Sonam Wangchuk và vai trò quyết định trong phong trào sinh viên tại Ấn Độ

Ngày 23/5, trước khi Abhijeet Dipke, nhà sáng lập Cockroach Janta Party (CJP), trở về Ấn Độ từ Mỹ, nhà môi trường và nhà giáo dục Sonam Wangchuk đã bày tỏ sự ủng hộ với phong trào CJP đang lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội. Ông tự nhận mình là “con gián danh dự” và kêu gọi chính phủ lắng nghe tiếng nói của giới trẻ thay vì tìm cách ngăn cấm các biểu hiện kỹ thuật số của họ. Khi đó, nhiều người trong xã hội dân sự cũng bày tỏ sự ủng hộ tương tự nhưng không ai biết rằng chỉ trong vòng hai tháng, Wangchuk sẽ là người đứng ra kêu gọi hàng nghìn sinh viên gia nhập biểu tình.

Ngày 28/6, Wangchuk cùng một số thành viên của Hiệp hội Sinh viên Ấn Độ Dân chủ (AISA) tuyên bố sẽ bắt đầu cuộc tuyệt thực không thời hạn tại Jantar Mantar, New Delhi, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng của phong trào. Một tình nguyện viên CJP cho biết: “Ông Wangchuk đã giúp chúng tôi tiếp cận những người trước đó không mấy quan tâm đến cuộc biểu tình. Khi những người trẻ thấy một người gần 60 tuổi như ông ấy tuyệt thực vì họ, phong trào nhận được thêm sự ủng hộ dù ban đầu số người ở hiện trường chỉ khiêm tốn."

Dù số người tham gia còn ít, các sinh viên Đại học Jawaharlal Nehru, đặc biệt là thành viên AISA thuộc Đảng Cộng sản Ấn Độ (CPI(M-L)), đã kiên trì duy trì phong trào. N Sai Balaji, lãnh đạo CPI(M-L) và cựu chủ tịch Liên đoàn Sinh viên JNU, đã giúp huy động sinh viên từ nhiều trường đại học tại Delhi tham gia. Trong những ngày đầu, chỉ có khoảng 50-100 người biểu tình mỗi ngày, nhưng các buổi họp báo thường xuyên được tổ chức để thu hút sự chú ý của truyền thông địa phương và giữ cho phong trào tiếp tục tồn tại.

Biến cố đáng chú ý nhất diễn ra vào ngày 18/7 khi cảnh sát cưỡng chế đưa Wangchuk khỏi hiện trường biểu tình. Hình ảnh ông bị cảnh sát kéo đi lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, khiến số lượng người đến Jantar Mantar tăng vọt, đặc biệt vào dịp cuối tuần. Cuộc tuần hành do CJP phát động biến các con phố quanh khu vực này thành dòng người biểu tình đông đảo, kể cả những người lần đầu tham gia biểu tình cũng tìm đến ủng hộ.

Sức hút của phong trào đối với giới trẻ, đặc biệt là thế hệ Z, nằm ở chính việc một người gần 60 tuổi có thể tuyệt thực hơn 20 ngày vì quyền lợi của họ. Ngày 20/7, cuộc diễu hành “Sansad Chalo” đã chứng kiến cảnh lực lượng cảnh sát dùng hơi cay và dùi cui để trấn áp sinh viên, khi đó các video lan truyền trên mạng xã hội đã biến cuộc biểu tình địa phương thành một phong trào trên toàn quốc.

Từ sau ngày 20/7, cuộc biểu tình không còn là phong trào nhỏ lẻ mà trở thành cuộc đối đầu giữa thế hệ Z và chính phủ, đặc biệt là Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan. Mặc dù Wangchuk từng gửi thư kêu gọi mềm mỏng hơn về việc đòi Bộ trưởng từ chức, nhưng không ảnh hưởng đến quyết tâm của người biểu tình. Khi Wangchuk kết thúc cuộc tuyệt thực vào sáng 24/7 trong sự có mặt của các Bộ trưởng liên bang J P Nadda và Jitendra Singh, người biểu tình vẫn kiên định ở lại Jantar Mantar với yêu cầu duy nhất: “Pradhan phải ra đi.”

Phong trào do Wangchuk khởi xướng đã nhanh chóng lan rộng khắp Delhi và trên toàn Ấn Độ, trở thành một cuộc biểu tình lớn hơn bất cứ lãnh đạo nào, buộc chính phủ chấp nhận các yêu cầu, trong đó có việc Bộ trưởng Giáo dục phải rời chức vụ.

Theo The Indian Express