Bản hòa tấu valse của Natasha Rostova trong sử thi ‘Chiến tranh và hòa bình’

Chỉ còn vài phút nữa là đến giờ điểm mười giờ tối, tại một gia đình quý tộc ở Saint Petersburg, bốn cô hầu gái vội vã chỉnh sửa váy áo cho Natasha Rostova để cô không bị trễ buổi vũ hội trọng đại. Đây là sự kiện được tổ chức nhằm chào đón năm mới 1810, với sự tham dự của đế quân Alexander I. Các khách mời được tiếp đón bởi nhân viên phục vụ trong trang phục đỏ thêu, và mọi người trao đổi bằng tiếng Pháp - ngôn ngữ phổ biến trong giới thượng lưu Hoàng cung Nga lúc bấy giờ, trong khi tiếng Nga chỉ dành cho người hầu và các tầng lớp thấp hơn.

Khung cảnh sinh động với những chiếc quạt lông, đồng phục quân sự có tua rua, những ánh nhìn e thẹn, lời thì thầm và phụ kiện trang sức như vòng tay ngọc trai và kim cương được mô tả chi tiết trong bản dịch tiếng Tây Ban Nha của tác phẩm bởi Joaquín Fernández-Valdés. Nơi đây có thể gợi nhớ đến các cung điện ở phương Tây như Tuileries hay Carlton House thời kỳ Regency, thể hiện rõ sự ảnh hưởng của văn hóa châu Âu lên giới quý tộc Nga. Tuy nhiên, sự xa hoa ấy được xây dựng trên nền tảng lao động vô giá trị của hàng triệu người nông nô, điều được sử gia Orlando Figes nhấn mạnh trong tác phẩm nghiên cứu “El baile de Natacha”.

Trở lại sảnh khiêu vũ, Natasha Rostova đang lo lắng chưa ai ngỏ lời khiêu vũ, thì hoàng tử Andrej Bolkonski xuất hiện và mời cô nhảy valse. Đây chính là mở đầu cho một mối quan hệ yêu đương phức tạp, trải qua những thử thách và ngăn cách bởi chiến tranh chống Napoleon.

Trong các chuyển thể điện ảnh từ tiểu thuyết của Tolstói, phiên bản của đạo diễn Sergei Bondarchuk được đánh giá cao nhất về độ hoành tráng và chân thực. Phim được quay trong giai đoạn từ 1961 đến 1967, thời kỳ căng thẳng của Chiến tranh Lạnh, nhằm khẳng định năng lực điện ảnh của Liên Xô trước Hollywood. Sự đầu tư lớn được thể hiện qua cảnh tái hiện trận chiến Borodino với hơn 12.000 diễn viên quần chúng và binh sĩ chính quy. Với cảnh khiêu vũ, hơn 500 diễn viên trong đó có nghệ sĩ từ Nhà hát Bolshoi đã tham gia tại trường quay rộng lớn của Mosfilm ở Moscow.

Để hoàn thiện cảnh valse, đoàn làm phim thực hiện lên đến 25 lần quay. Những kỹ thuật táo bạo như việc quay phim trên sàn gỗ bằng giày trượt được áp dụng để tạo cảm giác chuyển động mượt mà và sống động, đưa khán giả như thể đang cùng lướt trong điệu nhảy của các nhân vật. Vai Natasha của diễn viên Liudmila Savelieva được đánh giá cao với sự thể hiện tự nhiên, trẻ trung, truyền tải đầy đủ sự ngây thơ, lo lắng và niềm vui mà Tolstói muốn truyền đạt. Bộ phim đoạt giải Oscar Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất năm 1969.

Không chỉ có vũ hội quý tộc, ‘Chiến tranh và hòa bình’ còn khắc họa một cảnh múa khác đậm chất dân gian. Trong một dịp cùng gia đình săn bắt, Natasha tham gia điệu múa truyền thống sau khi nghỉ ngơi tại trang trại ông chú, nơi họ được phục vụ những món ăn dân dã và âm nhạc balalaika vang lên. Natasha bỏ chiếc choàng và say mê trong điệu múa dân gian, khiến người kể chuyện phải băn khoăn về sự thấm nhuần tinh thần Nga sâu sắc trong cô - một quý cô được giáo dục kiểu Pháp nhưng vẫn hướng về cội nguồn dân tộc.

Ý tưởng này là trọng tâm trong tác phẩm của Tolstói, về một bản chất bản năng của người Nga tồn tại vượt lên trên địa vị xã hội và nền giáo dục phương Tây. Nhà nghiên cứu Orlando Figes đã lấy cảnh này làm biểu tượng cho cuốn sách lịch sử văn hóa đồ sộ của ông mang tên “El baile de Natacha”.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.