Phiến quân Houthi tấn công tàu dầu Saudi tại Biển Đỏ, gia tăng căng thẳng vùng eo biển Hormuz

Ngày 4/7, lực lượng Houthi nhận sự hậu thuẫn từ Iran tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công sử dụng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào hai tàu dầu mang cờ Saudi Arabia trên Biển Đỏ, trong khuôn khổ phong tỏa hải quân nhắm vào Riyadh. Hai tàu được xác định là Encelia và Layla. Theo nguồn tin an ninh hàng hải, tàu Encelia đã phát tín hiệu cấp cứu khi báo cáo bị trúng tên lửa gần cảng Jizan của Saudi trên Biển Đỏ vào tối qua. Công ty quản lý rủi ro hàng hải Vanguard có trụ sở tại Anh cho biết tàu Encelia đã trúng vật thể chưa xác định ở mạn phải, cách khoảng 70 hải lý về phía tây nam của cảng Al Shuqaiq, Saudi Arabia. Hiện chưa có xác nhận chính thức về vụ tấn công đối với tàu Layla.

Các phiến quân kiểm soát vùng gần eo biển Bab el-Mandeb, hướng ngược lại so với eo biển Hormuz ở phía bên kia bán đảo Ả Rập, tuyên bố đang thực hiện việc phong tỏa hải quân với Saudi Arabia. Động thái này được nhiều nhà phân tích nhận định là nước cờ chiến thuật do Iran phối hợp nhằm tạo áp lực trên bàn đàm phán kết thúc chiến tranh tại Yemen và gia tăng ảnh hưởng tại khu vực Biển Đỏ.

Trước đó, Iran gần như hoàn toàn phong tỏa eo biển Hormuz, điểm chiến lược tối quan trọng cho vận chuyển dầu lửa thế giới, kéo theo lạm phát gia tăng, đẩy giá dầu lên cao và gây áp lực lên người tiêu dùng nhiên liệu tại Mỹ vốn đang phải đối mặt với nhiều thách thức chính trị trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội tháng 11.

Ngay trong ngày 3/7, năm tàu chở dầu đã phải đổi hướng để tránh qua eo biển Bab el-Mandeb, trong khi ba tàu dầu mang hàng Saudi cho Trung Quốc và Ấn Độ cũng quay đầu trên Biển Đỏ từ ngày 2/7. Việc tắc nghẽn vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Bab el-Mandeb sẽ buộc các tàu phải đi vòng qua kênh đào Suez, kéo dài hành trình thêm nhiều tuần và làm tăng đáng kể chi phí vận tải.

Theo các quan chức Mỹ, nguy cơ leo thang xung đột khu vực rất lớn nếu Houthi thành công trong phong tỏa Saudi Arabia trên Biển Đỏ. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố vào ngày 3/7 rằng ông sẽ ra lệnh phá hủy các công trình cầu hay nhà máy điện của Iran mỗi khi Tehran tấn công tàu thuyền qua eo biển Hormuz.

Phản ứng lại, Bộ chỉ huy quân sự chung Iran cảnh báo sẽ nhắm đến hạ tầng dầu khí, điện lực và các cơ sở kinh tế ở khu vực, đồng thời ngăn cản xuất khẩu dầu mỏ với tỷ lệ không còn giọt nào được phép xuất khẩu nếu Mỹ thực hiện các hành động quân sự chống lại cơ sở hạ tầng Iran. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố: "Chính sách phòng thủ của chúng tôi rất rõ ràng: mắt trả mắt. Mọi sự xâm lược, kể cả nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran, sẽ buộc chúng tôi phải phản ứng mạnh mẽ và quyết đoán."

Kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ hồi cuối tháng 6, Mỹ đã tiến hành 12 đêm liên tiếp các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu ở Iran, mở rộng phạm vi từ khu vực phía nam sang trung tâm và phía tây Iran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết mục tiêu là giảm khả năng Iran gây hoả hoạn cho tàu dân sự và thương mại qua lại vùng biển khu vực.

Dù Washington công bố chiến công, Iran vẫn chứng tỏ năng lực duy trì các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái. Các cuộc tấn công gần đây cũng nhằm vào các nhà máy xử lý nước và năng lượng quan trọng ở Kuwait, đồng thời khống chế các mục tiêu quân sự Mỹ tại Kuwait, Bahrain và Jordan. Tư lệnh Lục quân Iran Amir Hatami nhận định Tehran đã nâng cao năng lực quân sự để đối phó trước khả năng đối thủ phá vỡ các thỏa thuận hiện có.

Chiến tranh đã cướp đi sinh mạng của hơn 53 dân thường tại Iran chỉ trong vòng một tháng qua cùng với hơn 590 người bị thương. Kể từ khi Mỹ và Israel khởi động chiến dịch từ 28/2, đã có hàng nghìn người thiệt mạng và khiến hàng triệu người phải di cư. Mỹ khẳng định không nhằm vào dân thường trong các chiến dịch, nhưng Tổng thống Trump có nhiều phát biểu đe dọa sẽ tấn công cơ sở hạ tầng dân sự nếu chúng phục vụ mục tiêu quân sự và tổn thất không quá mức.

Chiến sự cũng gây chết chóc với 18 binh sĩ Mỹ và hơn 450 người khác bị thương. Tổng thống Trump vừa tham dự lễ tưởng niệm bốn quân nhân thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Iran vào căn cứ Mỹ tại Jordan và Iraq, bày tỏ đây là nhiệm vụ khó khăn nhất trong cương vị tổng thống nhưng cần phải hoàn thành.

Tuy nhiên, trong bài phát biểu tại Georgia sau đó, ông lại gọi đây là "cuộc đụng độ nhỏ" cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận công khai về cuộc chiến.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.