Chatbot AMR giúp ngăn ngừa kháng thuốc ở bệnh viện châu Phi

Kháng thuốc kháng sinh (AMR) xảy ra khi vi khuẩn tiến hóa để chống lại các loại thuốc có tác dụng tiêu diệt chúng, dẫn đến việc điều trị bị thất bại. Mỗi năm, gần năm triệu người chết liên quan đến AMR và con số này dự báo có thể tăng gấp đôi trong 25 năm tới, do đó việc kiểm soát sự phát triển của vi khuẩn kháng thuốc là cấp thiết.

Sự phát triển của AMR phần lớn xuất phát từ việc lạm dụng và sai cách sử dụng thuốc kháng sinh trong y tế và nông nghiệp. Việc sử dụng thuốc kháng sinh không cần thiết, dùng loại sai hoặc liều lượng không chuẩn đều làm tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc.

Hiện nay, do thiếu các loại thuốc mới trong nghiên cứu và sản xuất, một trong những hướng đi chính là giúp y bác sĩ tuân thủ sát sao các hướng dẫn kê đơn, liều lượng và phác đồ điều trị hiện có.

Chương trình Antibiotic Stewardship Programme through Innovation, Research, and Education (ASPIRE) triển khai hai công cụ kỹ thuật số tới các nhân viên y tế, hỗ trợ họ khi thăm khám bệnh nhân. Các công cụ bao gồm một ứng dụng tương tác cho phép nhập thông tin triệu chứng, dấu hiệu sinh tồn và kết quả xét nghiệm, sau đó đề xuất các phương án điều trị dựa trên hướng dẫn quốc gia và khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Bên cạnh đó, một chatbot trên nền tảng WhatsApp cũng được cung cấp, giúp nhân viên y tế có thể đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên và nhận được hướng dẫn kịp thời.

Kể từ khi áp dụng từ giữa năm 2025, những công cụ này đã được nhân viên y tế ở bốn bệnh viện sử dụng rộng rãi. Bác sĩ Hope Matafwali, chuyên khoa nhi tại một bệnh viện ở Zambia, cho biết nhân viên y tế có hiểu biết tốt hơn và tuân thủ các hướng dẫn điều trị chặt chẽ hơn. Kết quả là bệnh nhân hồi phục nhanh hơn và chi phí điều trị giảm.

Giáo sư Mirfin Mpundu, giám đốc ReAct Africa, nhận định trước đây việc kê đơn kháng sinh quá mức là phổ biến. Tuy nhiên, kể từ khi triển khai chương trình, số lượng xét nghiệm chẩn đoán được sử dụng tăng gấp năm lần, giúp việc kê đơn trở nên chính xác hơn. Điều này không chỉ cải thiện kết quả điều trị mà còn giúp bệnh viện và bệnh nhân tiết kiệm đáng kể chi phí.

Ngoài ra, chương trình còn cung cấp một chatbot hướng dẫn bệnh nhân hiểu rõ hơn về sử dụng thuốc kháng sinh, giúp người dân nâng cao nhận thức và tự bảo vệ sức khỏe mình tốt hơn. Sự thay đổi trong kiến thức và thái độ của bệnh nhân cũng được ghi nhận là rất tích cực.

Việc áp dụng các công cụ kỹ thuật số như chatbot và ứng dụng smartphone trong lĩnh vực y tế phản ánh xu hướng sử dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề toàn cầu. Mô hình này không chỉ giúp cải thiện chất lượng chăm sóc mà còn giảm thiểu nguy cơ phát triển kháng thuốc do kê đơn không phù hợp.

Trong bối cảnh thiếu hụt thuốc mới và tỉ lệ kháng thuốc ngày càng tăng, ASPIRE cung cấp một giải pháp thiết thực dựa trên công nghệ hiện có trong tay nhân viên y tế, góp phần bảo vệ hiệu quả thuốc kháng sinh và sức khỏe cộng đồng.