Khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở Nigeria: Vượt qua câu nói "It is well" để đối mặt thực tế

Tại Nigeria, nhiều người dân sử dụng câu "It is well" như một biểu hiện cầu chúc an lành nhưng đồng thời cũng là cách để tránh đối mặt với thực tế đầy khó khăn. Sau hơn một thập kỷ tiếp nhận các cuộc gọi từ những người đang gặp khủng hoảng tâm lý, tổ chức She Writes Woman (SWW) nhận thấy sự liên hệ mật thiết giữa căng thẳng tinh thần và những áp lực kinh tế, gia đình, an ninh và xã hội.

Câu chuyện của Kalu là ví dụ điển hình. Sau khi cha anh qua đời vì ung thư, gánh nặng kinh tế và trách nhiệm gia đình đè nặng lên đôi vai của anh. Với mức lương hàng tháng chỉ 200.000 naira, phần lớn chi tiêu của Kalu dành cho di chuyển, học hành của em và thuốc trị bệnh cho mẹ. Mặc dù vậy, anh vẫn phải vay mượn để lo đám tang cho cha, một biểu hiện của tình cảm và sự cam chịu trong bối cảnh đầy khó khăn.

Trong vòng 10 năm hoạt động, đường dây nóng hỗ trợ sức khỏe tâm thần của SWW đã tiếp nhận hơn 25.000 cuộc gọi, phần lớn là từ những người trẻ tuổi (dưới 30 tuổi). Những cuộc gọi không thường bắt đầu bằng lời chẩn đoán về rối loạn trầm cảm mà thay vào đó là các câu nói như "Tôi mệt mỏi", "Tôi cảm thấy quá tải", hoặc "Tôi chỉ cần ai đó lắng nghe".

Báo cáo Decade of Impact ghi nhận gần 55% người gọi có ý nghĩ về tự tử và 1/4 số cuộc gọi thuộc về các cuộc khủng hoảng liên quan đến trầm cảm. Các con số này cho thấy sức khỏe tâm thần đang là một thách thức nghiêm trọng, ảnh hưởng sâu sắc đến mọi tầng lớp xã hội Nigeria - từ hàng xóm, đồng nghiệp đến thành viên trong gia đình.

Bên cạnh các bất ổn kinh tế, tỷ lệ thất nghiệp cao với hơn một nửa thanh niên Nigeria không có việc làm ổn định tạo ra áp lực rất lớn. Theo khảo sát chỉ số đa chiều về nghèo đói năm 2022, 63% người dân Nigeria sống trong nghèo đói đa chiều, chịu thiếu hụt về y tế, giáo dục và các tiêu chuẩn sống cơ bản, đồng thời không có mạng lưới an sinh xã hội phù hợp.

Ngân sách y tế Nigeria năm 2026 được phân bổ khoảng 2,48 nghìn tỷ naira, ứng với 6% tổng ngân sách quốc gia, song chỉ dưới 5% trong số đó dành cho sức khỏe tâm thần. Điều này đồng nghĩa với việc hàng trăm triệu người dân không có quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc tâm thần phù hợp và giá cả phải chăng.

Mặc dù liệu pháp tâm lý có thể giúp mọi người xử lý sang chấn, phát triển cơ chế đối phó tốt hơn và tìm lại hy vọng, nhưng nó không thể giải quyết những vấn đề xã hội và kinh tế căn bản như giá thực phẩm, việc làm, an ninh cộng đồng hay các hệ thống xã hội bị hỏng hóc.

Văn hóa tại Nigeria cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các áp lực: mâu thuẫn gia đình và khủng hoảng các mối quan hệ tình cảm đứng hàng thứ hai và thứ ba trong các nguyên nhân gây distress. “It is well” đồng thời biểu hiện cho một văn hóa coi sự im lặng là sức mạnh, xem chịu đựng là kiên cường, nhưng thực chất có thể che lấp những khó khăn và ngăn cản việc tìm kiếm sự giúp đỡ.

Báo cáo Decade of Impact không chỉ phản ánh cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần mà còn cho thấy chi phí cảm xúc khôn lường của việc tồn tại và sinh tồn trong bối cảnh hiện nay tại Nigeria. Câu nói "It is well" không thể trở thành cái cớ để ngó lơ thực tế hay để tiếp tục mặc nhận sự đau khổ mà không có sự thay đổi thực chất.

Nếu bạn hoặc người thân đang gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần, có ý định tự hại hoặc tự tử, đường dây nóng miễn phí 24/7 của She Writes Woman (0800 800 2000) sẵn sàng hỗ trợ với tư cách bảo mật cao, phục vụ đa ngôn ngữ và có lựa chọn tư vấn dựa trên đức tin.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.