Sự suy tàn của Đại học Nigeria: Khi tiếng gầm của sư tử dần tắt

Đại học Nigeria (UNN) ở Nsukka từng là biểu tượng về sự phát triển tri thức và văn hóa tại Nigeria. Nhà ăn Margaret Ekpo, đặt theo tên một nữ chính trị gia đấu tranh quyền phụ nữ, không chỉ là nơi học sinh dùng bữa mà còn là diễn đàn trí tuệ. Tại đây, sinh viên tranh luận về chính trị, triết học, và văn học, hình thành các phong trào xã hội và phát triển nhiều lãnh đạo tương lai. Trường là niềm tự hào lớn lao, với danh tiếng thu hút nhiều học giả hàng đầu, trong đó có nhà văn Chinua Achebe hay Chimamanda Adichie.

Tuy nhiên, hình ảnh của UNN hiện tại trái ngược hoàn toàn. Các đoạn video gần đây từ ký túc xá sinh viên, đặc biệt là Eni Njoku Hostel, cho thấy cảnh tượng nhếch nhác với nhà vệ sinh ngập tràn, hệ thống ống nước hỏng, trần bị sụp đổ và môi trường sống đầy chất thải. Sinh viên buộc phải nấu ăn ngoài trời trong điều kiện bẩn thỉu, gây sốc và thất vọng sâu sắc trong cộng đồng.

Tình trạng xuống cấp không chỉ tồn tại ở phần vật chất. Kế hoạch Chiến lược Đảm bảo Chất lượng của UNN chỉ ra cuộc khủng hoảng toàn diện trong môi trường học thuật với nhiều điểm yếu như chương trình sau đại học yếu kém, thiếu nhân sự đủ năng lực, lịch học không ổn định, điều kiện dạy và học kém, hỗ trợ nghiên cứu hạn chế và khả năng tiếp cận kỹ thuật số thấp. Ngoài ra, trường còn đối mặt với tình trạng chảy máu chất xám, quản lý kém hiệu quả và sự mất uy tín dần dần.

Đây không chỉ là vấn đề của trường mà là bài toán cấp bách của toàn bộ hệ thống giáo dục đại học công lập tại Nigeria, vốn đã chịu sự thiếu hụt đầu tư kéo dài nhiều thập kỷ.

Thành lập bởi Dr. Nnamdi Azikiwe với tôn chỉ “Phục hồi phẩm giá con người”, UNN từng đóng góp quan trọng vào việc tái tạo niềm tin và tư duy của người Igbo sau chiến tranh. Đối với cộng đồng bị chính trị marginal hóa, sự hiện diện của một đại học mang tên Nigeria là niềm tự hào và đem lại hy vọng về sự phục hồi.

Dù vậy, sự suy giảm hiện nay không thể đổ lỗi hoàn toàn cho chính phủ liên bang hay tình trạng thiếu kinh phí. Theo tác giả Osmund Agbo, người tạo ra bài viết này, trách nhiệm phân tán cho các cấp lãnh đạo của trường, các hội đồng điều hành, các nhà thầu và cộng đồng sinh viên, cựu sinh viên. Họ đã coi UNN như tài sản để khai thác thay vì gìn giữ và phát triển. Sự quản trị yếu kém dẫn đến tình trạng trường nhiều lần thất bại trong việc duy trì chất lượng và thành tích.

Tác giả nêu ví dụ về sự khác biệt trong chất lượng dịch vụ y tế giữa Bệnh viện Đa khoa Đại học Nigeria tại Enugu (UNTH) và Bệnh viện Đại học Lagos (LUTH). Mặc dù cùng hệ thống bệnh viện đại học liên bang Nigeria, chuyên môn, tổ chức và chất lượng chăm sóc tại LUTH được đánh giá cao hơn rõ rệt so với UNTH.

Bên cạnh đó, một dự án mua máy apheresis nhằm cứu sống nhiều bệnh nhân đã thất bại do chính sách quản lý và tham nhũng. Một nhân vật chính trị miền Đông Nam đòi khoản tiền hoa hồng lớn khiến dự án không thể được triển khai, mất đi cơ hội quý giá cho cộng đồng.

Dù khó khăn chồng chất, UNN vẫn còn cơ hội để phục hồi. Hiệu trưởng hiện tại, Giáo sư Simon Ortuanya, đã khởi xướng nhiều dự án cải tạo cơ sở hạ tầng như tu sửa đường nội bộ, mở lại các công trình bị bỏ hoang, cải tạo ký túc xá và mở rộng chỗ ở cho sinh viên. Đáng chú ý, trường cũng giao xây dựng phòng thí nghiệm nghiên cứu và trang trại trình diễn do TETFund tài trợ cho Afri-Fruits Limited, có tiềm năng thúc đẩy nghiên cứu nông nghiệp và an ninh lương thực tại khu vực Đông Nam Nigeria.

Mạng lưới cựu sinh viên UNN bao gồm nhiều nhân vật uy tín trong lĩnh vực học thuật, kinh doanh và chính trị, có thể trở thành lực lượng thúc đẩy sự thay đổi. Để thành công, trường cần lựa chọn lãnh đạo trung thực, tận tâm với giáo dục chứ không phải lợi ích cá nhân, đồng thời nâng cao trách nhiệm tập thể từ cộng đồng và xã hội.

UNN từng là trung tâm của sự xuất sắc và hiện có thể trở lại vị thế ấy nếu có sự chung tay của mọi người. Việc khôi phục phẩm giá của một trong những đại học lớn nhất châu Phi không chỉ là nhiệm vụ của chính phủ mà còn cần sự tự nhìn nhận và hành động của chính cộng đồng sinh viên, cựu sinh viên và người dân Nigeria.

Osmund Agbo là bác sĩ và tác giả nhiều tác phẩm như Black Grit, White Knuckles: The Philosophy of Black Renaissance và tiểu thuyết The Velvet Court: Courtesan Chronicles . Tác phẩm gần đây nhất gồm Pray, Let the Shaman Die và Ma’am, I Do Not Come to You for Love .