rõ luật pháp nhưng nhiều tòa án vẫn phân biệt và không tuân thủ hoàn toàn tinh thần của nó, dẫn đến việc tiếp tục phải tranh luận trong các Tòa tối cao Bang và đôi khi ngay cả Tòa án tối cao.

Vụ việc thu hút chú ý sau khi một Tòa án Tối cao do Thẩm phán Aravind Kumar dẫn dắt hồi tháng 5/2026 đã yêu cầu một Ban lớn hơn xem xét lại quyền hủy bỏ bảo lãnh liên quan đến việc giam giữ kéo dài, vì có các quan ngại về việc áp dụng quy định nghiêm ngặt trong các vụ án theo luật chống khủng bố.

Trước đó, một Ban khác do Thẩm phán B.V. Nagarathna đứng đầu cũng từng bày tỏ nghi ngờ về phán quyết từ đầu năm 2026 không cho phép bảo lãnh hai học giả Đại học Jawaharlal Nehru trong vụ án liên quan đến bạo loạn Delhi, coi đó là không tuân thủ đúng nguyên tắc do Ban lớn hơn trong vụ Najeeb thiết lập.

Chánh án Surya Kant nhận định các Tòa tối cao Bang ngày càng có xu hướng áp dụng quy trình nghiêm ngặt đối với bảo lãnh, dẫn đến việc quá tập trung vào các quyền lợi tạm thời thay cho việc bảo đảm bản án chính xác.

Đoàn Thẩm phán lưu ý rằng các công tố viên nên dành nhiều nỗ lực để đạt được kết án chắc chắn thay vì chỉ có nhiệm vụ thách thức các lệnh bảo lãnh. Việc kéo dài tạm giữ chỉ được biện minh trên cơ sở trách nhiệm xã hội, song đồng thời cũng không được khiến cho trách nhiệm cao hơn là đảm bảo kết án chính xác giảm bớt.

Tỉ lệ kết án trong các vụ án liên quan khủng bố và rửa tiền đã giảm đáng kể, theo nhận xét của Tòa.

Chaitanya Baghel bị bắt giữ bởi ED vào ngày 18/7/2025 trong vụ nghi án gian lận rượu có giá trị lên đến 2.833 tỷ Rupee. Vào ngày 22/12, Cơ quan Điều tra Tội phạm Kinh tế Bang Chhattisgarh đã nộp cáo trạng tố cáo Baghel đã nhận từ 200 đến 250 tỷ Rupee trong giai đoạn 2019-2022, khi cha ông, ông Bhupesh Baghel là Thủ hiến Bang.

Cục Thực thi cáo buộc Baghel trực tiếp xử lý gần 1.000 tỷ Rupee là kết quả phạm tội từ vụ scandal. Ngoài Baghel, bản cáo trạng còn nêu tên các nhân vật khác như cựu Bộ trưởng Thuế quan Kawasi Lakhma; cựu Phó Chánh Văn phòng Thủ hiến Saumya Chaurasia; và Anwar Dhebar, anh trai của Thị trưởng Raipur và lãnh đạo Đảng Quốc hội Aijaz Dhebar, được xem là chủ mưu vụ án.

Tòa án Tối cao Bang Chhattisgarh đã cấp bảo lãnh cho Chaitanya Baghel vào tháng 1 và cho rằng các cáo buộc của công tố chủ yếu dựa trên các khẳng định chung chung về ảnh hưởng và mối liên hệ của bị cáo với âm mưu, chứ không phải các hành vi cụ thể có thể quy trách nhiệm được.

Hội đồng Thẩm phán nhận định: “Xét tổng thể – việc không ghi tên bị cáo trong báo cáo đầu tiên, không truy tố trong chứng cứ đầu tiên và năm chứng cứ bổ sung sau đó; thiếu thu giữ tài sản; kết thúc điều tra; cho bảo lãnh những đồng phạm có vị trí tương tự; các sai phạm trong quá trình điều tra; và tính chất kéo dài của phiên tòa – Tòa không tìm thấy lý do đủ thuyết phục để tiếp tục giới hạn quyền tự do của người bị cáo.”

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.