Mỹ cảnh báo hậu quả toàn cầu từ mối đe dọa eo biển Hormuz của Iran giữa các cuộc tấn công liên tiếp

Tại cuộc họp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tổ chức ở Philippines, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã mạnh mẽ chỉ trích Iran về việc không tuân thủ thỏa thuận liên quan đến eo biển Hormuz, đồng thời tái khẳng định cam kết của Washington đối với giải pháp ngoại giao ở Trung Đông. Ông Rubio nhấn mạnh Mỹ sẽ tiếp tục các hành động cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình và các đồng minh nếu Tehran không nghiêm túc trong đàm phán.

Đây diễn ra trong bối cảnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (Centcom) thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu quân sự của Iran đêm thứ 11 liên tiếp. Các mục tiêu bị tấn công bao gồm trung tâm chỉ huy quân sự, kho chứa máy bay không người lái và cơ sở hạ tầng hậu cần quân sự. Mục tiêu được công bố là nhằm giảm khả năng của Iran đe dọa hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz.

Rubio cho biết một trong những điểm bất đồng chính giữa Mỹ và Iran là việc Tehran đòi "quyền" kiểm soát giao thông ở eo biển Hormuz, điều mà luật quốc tế không cho phép. Ngoại trưởng Mỹ cảnh báo nếu Iran được phép kiểm soát và xác lập phí dịch vụ trên tuyến đường thủy quốc tế này, rồi dùng vũ lực để cưỡng chế, một tiền lệ nguy hiểm sẽ được thiết lập, có thể lan rộng ra các khu vực khác trên thế giới, trong đó có chính Trung Đông.

Ông Rubio ngầm ám chỉ tới Trung Quốc khi đề cập khu vực Đông Nam Á, nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do hàng hải tại đây. Mỹ từng tiến hành các chiến dịch "tự do hàng hải" chống lại yêu sách chủ quyền quá mức của Trung Quốc ở Biển Đông, bất chấp phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực năm 2016 cho rằng yêu sách "đường chín đoạn" của Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý.

Mỹ và Iran từng ký một bản ghi nhớ tạm thời ngày 17/6, nhằm ngừng các hoạt động quân sự và mở ra 60 ngày đàm phán để hướng tới thỏa thuận cuối cùng, bao gồm cả các điều khoản về chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, tương lai quản lý eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết trong văn kiện này.

Iran hiểu rằng họ có thể có vai trò trong quản lý giao thông qua eo biển và có thể thu phí dịch vụ hàng hải sau thời hạn 60 ngày. Trong khi đó, Mỹ cho rằng eo biển Hormuz phải được giữ mở, không có sự hạn chế hay thu phí bắt buộc từ Iran. Cùng với Oman, một quốc gia cũng giáp eo biển Hormuz, Iran đã nhấn mạnh tôn trọng chủ quyền của các quốc gia ven biển trong quản lý khu vực này.

Rubio nhận định các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran là "hậu quả" mà Tehran phải chịu do không thực hiện đúng cam kết. Ông cảnh báo nếu không có các biện pháp như vậy, năng lượng của vùng Trung Đông chiếm tới 20% nguồn cung toàn cầu sẽ bị một quốc gia độc quyền khống chế, gây bất ổn nghiêm trọng cho thị trường năng lượng toàn cầu.

Với các cuộc tấn công quân sự liên tiếp, Washington tiếp tục thể hiện sức ép nhằm làm suy giảm khả năng Iran đe dọa đến các tuyến đường vận chuyển thương mại và an ninh khu vực, đồng thời khẳng định sẽ vừa duy trì đối thoại ngoại giao, vừa sẵn sàng hành động cần thiết để bảo vệ quyền lợi quốc gia và đồng minh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.