Nga Siết Chặt Các Biện Pháp Hạn Chế Công Dân Định Cư Nước Ngoài Bị Kết Án Vắng Mặt

Hạ viện Nga, Duma Quốc gia, vừa thông qua một đạo luật mới trong hai vòng bỏ phiếu liên tiếp, cho phép áp dụng các "biện pháp hạn chế tạm thời" đối với công dân Nga đang sống ở nước ngoài và đã bị kết án vắng mặt. Luật này có hiệu lực ngay khi được công bố chính thức, không có bất cứ giai đoạn chuyển tiếp nào. Theo đó, những người bị quy kết "trốn tránh xét xử" dưới các cáo buộc hình sự hoặc hành chính sẽ phải chịu nhiều hạn chế nghiêm ngặt.

Điều đặc biệt của luật là nó không giới hạn các tội danh cụ thể mà áp dụng cho bất kỳ khoản nào trong Bộ luật Hình sự Nga cũng như nhiều vi phạm hành chính thường dùng để trừng phạt các nhà chỉ trích chính quyền. Các vi phạm này gồm vi phạm điều luật về "tổ chức nước ngoài", tham gia "tổ chức không mong muốn", kêu gọi áp đặt các biện pháp trừng phạt, đe dọa đến toàn vẹn lãnh thổ Nga và "phỉ báng" quân đội.

Những cá nhân bị đưa vào danh sách đen chính thức của chính phủ sẽ mất quyền truy cập vào các dịch vụ ngân hàng trực tuyến, không thể thực hiện các giao dịch chuyển tiền hay giao dịch số khác. Tài khoản, tiền bạc và tài sản khác sẽ bị phong tỏa; thu nhập của họ được chuyển sang các tài khoản đặc biệt để chi trả phí tòa, tiền bồi thường, hay các khoản phạt.

Luật cũng cấm các giao dịch mua bán bất động sản và phương tiện, đình chỉ giấy phép và chứng nhận đã cấp, đồng thời ngăn chặn việc sử dụng dịch vụ hành chính điện tử. Tài liệu liên quan đến giao dịch bất động sản sẽ bị từ chối đăng ký nếu chủ sở hữu nằm trong danh sách này. Ngoài ra, họ không được đăng ký kinh doanh cá thể, nhận trợ cấp nhà nước, vay vốn hay thực hiện các giao dịch ủy quyền.

Theo luật mới, đại sứ quán và lãnh sự quán Nga trên thế giới sẽ từ chối tiếp nhận hồ sơ xin từ bỏ quốc tịch của những người trong danh sách đen. Các cơ quan ngoại giao cũng sẽ cấm cấp hộ chiếu và thực hiện hầu hết dịch vụ lãnh sự khác, ngoại trừ xác nhận còn sống. Đây là biện pháp để ngăn cản người bị hạn chế kết thúc các quyền công dân mình đang có.

First Department, một tổ chức pháp lý chuyên về các vụ án chính trị và an ninh quốc gia tại Nga, đánh giá đây là hình thức "hủy bỏ quyền công dân về thực chất" đối với những người đã rời Nga vì lý do chính trị nhưng vẫn bị chính quyền coi là phạm tội. Những người này bị biến thành công dân bị "hủy bỏ nội bộ", tức là giữ quốc tịch nhưng mất gần hết các quyền lợi thiết thực.

Chủ tịch Duma Vyacheslav Volodin nhấn mạnh các biện pháp này nhằm gây áp lực buộc những người bị liệt vào diện "trốn tránh xét xử" phải trở về Nga để trình diện và nhận bản án. Ông gọi họ là "cực đoan" và "phản bội tổ quốc", cáo buộc họ nhiều năm qua từng tìm cách phá hoại nhà nước Nga, cổ súy chủ nghĩa phát xít và xúc phạm quân đội trước khi chạy trốn ra nước ngoài.

Trước đó, Quốc hội Nga cũng đã nhiều lần điều chỉnh và mở rộng chế tài đối với công dân sống ở nước ngoài, cho phép truy tố tội phạm liên quan đến các hành vi phạm pháp thực hiện ở nước ngoài và tịch thu tài sản để đảm bảo thi hành phạt tiền.

Đạo luật mới được đánh giá là một bước đi tiếp theo trong chiến lược đàn áp những lời chỉ trích chính phủ Nga từ bên ngoài, nhất là sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào Ukraine từ tháng 2/2022. Nhiều trường hợp báo chí, nhà hoạt động đối lập, và người dân bị xét xử vắng mặt, đồng thời mở hàng nghìn hồ sơ hình sự và hành chính đối với các cá nhân thể hiện quan điểm phản đối chiến tranh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.