Mario Roggero và cuộc tranh cãi về tự vệ ở Italia

Mario Roggero, chủ một tiệm kim hoàn ở tỉnh Cuneo, vùng Piamonte, Italia, đã bị kết án 14 năm 9 tháng tù vì nổ súng bắn chết hai kẻ trộm và làm bị thương một người khác vào ngày 28/4/2021. Sự việc xảy ra khi những kẻ này rời khỏi cửa hàng sau vụ trộm và đang trèo lên xe để tẩu thoát, thì Roggero bất ngờ rượt theo và nổ súng. Tòa án tối cao Italia, vào tháng trước, khẳng định hành vi của ông không thể được xem là tự vệ chính đáng bởi vì lúc đó mối nguy hiểm đã chấm dứt khi bọn trộm chuẩn bị bỏ chạy. Vì vậy, toà án coi đó là hành vi giết người có chủ đích chứ không phải phản ứng phòng vệ.

Sau khi phán quyết được tuyên bố, Roggero đã nhập tù tại nhà tù Bollate, ngoại ô Milan. Ông vẫn công khai thừa nhận hành động của mình trong các chương trình truyền hình và khẳng định sẵn sàng thực hiện lại nếu có cơ hội, điều này đã gây thêm nhiều tranh cãi trong dư luận.

Trường hợp của Roggero nhanh chóng trở thành chủ đề nóng trên các diễn đàn chính trị Italia. Chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni cùng các đảng liên minh đã lên tiếng bảo vệ ông hết sức quyết liệt, đánh giá mức án là quá nghiêm khắc và không phản ánh đúng bối cảnh tâm lý của người đàn ông này, vốn đã từng trải qua một vụ trộm khác trước đây.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Carlo Nordio đã chính thức khởi động quy trình xem xét cấp ân xá cá nhân cho Roggero, một quyền hạn riêng biệt của Tổng thống Sergio Mattarella. Meloni cũng đề xuất sửa đổi luật liên quan đến các khoản bồi thường mà Roggero phải trả cho gia đình các nạn nhân; hiện ông đã bị phạt tạm thời số tiền 780.000 euro, trong khi khoản bồi thường mà các bị hại yêu cầu lên đến hơn 3 triệu euro.

Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Corriere della Sera, Thủ tướng Meloni gọi mức án là "không tương xứng" và nhấn mạnh các yếu tố tâm lý mà Roggero phải chịu đựng, như đau thương, căng thẳng và sợ hãi, nên được xem xét kỹ hơn trong quá trình xét xử.

Phe đối lập cáo buộc chính phủ đang lợi dụng vụ việc để tuyên truyền chính trị, đồng thời cảnh báo rằng việc bảo vệ Roggero một cách nhiệt tình có thể tạo ra tiền lệ nguy hiểm, mơ hồ hóa phạm vi của quyền tự vệ và dẫn đến sự liều lĩnh trong việc sử dụng bạo lực cá nhân.

Họ còn nhắc đến tiền sử của Roggero, từng chịu án thương lượng với hình phạt liên quan đến hành vi đe dọa có sử dụng vũ khí trong một vụ xung đột với bạn trai cũ của con gái ông. Điều này càng làm dấy lên nghi ngại về động cơ cũng như thái độ của ông.

Trong khi đó, đảng Liên đoàn do Matteo Salvini đứng đầu, người đang gặp nhiều khó khăn trong bầu cử, liên tục thể hiện sự ủng hộ đối với Roggero. Salvini từng đến thăm nhà tù Bollate hai ngày liên tiếp và công khai tỏ ý muốn đưa Roggero vào danh sách ứng cử viên dù ông đang bị cấm ứng cử do bản án. Ông còn mặc áo in hình mặt Roggero và đề xuất dự luật mở rộng hơn nữa phạm vi tự vệ chính đáng, cho phép những người bị tấn công được quyền phản kháng gần như miễn trừ trách nhiệm pháp lý.

Ý tưởng này trước đó đã được đảng Futuro Nacional của tướng Roberto Vannacci đề xuất. Đảng này hiện đang tăng trưởng nhanh chóng trong các cuộc thăm dò và vượt trên cả Liên đoàn, tạo áp lực buộc phe cầm quyền phải cứng rắn hơn để duy trì phiếu bầu từ cử tri bảo thủ.

Gian Domenico Caiazza, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Luật sư Hình sự Italia, nhấn mạnh rằng Luật tự vệ mở rộng mà Salvini đưa ra năm 2019 có điều kiện rằng nguy hiểm phải còn hiện hữu. Nếu kẻ xâm nhập đã rời đi và người chủ nhà rượt theo rồi nổ súng, thì theo luật hiện hành, hành vi như thế không được coi là tự vệ hợp pháp.

Caiazza cũng lưu ý rằng mức án 14 năm 9 tháng dành cho Roggero là mức thấp nhất trong khả năng áp dụng, khiến ông không hiểu vì sao vụ việc lại gây tranh cãi lớn trong xã hội. Thực tế, theo luật, Roggero đã bị xử lý một cách công bằng.

Vụ việc một người thợ kim hoàn trở thành biểu tượng cho các cuộc tranh luận sâu sắc về luật pháp, quyền tự vệ và an ninh công cộng đã phản ánh hết sức rõ nét sự phân cực và khó khăn trong chính trường Italia hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.