Văn hóa làm việc kéo dài và mạng lưới nam giới cản trở sự tiến thân của phụ nữ trong chính trường New Zealand

Gần đây, Stuart Nash – ứng viên của New Zealand First – đã gây tranh cãi với tin nhắn gửi cho cựu Bộ trưởng Quốc gia Chris Finlayson, trong đó ông chỉ trích nghị sĩ Quốc hội của đảng National, Katie Nimon, về thời gian nghỉ thai sản của bà. Nash gọi Nimon là "nghị sĩ lười biếng nhất" với lý do bà nghỉ thai sản gần chín tháng và trở lại làm việc không lâu sau đó. Bình luận này phản ánh một văn hóa làm việc luôn đòi hỏi sự có mặt liên tục và miêu tả việc nghỉ ngơi để chăm sóc con cái như một dấu hiệu của sự lười biếng.

Bình luận này thể hiện sự tồn tại của hai rào cản lớn đối với phụ nữ trong chính trường: mạng lưới nam giới gắn bó trong chính trị và văn hóa làm việc giờ giấc kéo dài đã trở thành tiêu chuẩn để xây dựng sự nghiệp chính trị thành công. Hành động của Nash cũng cho thấy sự duy trì của các quan niệm có phần kỳ thị giới trong các môi trường chính trị và doanh nghiệp cấp cao trên toàn thế giới.

Tuy truyền thông nhanh chóng phản bác nhầm lẫn của Nash về thời gian nghỉ thai sản của Katie Nimon (bà chỉ nghỉ 10 tuần có lương sau khi sinh con rồi trở lại làm việc tại khu vực bầu cử và quay lại Quốc hội sau sáu tháng), sự việc đặt ra câu hỏi về việc liệu các nghị sĩ có quyền nghỉ thai sản theo quy định hay không. Dưới luật lao động hiện hành, người chăm sóc chính đủ điều kiện có thể yêu cầu nghỉ phép có lương 26 tuần và thêm 26 tuần không lương.

Vấn đề đặt ra là vì sao trong các môi trường làm việc, việc tận dụng đầy đủ quyền lợi nghỉ thai sản lại bị xem là thể hiện sự thiếu cam kết với công việc? Nếu văn hóa này không thay đổi, phụ nữ sẽ tiếp tục bị thiệt thòi trong các vị trí lãnh đạo và chính trường vốn đòi hỏi thời gian làm việc dài và sự hiện diện liên tục.

Điều đáng chú ý là nỗ lực của Nash nhằm kéo Finlayson đồng thuận với quan điểm của mình đã thất bại. Finlayson đã sử dụng sự việc trên podcast của mình để chỉ trích Nash, người sau đó phải từ chức và viện lý do ông có những cô con gái "mạnh mẽ và độc lập" để phủ nhận cáo buộc kỳ thị giới.

Mặc dù Nash cho rằng tin nhắn chỉ mang tính riêng tư, nhưng các nghị sĩ từ cả chính phủ liên minh và phe đối lập đều coi đó là biểu hiện của tư tưởng kỳ thị sâu sắc, không phù hợp để giữ chức vụ trong nội các. Phản ứng này cho thấy sự quan ngại về cách tư tưởng cá nhân có thể ảnh hưởng tới chính sách công.

Đảng National và Thủ tướng Christopher Luxon nhanh chóng lên án hành động của Nash, gọi đó là biểu hiện của phong trào "manosphere" – thường gắn với các quan điểm bảo thủ cực đoan về giới tính.

Trong sự kiện này, mô típ "kẻ xấu - người tốt" được tái hiện với các nghị sĩ phe National ra mặt bảo vệ quyền phụ nữ, đồng thời chỉ trích cá nhân Nash là kẻ lạc hậu và mang quan điểm từ những thập niên 1950. Tuy nhiên, cách nhìn này có thể làm lu mờ các nguyên nhân xã hội, kinh tế và chính trị sâu xa hơn gây ra sự phân biệt đối xử với phụ nữ.

Nếu chỉ coi vấn đề là do "mấy ông to xác" mà ra, thì việc khắc phục sẽ bị giới hạn vào việc lên án hành vi cá nhân thay vì thay đổi hệ thống chính sách, văn hóa làm việc và các điều kiện xã hội gây bất lợi cho phụ nữ.

Bình luận của Nash cũng tạo cơ hội cho đảng National xuất hiện như những người ủng hộ quyền của phụ nữ, dù đảng này từng có các chính sách gây tranh cãi về bình đẳng trả lương và bạo lực gia đình. Ví dụ, Đạo luật Sửa đổi Bình đẳng trả lương năm 2025 đã chấm dứt 33 vụ kiện liên quan đến đòi hỏi bình đẳng trả lương và khiến việc đưa ra các yêu cầu tương tự trong tương lai trở nên khó khăn hơn.

Đảng National cũng tham gia các chiến dịch chống bạo lực tình dục với những cam kết ít tốn kém như loại bỏ việc đánh giá đạo đức khi xử lý các vụ phạm tội liên quan đến tình dục, và sửa đổi Bộ luật Hình sự để làm rõ sự đồng thuận trong quan hệ tình dục phải là sự đồng ý tích cực, không phải im lặng đồng nghĩa với việc đồng ý.

Tuy nhiên, những biện pháp này không phải là sự cam kết toàn diện. Bộ Chính phủ New Zealand được cho là đã giảm ưu tiên giải quyết các vụ bạo hành gia đình qua cảnh sát, đồng thời tạm dừng chương trình Hikitia! của ACC nhằm ngăn ngừa bạo lực tình dục, và đề xuất cắt giảm ngân sách của Trung tâm Phòng chống Bạo lực Gia đình và Bạo lực Tình dục mà không tái phân bổ nguồn lực cho các sáng kiến hiệu quả hơn.

Dù các nghị sĩ và Thủ tướng National công khai lên án phát ngôn mê quyền của Nash, thực tế cho thấy họ chỉ thể hiện sự ủng hộ phụ nữ khi không ảnh hưởng đến ngân sách và lợi ích chính trị. Trong khi đó, những chính sách mang tính thay đổi sâu rộng và đầu tư thực sự để cải thiện quyền lợi và an toàn cho phụ nữ vẫn chưa được ưu tiên đúng mức.

Vụ việc Nash như một lời nhắc nhở rằng các định kiến xã hội nằm sâu trong văn hóa chính trị và các quy định chính sách vẫn cần được chỉnh sửa để mang lại môi trường làm việc và chính trường công bằng hơn cho phụ nữ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.