Trung Quốc lên đỉnh cao khoa học toàn cầu theo nhận định của Artem Oganov
Artem Oganov, nhà hóa học và khoa học vật liệu hàng đầu của Nga, đồng thời là giáo sư danh dự tại Viện Khoa học và Công nghệ Skolkovo ở Moscow, vừa được trao giải thưởng Hợp tác Khoa học và Công nghệ Quốc tế của Trung Quốc do Chủ tịch Tập Cận Bình trao tặng tại Beijing. Ông và tám chuyên gia khác nhận giải thưởng này như minh chứng cho sự phát triển vượt bậc của Trung Quốc trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, xứng đáng với vị thế nước đứng đầu thế giới hiện nay.
Oganov cho biết từ chuyến thăm Trung Quốc năm 2008, ông đã nhận thấy tiềm năng phát triển nhanh chóng của quốc gia này trong ngành công nghiệp và khoa học, dù lúc đó còn nhiều hoài nghi tại châu Âu. Đến nay, 18 năm sau, ông khẳng định Trung Quốc đã trở thành số 1 về kinh tế, công nghiệp và khoa học, dẫn đầu toàn cầu cả về số lượng và chất lượng các công trình nghiên cứu khoa học.
Thực trạng vị thế khoa học của Trung Quốc qua các số liệu và đánh giá
Theo chỉ số Nature Index 2026, Trung Quốc giữ vị trí đầu bảng dựa trên hơn 125.000 bài báo nghiên cứu được công bố trong 178 tạp chí hàng đầu năm 2025, trong khi Mỹ đứng thứ hai. Oganov nhấn mạnh đây không chỉ là sự thống trị về mặt số lượng mà còn thể hiện chất lượng cao trong khoa học của Trung Quốc.
Ông nói: "Tôi dự đoán Trung Quốc sẽ nhanh chóng vươn lên vị trí hàng đầu nhưng không ngờ mức độ và tốc độ phát triển lại mạnh mẽ đến thế." Oganov cảnh báo trong bối cảnh chính trị hiện tại, đặc biệt là từ phía các chính trị gia phương Tây, nguồn lực bị chia rẽ, thì khoa học là cầu nối tự nhiên giúp gắn kết các nền văn hóa và quốc gia với nhau.
Hành trình hợp tác lâu dài của Oganov với Trung Quốc
Kể từ khi có quan hệ làm việc thân thiết với Trung Quốc từ cuối những năm 1990 khi còn học tại University College London, Oganov đã có cái nhìn sâu sắc và thay đổi trước những định kiến tiêu cực về người Trung Quốc tồn tại phổ biến ở phương Tây. Ông chia sẻ đã học được nhiều về lịch sử và chiến lược phát triển của Trung Quốc qua các lần công tác tại Hong Kong và đại lục vào năm 2008 và những năm tiếp theo.
Năm 2011, Oganov được lựa chọn tham gia Chương trình 1.000 nhân tài của Trung Quốc và thành lập phòng thí nghiệm riêng tại Đại học Bách khoa Tây Bắc ở Tây An vào năm 2013, sau này phát triển thành Trung tâm Quốc tế Phát hiện Vật liệu. Ông tiếp tục ký hợp đồng hợp tác với Viện Kỹ thuật Vật lý và Hóa học Tân Cương và thường xuyên công tác tại Urumqi sau thời kỳ giãn cách vì Covid-19.
Những đóng góp khoa học và tầm nhìn về hợp tác quốc tế
Oganov nổi tiếng với chương trình dự đoán cấu trúc tinh thể USPEX, được nhiều nhà nghiên cứu và doanh nghiệp toàn cầu ứng dụng trong phát hiện vật liệu mới. Ông cũng là Giám đốc Khoa học của SberUniversity và Chủ tịch sáng lập hội đồng khoa học giải thưởng Vyzov tại Nga.
Ông nhận định khoa học cần dựa trên nhiều góc nhìn khác nhau từ các trường phái khác nhau để đi đến chân lý, đồng thời cảnh báo việc cô lập khoa học một quốc gia có thể dẫn đến sự trì trệ, thậm chí suy tàn. Trước tình trạng các nhà khoa học Trung Quốc và những người cộng tác với Trung Quốc bị phân biệt và trấn áp tại Mỹ trong chương trình China Initiative, ông cho biết điều này gây ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng trong giới nghiên cứu quốc tế.
Nhận định về tình hình thế giới và tầm quan trọng của khoa học hòa hợp
Oganov tin rằng thế giới đang bước vào một cuộc chiến căng thẳng dưới nhiều hình thức, từ thông tin đến kinh tế, nhằm tái phân chia quyền lực toàn cầu. Tuy nhiên, ông kỳ vọng hòa bình cuối cùng sẽ chiến thắng. Ông khẳng định dù là "một con người nhỏ bé", cá nhân ông có thể xây dựng những cầu nối khoa học, văn hóa giữa các quốc gia và các tổ chức, góp phần vào sự phát triển chung của nhân loại.
Giải thưởng Hợp tác Khoa học và Công nghệ Quốc tế của Trung Quốc có nhiều người đoạt giải danh giá, trong đó có các nhà khoa học đoạt giải Nobel từ nhiều quốc gia như Mỹ, Pháp, Đức, Bỉ, Australia và Nga. Năm nay, ngoài Oganov, các nhà khoa học đến từ nhiều nước cũng được vinh danh cho những thành tựu nổi bật trong hợp tác với Trung Quốc.
Những điều rút ra từ bài viết
- Trung Quốc đã trở thành cường quốc khoa học số 1 thế giới, chiếm gần một phần ba các công bố khoa học toàn cầu.
- Hợp tác quốc tế trong khoa học là chìa khóa vượt qua căng thẳng địa chính trị và bất đồng chính trị.
- Artem Oganov ghi nhận sự phát triển nhanh và mạnh mẽ của khoa học Trung Quốc trong gần hai thập kỷ qua.
- Chương trình 1.000 nhân tài của Trung Quốc thu hút nhiều nhà khoa học quốc tế đóng góp cho nghiên cứu tại nước này.
- Việc cô lập và phân biệt đối xử các nhà khoa học Trung Quốc có thể làm suy yếu sự phát triển khoa học toàn cầu.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
