Mỹ và Iran đồng loạt tạm ngừng các cuộc tấn công, thúc đẩy đàm phán ngừng bắn tạm thời

Trong hai ngày liên tiếp, Hoa Kỳ đã tạm ngừng các cuộc tấn công vào lãnh thổ Iran, một động thái được Tehran xác nhận cũng đang thực hiện. Đây là diễn biến mới trong bối cảnh căng thẳng leo thang gần hai tuần giữa hai bên do sự việc Iran nã đạn vào các tàu đang cố gắng qua lại eo biển Hormuz chiến lược. Pentagon chưa công bố lý do cụ thể về việc tạm ngừng tấn công này.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Steven Cheung nhấn mạnh Tổng thống Donald Trump luôn ưu tiên giải pháp ngoại giao, song vẫn giữ quyền sử dụng mọi phương án nếu Iran tiếp tục các hoạt động được xem là khủng bố trên eo biển hoặc nhắm vào các đồng minh của Mỹ. Ông cho rằng Iran nên hướng tới một thỏa thuận đàm phán, nếu không sẽ phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng.

Thời hạn 60 ngày của thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được ký kết giữa hai nước vào giữa tháng 6 hiện đã bước vào giai đoạn nửa sau, nhưng những vấn đề quan trọng như chương trình hạt nhân của Iran vẫn chưa được giải quyết. Những nhà trung gian đang tích cực can thiệp để giữ cho các bên tiếp tục đối thoại.

Một quan chức khu vực tham gia quá trình hòa giải mô tả việc tạm ngừng các cuộc tấn công quân sự của cả Mỹ và Iran là tín hiệu tích cực, hỗ trợ cho các nỗ lực giảm leo thang xung đột. Theo vị này, hai bên đều có nguyện vọng quay lại thực thi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Điều khoản đang được thương lượng tập trung vào việc trao cho Iran vai trò quản lý việc vận chuyển tàu thuyền qua eo biển Hormuz, đồng thời giảm bớt các hạn chế đối với tàu thuyền hoạt động tại khu vực này.

Bên cạnh eo biển Hormuz, sự chú ý cũng đang hướng về eo biển Bab al-Mandeb nối đến biển Đỏ, nơi các phiến quân Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen từng lên tiếng đe dọa ngăn chặn hoạt động vận tải của Saudi Arabia. Những diễn biến này khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu và nền kinh tế thế giới tiếp tục bất ổn, nhất là khi giá xăng dầu tăng trở lại.

Phía Iran cho biết vẫn duy trì liên lạc với Oman nhằm bàn bạc các biện pháp đảm bảo an toàn cho việc đi lại của tàu thuyền trên eo biển Hormuz. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei, đánh giá các cuộc đàm phán đã có tiến triển và đang tiếp tục diễn ra. Tehran cũng khẳng định vị thế hiện tại của eo biển chưa thay đổi và cho rằng thỏa thuận tạm thời với Mỹ trao quyền quản lý đây cho Iran.

Cùng lúc đó, hải quân Mỹ thông báo vẫn duy trì việc phong tỏa trên biển nhằm vào Iran, đã điều hướng lại hàng chục tàu thương mại, làm tê liệt hai tàu và kiểm tra hai tàu khác trong khu vực. Mỹ khẳng định vẫn trong trạng thái cảnh giác cao độ, sẵn sàng và có khả năng tác chiến hiệu quả.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có kế hoạch sang Washington gặp Tổng thống Trump vào ngày thứ Ba tới. Cuộc hội đàm này nhằm thảo luận về cách thức đối phó với Iran, khi hai nhà lãnh đạo lần gần nhất gặp nhau là vào tháng 2 trước khi cuộc chiến tranh với Iran bùng phát, dẫn đến cái chết của nhiều lãnh đạo cấp cao trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei.

Phía Hezbollah, lực lượng được Iran hậu thuẫn, đã đáp trả bằng các cuộc tấn công vào Israel vài ngày sau khi chiến tranh bắt đầu, và Israel phản ứng bằng không kích và triển khai lính mặt đất tại miền nam Lebanon. Mỹ đứng ra hỗ trợ đàm phán lịch sử để Israel và Lebanon hạ nhiệt căng thẳng và phi vũ khí hóa Hezbollah.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, Thủ tướng Netanyahu bày tỏ ủng hộ tuyệt đối nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm làm suy yếu Iran và đẩy lùi chương trình hạt nhân của nước này, đồng thời cho rằng nếu có thể đạt được mục tiêu mà không tái diễn chiến tranh quy mô lớn thì điều đó là rất tốt. Ông nhấn mạnh sẽ lắng nghe kế hoạch của Mỹ và cảnh báo nếu Iran tấn công Israel hoặc sử dụng lực lượng ủy nhiệm mang vũ khí để làm điều đó, đó sẽ là sai lầm nghiêm trọng của Tehran.

Diễn biến tạm ngừng tấn công lần này được kỳ vọng sẽ giúp các bên hướng tới một giải pháp ngoại giao bền vững hơn sau chuỗi sự cố leo thang nguy hiểm tại khu vực chiến lược trọng yếu toàn cầu này.