Màn hình thiết bị điện tử có gây hại cho sức khỏe tâm thần của trẻ em?

Ở Đức, dữ liệu cho thấy một phần năm trẻ nhỏ đã có máy tính bảng và 60% trẻ 11 tuổi sở hữu điện thoại thông minh. Thanh thiếu niên trung bình dành gần ba tiếng rưỡi mỗi ngày tiếp xúc với các nền tảng mạng xã hội. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dự đoán khoảng 10% thanh thiếu niên Đức có các biểu hiện hành vi nghiện mạng xã hội. Hiện tượng này tạo ra sự lo ngại lan rộng giữa các gia đình về ảnh hưởng của thiết bị kỹ thuật số đến sức khỏe tâm thần của trẻ em và thanh thiếu niên.

Julia Brailovskaia, giáo sư tại Trung tâm nghiên cứu và điều trị sức khỏe tâm thần thuộc Đại học Ruhr Bochum, là một trong những chuyên gia hàng đầu tại Đức nghiên cứu vấn đề này. Bà tham gia biên soạn báo cáo quan trọng của Leopoldina - Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Đức về ảnh hưởng của mạng xã hội.

Trong cuộc trao đổi gần đây, bà cho rằng mặc dù chưa thể có bằng chứng tuyệt đối khẳng định mạng xã hội gây hại trực tiếp cho trẻ em, nhưng những dấu hiệu cảnh báo là rõ ràng và không thể bỏ qua.

Brailovskaia nhấn mạnh rằng để thật sự khẳng định nguyên nhân - kết quả, cần tiến hành các nghiên cứu thử nghiệm có kiểm soát trong môi trường phòng thí nghiệm, theo đó một nhóm sử dụng smartphone và mạng xã hội, nhóm kia không. Tuy nhiên, việc này khó khả thi và có thể không phù hợp về mặt đạo đức, đặc biệt đối với trẻ nhỏ và thanh thiếu niên. Do đó, bà đề xuất áp dụng nguyên tắc phòng ngừa, hành động ngay cả khi chưa có đủ bằng chứng đầy đủ nhưng có các dấu hiệu nghiêm trọng.

Dữ liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho thấy sức khỏe tâm thần của trẻ em và thanh thiếu niên trên toàn thế giới đã xấu đi trong nhiều năm, trước cả đại dịch Covid-19. Nhà xã hội học Jonathan Haidt dự đoán rằng sự trùng hợp về thời gian giữa sự phát triển nhanh của smartphone và suy giảm tâm lý không phải là ngẫu nhiên.

Qua các nghiên cứu của mình, Brailovskaia phát hiện khi giảm thời gian tiếp xúc với mạng xã hội chỉ khoảng 20 đến 30 phút mỗi ngày trong hai tuần, sức khỏe tâm thần được cải thiện rõ rệt với sự giảm các biểu hiện trầm cảm và tăng sự hài lòng với cuộc sống. Điều quan trọng được nhấn mạnh là không phải tổng thời gian sử dụng màn hình mà chính sự gắn bó tình cảm sâu sắc với mạng xã hội mới là yếu tố gây hại. Việc xem bản đồ dẫn đường trong vài giờ không gây nghiện hay tổn hại tinh thần, nhưng dành mười tiếng trên mạng xã hội thì có thể ảnh hưởng xấu do tính chất cảm xúc liên quan.

Dựa trên những phân tích và bằng chứng khoa học hiện tại, Julia Brailovskaia đề nghị Đức nên xem xét áp dụng lệnh cấm sử dụng mạng xã hội đối với trẻ em dưới 14 tuổi, tương tự như chính sách của Australia. Đây được coi là một giải pháp cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần cho thế hệ trẻ, hạn chế các rủi ro từ việc nghiện các thiết bị số và mạng xã hội quá mức.