Gary Lineker bị chỉ trích mâu thuẫn khi kêu gọi tăng thuế sau khi đấu tranh pháp lý với HMRC về khoản thuế 4,9 triệu bảng

Huyền thoại bóng đá Anh Gary Lineker đã làm dấy lên làn sóng phản đối khi vừa tham gia ký tên vào thư ngỏ của hơn 100 triệu phú, trong đó kêu gọi Andy Burnham nên tăng thuế với những người giàu có nhất. Nhóm tự xưng "những triệu phú yêu nước" này tuyên bố mong muốn bị đánh thuế nhiều hơn với lý do "chúng tôi hoàn toàn có khả năng chi trả".

Tuy nhiên, tự thân Lineker đang vướng vào một vụ kiện thuế kéo dài 5 năm với HMRC, cơ quan thuế vụ Anh, khiến ông nhận phải nhiều lời chỉ trích về sự mâu thuẫn trong phát ngôn và hành xử.

Hồ sơ tòa án tiết lộ Gary Lineker đã cố gắng né tránh khoản thuế thu nhập 3,62 triệu bảng cùng 1,31 triệu bảng tiền bảo hiểm quốc gia trong thời gian làm việc dẫn chương trình truyền hình từ 2013 đến 2018. Chiến dịch pháp lý kéo dài nhiều năm cuối cùng đã kết thúc vào năm 2023, khi một thẩm phán ra phán quyết ủng hộ Lineker sau phiên tòa 3 ngày ở London.

Vụ việc xuất phát từ việc HMRC cho rằng Lineker, dù được trả tiền qua công ty của mình, nên được xem là nhân viên của BBC và BT Sport, hai đơn vị ông thường xuyên dẫn chương trình. Điều này ảnh hưởng đến cách tính thuế theo luật IR35 nhằm ngăn chặn việc né thuế qua hình thức làm người lao động trá hình.

Lineker lập công ty Gary Lineker Media cùng vợ cũ Danielle Bux năm 2012 để nhận tiền thù lao qua hình thức cổ tức với mức thuế doanh nghiệp thấp hơn. Dù cho rằng mọi khoản thuế đã được đóng đầy đủ, HMRC vẫn tiếp tục truy cứu và đòi lại tiền thuế từ năm 2019. Dù vậy, tòa án cuối cùng công nhận Lineker là freelancer hợp pháp và vụ việc kết thúc vào năm 2024 sau khi HMRC rút kháng cáo.

Công chúng và giới chính trị gia chỉ trích Lineker đã tham gia các kế hoạch hợp tác trách nhiệm hữu hạn (LLP) do công ty Ingenious Media tổ chức từ những năm 2000 đến 2007 để tài trợ phim ảnh, trong đó có các bộ phim nổi tiếng như Avatar, Life of Pi hay The Best Exotic Marigold Hotel.

Các kế hoạch này tạo điều kiện cho nhà đầu tư ghi nhận những khoản lỗ nhân tạo, từ đó giảm số thuế phải đóng. Mặc dù không bị coi là phạm pháp, HMRC từng gọi các mô hình này là "trò gian lận" và sau nhiều vụ kiện tranh chấp, phần thuế ưu đãi được giảm đáng kể từ năm 2016. Lineker từng tuyên bố ông đã "nộp đủ thuế từ lâu".

Ngoài ra, leaked documents từ năm 2017 cho thấy huyền thoại bóng đá đã tránh bị đánh thuế chuyển nhượng (stamp duty) khi bán một ngôi biệt thự hạng sang tại Barbados qua một công ty offshore tại Quần đảo Virgin thuộc Anh. Dù vậy, ông khẳng định mọi thuế liên quan đã được khai báo đầy đủ tại Anh và nước ngoài.

Andrew Griffith, thư ký đảng Bảo thủ phụ trách kinh doanh đối lập, đã mỉa mai Lineker khi gọi ông là "nhà vô địch Olympic về đạo đức giả". Ông chỉ trích Lineker trong khi dùng nhiều chiêu thức để né thuế lại kêu gọi người khác đóng thuế nhiều hơn.

Maxwell Marlow từ Viện Adam Smith cho rằng lời kêu gọi tăng thuế của Lineker chỉ là "chiêu PR vô lý" và nếu muốn thực sự đóng thuế nhiều hơn thì ông nên trực tiếp trả thuế cho HMRC thay vì ra tòa chiến đấu với họ.

Robert Jenrick, phát ngôn viên đảng Bảo thủ về cải cách tài chính, nhận định sự mâu thuẫn của Lineker là "đáng kinh ngạc" khi ông có thể trả thuế cho nhà nước ngay lập tức nhưng chọn cách tranh chấp pháp lý để giảm số tiền phải đóng.

Charlie Dewhirst, nghị sĩ Bảo thủ, cho rằng cuộc chiến pháp lý kéo dài năm năm để tránh trả thuế hàng triệu bảng là minh chứng rõ nhất cho sự đạo đức giả của Lineker khi ông kêu gọi người khác đóng thuế nhiều hơn.

Thư ngỏ với 120 chữ ký, trong đó có Lineker, đề xuất đánh thuế 2% đối với tài sản trên 10 triệu bảng, có thể đem lại 24 tỷ bảng mỗi năm cho ngân sách. Đồng thời, thay đổi thuế lợi tức vốn để áp thuế suất bằng với thuế thu nhập dự kiến sẽ thu thêm 12 tỷ bảng.

Thư nhấn mạnh rằng mức thuế tăng sẽ không ảnh hưởng đến những người lao động hàng ngày mà dành cho những người giàu có dựa trên tài sản tích lũy của họ.