Tổng thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị mở rộng chiến tranh thương mại với mức thuế mới đối với gần 60 quốc gia

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang dùng các biện pháp thuế nhập khẩu như một công cụ chủ đạo trong chiến lược thương mại của mình giữa lúc bị áp lực nặng nề từ nhiều phía. Những ngày gần đây, ông đã áp đặt mức thuế 25% lên nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Brazil và thuế lên tới 50% đối với một số sản phẩm Canada. Đây là động thái nhằm gia tăng sức ép trong cuộc chiến thương mại mà ông khởi xướng từ năm đầu nhiệm kỳ.

Tuy nhiên, năm ngoái, Tòa án Tối cao Mỹ đã tuyên bố các mức thuế áp dụng theo đạo luật quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế năm 1977 (IEEPA) là vi hiến, làm suy yếu mạnh chiến lược thuế ban đầu của ông. Đáp lại, Trump đã chuyển sang sử dụng điều khoản khác trong Luật Thương mại năm 1974 để áp thuế phổ cập 10% tạm thời, nhưng phải được quốc hội phê duyệt trong vòng 150 ngày, hạn chót rơi vào tuần này.

Trước nguy cơ quốc hội không thông qua, chính quyền Trump mở rộng chiến thuật bằng cách sử dụng Điều 301 Luật Thương mại để khởi xướng các cuộc điều tra nhằm xác định các quốc gia vi phạm quy định liên quan tới lao động cưỡng bức hoặc có hành vi sản xuất dư thừa ảnh hưởng xấu tới doanh nghiệp Mỹ. Trong số 60 quốc gia bị điều tra có Trung Quốc, Mexico, Liên minh châu Âu, Anh, Ấn Độ và Nhật Bản.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết có thể áp thuế từ 10% đến 12,5% đối với các quốc gia bị xác định vi phạm về lao động cưỡng bức, trong khi cuộc điều tra về sản xuất dư thừa vẫn đang được tiến hành. Mục tiêu là thiết lập lại và củng cố rào cản thuế quan từng bị tòa án loại bỏ.

Chính quyền Trump còn khai thác các quy định ít được sử dụng trước đây để mở rộng mức thuế cao hơn nữa. Một ví dụ là việc áp thuế lên đến 50% đối với các mặt hàng ô tô, sản phẩm sữa và rượu từ Canada dựa trên điều khoản 338 của Đạo luật Thuế quan Smoot-Hawley năm 1930, một đạo luật từng góp phần làm sâu sắc thêm khủng hoảng đại suy thoái.

Bên cạnh đó, Mỹ đang theo dõi nghiêm ngặt các quốc gia áp thuế dịch vụ kỹ thuật số, có thể sẽ áp thêm các mức thuế cao nhằm trừng phạt, gây áp lực lên các tập đoàn công nghệ Mỹ và các đối tác liên quan. Tổng thống Trump đã đe dọa sẽ áp thuế tối đa 100% đối với những nước này.

Mặc dù nhiều cố vấn khuyên Trump nên giữ ổn định thương mại và tránh làm bùng phát lại chiến tranh thuế, chính quyền vẫn quyết tâm dùng mọi biện pháp hợp pháp để duy trì các rào cản thuế. Tuy nhiên, việc áp thuế mới đang gặp khó khăn do sự phân cực chính trị tại quốc hội và lo ngại của các nghị sĩ về tác động tiêu cực tới nền kinh tế vùng miền.

Các doanh nghiệp trong nước cũng đã kiện cáo các đợt thuế trước đó, khiến toà án liên bang trở thành nơi tranh luận căng thẳng về tính hợp pháp của chính sách thuế mới.

Chuyên gia Anjali V. Bhatt từ Viện Kinh tế Quốc tế Peterson nhận định việc áp dụng thuế suất 50% với Canada dù chưa chính thức có hiệu lực đã là dấu hiệu rõ ràng cho thấy sự leo thang nghiêm trọng trong cuộc chiến thương mại mà chính quyền Trump đang cố gắng tái khởi động sau phán quyết của Tòa án Tối cao.

Như vậy, chiến tranh thương mại của Mỹ được dự báo còn có thể diễn biến phức tạp và tác động lớn lên quan hệ kinh tế quốc tế trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.