Chính phủ Liên bang Nigeria hợp tác công nghệ AI giám sát nông nghiệp với Morocco, hướng tới 15 bang

Ngày thứ Sáu vừa qua, Chính phủ Liên bang Nigeria đã đặt bút ký bản Ghi nhớ hợp tác triển khai một nền tảng giám sát nông nghiệp sử dụng công nghệ vệ tinh và trí tuệ nhân tạo. Sản phẩm này nhằm cung cấp cho các tỉnh và chính quyền địa phương dữ liệu và thông tin phân tích tức thì về diện tích đất nông nghiệp, phân bố các loại cây trồng, hiệu quả sản xuất và các rủi ro an ninh lương thực đang nổi lên trên toàn quốc.

Buổi lễ ký kết diễn ra tại Đại học Bách khoa Mohammed VI (Mohammed VI Polytechnic University) ở Ben Guerir, Morocco, với sự tham gia của Phó Chánh văn phòng Tổng thống Nigeria, Thượng nghị sĩ Ibrahim Hadejia, đại diện Công ty OCP Africa – tập đoàn khai thác phosphate lớn tại Morocco, cùng với công ty công nghệ định vị không gian địa lý Ground Truth Analytics.

Phó Chánh văn phòng Tổng thống Nigeria nhấn mạnh, nước này không chỉ hướng đến việc áp dụng các công nghệ nông nghiệp tiên tiến mà còn tập trung xây dựng năng lực trong nước để cải tiến, thích nghi công nghệ với đặc thù quốc gia. Ông Hadejia cho biết: "Nông nghiệp đang được chuyển đổi nhờ dữ liệu, kỹ thuật chính xác, trí tuệ nhân tạo và công nghệ không gian địa lý. Nigeria cần phát triển năng lực không chỉ áp dụng mà còn làm chủ, cải tiến các công nghệ này."

Ông khẳng định nền tảng này sẽ hỗ trợ kế hoạch theo mùa vụ, đầu tư nông nghiệp, theo dõi năng suất và phối hợp chính sách hiệu quả hơn, giúp chính quyền liên bang cùng các bang đưa ra quyết định chính xác, kịp thời dựa trên thông tin có độ tin cậy cao.

Giám đốc Điều hành Bộ phận Hệ thống Nông nghiệp Quốc gia của Nigeria, bà Marion Moon, cho biết hệ thống mới giải quyết trực tiếp vấn đề khoảng cách thông tin giữa những gì nông dân dự kiến sản xuất và sản lượng thực tế thu hoạch. "Việc giám sát trong mùa vụ là điểm yếu lớn của chúng tôi. Đến cuối mùa, chúng tôi thường không đạt được mục tiêu đề ra ban đầu," bà nhấn mạnh.

Bà giải thích thêm, việc theo dõi chính xác loại cây trồng trong mùa vụ giúp tránh dự báo sai lệch, ví dụ khi nông dân chuyển đổi loại cây trồng từ ngô sang lúa hoặc ngược lại, ảnh hưởng đến chính sách dự trữ và thương mại quốc gia. Thiếu thông tin kịp thời gây ra những quyết định không phù hợp, dẫn đến thặng dư hoặc thiếu hụt trong dự trữ lương thực.

Mô hình chính sách Nông nghiệp Quốc gia dựa trên bốn trụ cột chính: sản xuất trong nước, dự trữ, nhập khẩu và xuất khẩu, tạo nên sự cân bằng lương thực cho Nigeria. Được phê duyệt vào tháng 11 năm 2024, chính sách này đã được thử nghiệm trên 13 bang trong ba mùa vụ chính, bao gồm mùa mưa chính, mùa khô và mùa vụ nhỏ vốn được một số bang như Jigawa tận dụng để duy trì liên tục các chu kỳ gieo trồng lúa mì và lúa gạo.

Trong quá trình thử nghiệm, mô hình tiếp cận được khoảng 250.000 nông dân, khảo sát trên 50.000 người và bao phủ hơn 2.000 cộng đồng, tập trung vào năm loại nông sản chủ chốt, thu thập hơn một triệu điểm dữ liệu phục vụ cân bằng lương thực.

Giám đốc Điều hành OCP Africa, bà Alafifi Laadel, nhấn mạnh thỏa thuận không chỉ là một hợp đồng mua sắm thông thường mà là cam kết thế hệ nhằm xây dựng năng lực lâu dài thông qua chuyển giao kiến thức, phát triển năng lực địa phương và thiết lập các tổ chức vững mạnh, đảm bảo Nigeria có thể áp dụng và nâng cao công nghệ liên tục theo thời gian.

Bà mô tả công nghệ của NAPS như việc "thay thế lực lượng quan sát thực tế bằng trí tuệ nhân tạo và công cụ số để phân tích dữ liệu."

Giám đốc Điều hành Ground Truth Analytics, ông Driss Kitane, trình bày công nghệ sử dụng các thuật toán AI xử lý hình ảnh vệ tinh để tự động xác định từng khu vực đất nông nghiệp, nhận diện loại cây trồng và trạng thái phát triển mà không cần thao tác thủ công. Những hình ảnh này được cập nhật mỗi năm ngày, có thể áp dụng rộng rãi trên quy mô quốc gia hoặc châu lục.

Ông Kitane làm nổi bật khả năng dự báo sản lượng lúa mì quốc gia tại Morocco với độ chính xác từ 90-95% trước thu hoạch ba tháng, đặc biệt hữu ích khi quốc gia này đang phải đối mặt với hạn hán làm giảm sản lượng từ 9 triệu xuống còn 3 triệu tấn trong vòng một thập kỷ.

Công nghệ này không chỉ hữu ích cho chính phủ mà còn được các ngân hàng sử dụng để chấm điểm tín dụng nông dân, hoặc các hợp tác xã ở Ghana dùng để kiểm chứng việc trồng trọt thực tế của nông dân vay vốn.

Ông Kitane khẳng định toàn bộ dữ liệu và nền tảng phát triển sẽ được lưu giữ tại các máy chủ ở Nigeria, đảm bảo tính chủ quyền và an toàn dữ liệu, không cho phép truy cập nếu không có sự đồng ý của Nigeria.

Kế hoạch triển khai gồm ba giai đoạn: bắt đầu với phiên bản tối thiểu bao phủ một bang, mở rộng phân tích diện tích đất cho thêm các bang; giai đoạn hai mở rộng ra ba bang với thông tin đầy đủ về cây trồng và diện tích cho 15 bang; cuối cùng là giám sát đa mùa vụ toàn diện trên toàn bộ 15 bang ưu tiên.

Chủ tịch Đại học UM6P, ông Hicham El Habti, tiết lộ sinh viên Nigeria chiếm đến 60% trong tổng số học viên tại trường, đặc biệt trường y hiện sử dụng hoàn toàn tiếng Anh giảng dạy.

Lễ ký kết diễn ra đúng ba năm sau khi Tổng thống Bola Tinubu tuyên bố tình trạng khẩn cấp về an ninh lương thực vào tháng 7 năm 2023, trong bối cảnh giá lương thực tăng phi mã do chính sách xóa trợ cấp xăng dầu và hợp nhất tỷ giá naira. Giai đoạn đỉnh điểm đầu năm 2025, lạm phát thực phẩm tại Nigeria vượt quá 40% so với cùng kỳ năm trước, một trong những mức cao nhất thế giới.

Tính tới nay, UNICEF ước tính có hơn 31,8 triệu trẻ dưới 5 tuổi ở Nigeria bị suy dinh dưỡng cấp tính, chỉ đứng sau Ấn Độ trên thế giới. Tình trạng này bị ảnh hưởng thêm bởi bất ổn an ninh vùng Tây Bắc, Trung Bắc, thiên tai tại Trung Trung Bộ, và các hạn chế về hạ tầng dữ liệu nông nghiệp khiến việc giám sát, hoạch định chính sách trở nên khó khăn.

Đoàn Chính phủ Nigeria có sự góp mặt của cán bộ từ Văn phòng Phó Tổng thống, Bộ Nông nghiệp và An ninh Lương thực Liên bang, Bộ Tư pháp, Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển Không gian Quốc gia, Diễn đàn Thống đốc Nigeria, cùng các cơ quan khác hỗ trợ triển khai Hệ thống Năng suất Nông nghiệp Quốc gia.

Việc hợp tác chiến lược này mở ra hướng đi mới cho việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý và phát triển nông nghiệp, góp phần tăng cường an ninh lương thực và phát triển bền vững tại Nigeria.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.