Chính phủ Mỹ truy tố người biểu tình Cop City vì hệ điều hành điện thoại GrapheneOS

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đang tiến hành truy tố Sam Tunick, một cư dân Atlanta, liên quan đến phong trào chống lại trung tâm đào tạo cảnh sát Cop City, vì trên điện thoại của Tunick có cài đặt GrapheneOS - một hệ điều hành mã nguồn mở giúp người dùng có thể nhập mật khẩu và xóa sạch toàn bộ dữ liệu trong điện thoại. Phiên điều trần đầu tiên của vụ án diễn ra vào thứ Hai vừa qua tập trung vào một đạo luật liên bang ít được biết đến, theo đó hình sự hóa hành vi phá hủy tài sản nhằm ngăn chặn vật đó bị tịch thu.

Chuyên gia công nghệ đánh giá đây có thể là lần đầu tiên luật này được áp dụng trong trường hợp liên quan đến hệ điều hành, vốn thường cài đặt trên các dòng điện thoại Google Pixel. Họ bày tỏ lo ngại về việc một công nghệ được thiết kế nhằm mục đích bảo mật và riêng tư lại bị sử dụng để buộc tội người biểu tình. "Điều này rất đáng quan ngại – nó truyền đi thông điệp rằng việc sử dụng GrapheneOS đồng nghĩa với hành vi phạm tội mặc định", chuyên gia an ninh mạng Christophe Boutry chia sẻ.

Sam Tunick bị giữ lại để thẩm vấn tại sân bay Hartsfield-Jackson, Atlanta ngày 24/1/2023 sau khi trở về từ kỳ nghỉ tại Cộng hòa Dominica. Không hay biết, anh đã được liệt vào danh sách theo dõi chống khủng bố của cơ quan liên bang do nghi ngờ liên quan đến phong trào phản đối Cop City trị giá 109 triệu USD, trung tâm cảnh sát được xây dựng nhằm mục đích đào tạo "đẳng cấp thế giới" và thu hút nhân viên mới.

Ngay trước khi chuyến bay đến Atlanta hạ cánh, một email được gửi đi trong nội bộ cơ quan an ninh, trong đó có ảnh và tên của Tunick cùng cảnh báo về hoạt động nghi ngờ khủng bố. Anh bị dẫn vào một phòng riêng với bàn ghế và thiết bị ghi hình, nơi nhiều nhân viên liên bang tiến hành "kiểm tra phụ" tập trung hỏi về hình ảnh lạm dụng tình dục trẻ em.

Tuy nhiên, các câu hỏi này được cho là cái cớ để điều tra sâu hơn về mối liên hệ của anh với phong trào chống Cop City. Tunick yêu cầu gặp luật sư bốn lần trong buổi thẩm vấn nhưng đều bị từ chối; các đặc vụ cũng không có lệnh khám xét và không thông báo quyền của anh theo Hiến pháp.

Luật sư của Tunick đã nộp đơn đề nghị tòa án bác bỏ toàn bộ chứng cứ thu thập được, bao gồm việc xóa dữ liệu điện thoại sau khi anh cung cấp mật khẩu, vì vi phạm quyền hiến định. Phía các nhân viên và luật sư Bộ Tư pháp cho rằng việc thẩm vấn diễn ra như quy trình bình thường tại sân bay quốc tế nhằm phát hiện các hành vi bị cấm.

Cuộc tranh luận làm nổi bật câu hỏi về phạm vi áp dụng của các quyền hiến pháp ở biên giới quốc gia, đặc biệt là tại các sân bay quốc tế, và thời điểm quyền này có thể bị hạn chế hoặc tạm đình chỉ. Quyết định của thẩm phán trong vụ này dự kiến được công bố chậm nhất vào cuối tháng 10/2023.

Marlon Kautz từ Quỹ Đoàn kết Atlanta nhấn mạnh: "Mọi người đều có quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân khỏi các cuộc khám xét vi hiến, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng gia tăng của chủ nghĩa độc tài."

Chuyên gia Boutry cho biết tình huống của Tunick tương tự với các trường hợp ở Pháp và Tây Ban Nha, nơi giới chức đã khó tiếp cận điện thoại của các nhà báo, luật sư và đối thủ chính trị do có hệ điều hành GrapheneOS. Ở Catalonia, cảnh sát còn phân loại người dùng điện thoại Google Pixel mang hệ điều hành này là nghi phạm buôn bán ma túy hoặc thành viên băng đảng.

Boutry nhấn mạnh mục tiêu chính của GrapheneOS là bảo vệ quyền riêng tư của người dùng: "Đó là điện thoại của chúng ta và nhà nước không thể áp đặt cách chúng ta sử dụng."

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.