Khủng hoảng năng lượng tại Cuba khiến người dân khổ sở tìm nước sinh hoạt hàng ngày

Tại khu phố Tàu, Havana, Mirella Martínez, 61 tuổi, phải dùng xe đẩy chuyển những can nước trống khắp căn bếp nhỏ chật hẹp. Căn hộ của bà gần ba năm qua không có nước sạch liên tục, trong khi các đợt mất điện kéo dài khiến nhiệt độ trong phòng ngột ngạt. Để lấy nước, bà phải đi nửa dặm tới chỗ làm việc con gái – một trong số ít nơi còn nước chảy đều đặn.

Mất điện không chỉ khiến người dân Cuba sống trong bóng tối mà còn làm khô cạn các vòi nước bởi nhiều trạm bơm không hoạt động. Hệ thống cấp nước tồn tại nhiều năm với mạng lưới phân phối lạc hậu đã làm thất thoát khoảng 70% lượng nước tại Havana trước khi chảy tới các hộ dân. Các trạm bơm hoạt động bằng nhiên liệu mà Cuba hiện chỉ đạt 37% nhu cầu cần thiết do thiếu hụt nghiêm trọng, nguồn gốc từ việc Venezuela ngưng cấp dầu sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị bắt giữ trong một chiến dịch của Mỹ. Điều này làm trầm trọng thêm thiếu hụt nhiên liệu vốn đã do lệnh cấm vận của Mỹ và các biện pháp trừng phạt kinh tế gây ra.

Theo Viện Tài nguyên Thủy lợi Cuba, gần 3 triệu người dân nước này đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận nước. Phần lớn người nghèo phải đợi các chuyến xe chở nước đến, hoặc tự mình mang nước về nhà, trong khi các gia đình giàu có có thể thuê xe chở nước tư nhân hoặc sở hữu hệ thống dự trữ riêng như bể chứa lớn, máy phát điện hoặc tấm pin năng lượng mặt trời.

Mirella Martínez đun sôi và lọc nước uống, còn lại nước dùng cho nấu ăn, giặt giũ được phân bổ rất chặt chẽ. Bà cho biết “Mỗi lít nước đều được tính toán kỹ lưỡng. Mặc dù đã nghỉ hưu, tôi vẫn phải đi lấy nước ba lần mỗi ngày, điều này thật sự quá sức với tuổi tác. Tôi luôn tự hỏi người già sống một mình sẽ xoay sở thế nào.”

Tại Centro Habana, Dhayamis Hernández Díaz đợi từng giọt nước chảy chậm rãi vào xô nhựa để nạp cho bể chứa trên mái nhà. Mỗi khi có điện trở lại, cô cùng người thân thức dậy để lấy nước, nấu ăn và sạc điện thoại. Thu nhập eo hẹp khiến việc thuê xe chở nước là điều cô không thể với tới, buộc phải tự mang từng xô nước từ trạm bơm về nhà, dù bữa đêm nóng bức gần như không thể ngủ được.

Giữa tình trạng hệ thống công cộng gặp vấn đề, nền kinh tế nước ngầm trong thủ đô Havana ngày càng phát triển. Juan Miguel Reyes, từng là bác sĩ hồi sức cấp cứu, cùng hai người bạn phải dùng xe đẩy vận chuyển những bồn chứa nước 200 lít đi khắp phố phường, bán nước giá 1.500 peso (khoảng 1,75 bảng Anh) mỗi bình. Họ kiếm được từ 3.000 đến 4.000 peso mỗi ngày. Mỗi tuần họ phải đi xa hơn tìm các trạm bơm còn hoạt động vì nguồn nước ngày càng khan hiếm.

Cách đó vài km, Carlos Sánchez tận dụng nước chảy tràn từ đường ống bị vỡ để đổ đầy bể chứa trên xe đạp của mình và bán cho người dân không thể tự tìm nước. Làm công việc này giúp ông có thu nhập cao hơn công việc kỹ thuật viên tang lễ cũ. Ông chia sẻ rằng con cái đã rời khỏi Cuba, còn ông ở lại để mưu sinh.

Về đêm, Mirella Martínez trở về nhà với những can nước xếp dọc tường phòng khách. Bà chia nước cẩn thận cho các nhu cầu ăn uống, giặt giũ trong những ngày không thể lấy nước. TV cũng không bật do mất điện khiến những chương trình giải trí hàng tối trở thành hiếm hoi. Bà phản ánh: “Chúng tôi không biết khi nào điện sẽ lại sáng. Nước và điện là những quyền cơ bản nhưng bây giờ đã trở thành thứ xa xỉ. Tôi không ra ngoài sau khi trời tối và cũng không cho các con gái đi, vì khi phố xá tối om là lúc nguy hiểm gia tăng. Tôi chỉ cầu mong ngày nào đó cuộc sống sẽ trở lại bình thường.”

Trong khi đó, khách sạn sang trọng cùng các hộ gia đình giàu có luôn duy trì nguồn nước nhờ bể chứa lớn, máy phát điện và hệ thống năng lượng mặt trời, tạo nên sự đối lập rõ nét với cuộc sống khốn khó của đa số người dân.