Sân khấu Buenos Aires Khám Phá Lại Những Tác Phẩm Kinh Điển Thời Hoàng Kim Tây Ban Nha

Trên bản đồ sân khấu của Buenos Aires tồn tại một nghịch lý thú vị phản ánh thực trạng quốc tế. Trong khi các tác phẩm của Shakespeare hay Chekhov liên tục được biểu diễn với nhiều phiên bản khác nhau, thì kho tàng phong phú của thời Hoàng Kim Tây Ban Nha lại thường bị lép vế trước những vở kịch nổi tiếng của sân khấu Shakespeare hay chủ nghĩa hiện thực Nga. Nguyên nhân xuất phát từ việc ngôn ngữ Tây Ban Nha thế kỷ XVII, bản gốc của các tác phẩm, tạo ra một khoảng cách khó vượt qua với khán giả hiện đại.

Để phá vỡ rào cản này, dự án quốc tế "Clásicos españoles, versiones americanas" giới thiệu hai vở kịch thời Hoàng Kim được chuyển thể bởi nghệ sĩ địa phương, diễn ra tại Fundación Cazadores trong hai ngày liên tiếp. Tác phẩm "El mágico prodigioso" của Calderón de la Barca qua cái nhìn của Lolo và Lauti, và "Los malcasados de Valencia" của Guillén de Castro do triết gia, nhà văn Tamara Tenenbaum tái hiện, hứa hẹn mang đến hơi thở mới cho sân khấu cổ điển.

Dự án khởi nguồn từ năm 2013 tại Đại học California ở Los Angeles (UCLA), do nhà nghiên cứu người Argentina Bárbara Fuchs sáng lập. Bà nhận thấy các sân khấu Mỹ chủ yếu trình diễn kịch Shakespeare, trong khi kho tàng kịch cổ điển Tây Ban Nha dù rộng lớn nhưng ít được tiếp cận do thiếu bản dịch phù hợp.

Để khắc phục điều này, bà Fuchs đã xây dựng cầu nối giữa môi trường học thuật và nghệ sĩ sân khấu, đưa dự án lần lượt đến Los Angeles, Mexico và năm nay là Buenos Aires, phối hợp với Đại học Torcuato Di Tella. Lựa chọn Buenos Aires không phải ngẫu nhiên khi nơi đây có một hệ thống sân khấu độc lập năng động và khán giả trẻ có tính mạo hiểm nghệ thuật cao.

Khác với sân khấu Shakespeare vốn được truyền tải qua các bản dịch đương đại, kịch thời Hoàng Kim Tây Ban Nha dù viết bằng tiếng Tây Ban Nha lại khó tiếp cận do ngôn ngữ cổ khó hiểu. Karina Galperín, tiến sĩ Văn học và Giám đốc chương trình Thạc sĩ Báo chí hợp tác LA NACION/Di Tella, là người chọn lựa các đạo diễn và biên kịch địa phương để chuyển thể các tác phẩm này với cách tiếp cận mới, linh hoạt và có phần táo bạo nhằm tái hiện tinh thần dân gian của kịch cổ điển.

Trong số nghệ sĩ được lựa chọn, nhà văn Tamara Tenenbaum và cặp đôi nghệ sĩ Lolo & Lauti là những người không có gắn bó trước đó với kịch thời Hoàng Kim nhưng lại có tinh thần sáng tạo táo bạo và cách tiếp cận không truyền thống. Điều này tạo điều kiện để họ phát triển những bản chuyển thể hiện đại, lôi cuốn và gần với khán giả ngày nay hơn.

Tamara Tenenbaum chọn tác phẩm "Los malcasados de Valencia," một vở hài kịch hiếm gặp trong kho tàng thế kỷ XVII, xoay quanh chủ đề bất hòa hôn nhân và ly hôn, một đề tài gây tranh cãi ngay cả hiện nay. Bà hoàn toàn viết lại kịch bản, chừa lại nguyên tác trong các đoạn bài hát và tham chiếu, tạo nên một vở kịch âm nhạc đương đại vừa giữ nét cổ điển vừa có tính cập nhật.

Ngược lại, Lolo và Lauti lựa chọn giữ nguyên thể thơ trong "El mágico prodigioso" của Calderón de la Barca, nhưng trình bày dưới một hình thức biểu diễn đa phương tiện với âm thanh ánh sáng ấn tượng, sử dụng hình ảnh pop và yếu tố hài hước đối nghịch với sự trang nghiêm của ngôn từ cũ, tạo nên sự tương tác thú vị giữa cổ điển và hiện đại.

Cặp nghệ sĩ Lolo và Lauti chia sẻ quá trình nghiên cứu kéo dài và không dễ dàng: từ việc đọc nhiều tác phẩm thời Hoàng Kim nhưng chưa tìm được cảm hứng cho đến khi chuyển trọng tâm sang tìm kiếm hình ảnh trực quan phù hợp với nền tảng họ có từ nghệ thuật thị giác. Họ cuối cùng chọn vở "El mágico prodigioso" vì sự pha trộn giữa yếu tố hài kịch và cốt truyện bi thảm, cũng như các hiệu ứng sân khấu đặc sắc.

Quá trình chuyển thể đòi hỏi loại bỏ nhiều yếu tố phức tạp như vai hài hước phụ, các màn đấu kiếm và tinh tiết rườm rà để giữ lại cốt truyện chính. Họ nhận thấy rằng tác phẩm gốc vốn đã tiềm ẩn nét hài kịch đặc sắc, chỉ chờ được khám phá và làm nổi bật bằng cách tháo bỏ lớp ố thời gian phủ lên.

Sự kiện diễn ra trong hai tối liên tiếp tại Fundación Cazadores (Villarroel 1438, Chacarita), bắt đầu từ 20h. Vé vào cửa có giá 30.000 peso Argentina, bao gồm cả hai vở và đồ uống nhẹ được phục vụ trong giờ nghỉ. Đặt vé có thể thực hiện qua kênh Alternativa Teatral.

Bằng việc phối hợp từ học thuật đến sáng tạo sân khấu, dự án mang lại hơi thở mới cho tác phẩm kinh điển Tây Ban Nha, mở rộng khả năng tiếp cận và thấu hiểu cho khán giả hiện đại, đồng thời góp phần làm phong phú văn hóa nghệ thuật Buenos Aires.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.