Bạo lực gia tăng khi Ukraine vật lộn với cuộc khủng hoảng tuyển quân trong chiến tranh

Trong bối cảnh cuộc chiến kéo dài với Nga, Ukraine đang phải đối mặt với sự gia tăng đáng lo ngại các vụ tấn công nhằm vào nhân viên tuyển quân. Vasyl Krupych, một cựu binh từng chiến đấu ở vùng Donbas, cho biết anh đã bị tấn công bằng xà beng khi truy tìm những người trốn nghĩa vụ quân sự. Vụ việc xảy ra khi Krupych và đồng đội cố gắng bắt giữ hai người trốn tránh mà không chịu xuất trình giấy tờ, khiến anh phải nằm viện sáu tuần với xương sườn bị gãy.

Theo báo cáo của Cảnh sát Quốc gia Ukraine, đến nay đã có hơn 600 vụ tấn công nhằm vào các sĩ quan tuyển quân, với mức độ ngày càng nguy hiểm hơn. Những sự kiện đáng chú ý bao gồm đợt tấn công bằng dao vào tháng 4 khiến một nhân viên thiệt mạng và đụng độ dữ dội ở Lviv khi hơn 200 người dân bao vây xe của lính gọi nhập ngũ để chống bắt giữ một nghi phạm trốn nghĩa vụ.

Tình hình hiện nay phản ánh nỗi sợ hãi sâu sắc trong dân chúng với cuộc chiến kéo dài và tổn thất nặng nề. Phản ứng trở nên căng thẳng kể từ cuối năm 2023, khi quân đội Ukraine bắt đầu giai đoạn gọi nhập ngũ quyết liệt nhằm khôi phục lực lượng thất thoát ở chiến trường. Những đợt truy quét trên đường phố với biện pháp cưỡng chế thậm chí dẫn đến xung đột bạo lực, gây thêm bất ổn xã hội.

Nhà phân tích quân sự Ivan Stupak gọi phương thức này là "busification" – nghĩa là các đội tuần tra di động sẽ tập trung người bị gọi nhập ngũ vào xe buýt để đưa đi phục vụ. Việc cưỡng bức như vậy đã gây ra nhiều cuộc xô xát và đẩy sự căng thẳng trong xã hội lên cao.

Không chỉ có người dân bị tuyển quân cưỡng bức phản kháng, tình trạng bạo lực cũng xảy ra từ chính các nhân viên tuyển quân. Ukraine về cơ bản đã ghi nhận hơn 6.000 đơn khiếu nại trong năm ngoái về hành vi lạm dụng quyền lực, giam giữ trái phép hoặc điều kiện làm việc không đảm bảo tại các trung tâm tuyển quân.

Một trường hợp điển hình là giáo sư Kyrylo Ogdansky ở Dnipro, người được miễn nghĩa vụ quân sự nhưng vẫn bị nhóm nhân viên trà trộn mặc thường phục bắt giữ và đánh đập dã man. Ông Ogdansky phải nhập viện hai tuần với các vết thương nghiêm trọng và đã gửi đơn khiếu nại chính thức. Mặc dù vậy, ông cũng lo ngại việc công khai sự việc sẽ bị Nga lợi dụng tuyên truyền nhằm làm giảm uy tín của Ukraine giữa cuộc chiến.

Vasyl Krupych từng trải qua những trận đánh ác liệt và chứng kiến nhiều đồng đội hy sinh. Anh bị thương nặng do drone tấn công nhưng vẫn cố gắng cứu một người bạn, trong khi hai người khác thiệt mạng. Dù tự hào về kỳ tích của mình, Krupych không ngừng bị ám ảnh bởi những dấu vết chiến tranh và thất vọng khi chứng kiến những nhân viên gọi nhập ngũ bị tấn công ngay trên đất nước mình.

Anh cho rằng chỉ có thể tăng lương để kích thích tinh thần tình nguyện, nhưng cũng thừa nhận rằng việc huy động quân số không thể tránh khỏi biện pháp cưỡng ép vì không có tình nguyện viên tham gia. "Mọi người đều sợ chết," Krupych nói.

Trong 6 tháng giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, Mykhailo Fedorov từng khởi xướng nhiều sửa đổi nhằm cải thiện điều kiện phục vụ và thu hút tình nguyện viên, như hợp đồng có thời hạn, trả lương cao hơn cho những vị trí nguy hiểm và cho phép hoãn nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, trước khi hoàn thành các kế hoạch cải tổ tuyển quân, ông đã bị cách chức, để lại cuộc khủng hoảng chưa có giải pháp.

Các đề xuất hiện tại bao gồm chuyển quyền thực thi tuyển quân cho lực lượng cảnh sát và nâng cao đào tạo, sàng lọc tâm lý cho nhân viên tuyển quân. Ukraine cũng thừa nhận công khai tình hình khó khăn, song với chức vụ Bộ trưởng Quốc phòng hiện chỉ tạm quyền, công cuộc giải quyết vấn đề vẫn còn đang trong chờ đợi.

Trong bối cảnh chiến sự kéo dài và các áp lực xã hội ngày càng tăng, cuộc khủng hoảng tuyển quân tại Ukraine cho thấy sự mâu thuẫn giữa nhu cầu bảo vệ đất nước và cái giá cho người dân cũng như lớp binh sĩ trực tiếp chiến đấu trên chiến trường.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.