Geriatri phân tích dấu hiệu nhớ kém của Donald Trump gây tranh cãi

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, người sẽ tròn 80 tuổi vào tháng Sáu tới, liên tục xuất hiện trên các phương tiện truyền thông với những phát biểu gây khó hiểu. Gần đây nhất, trong buổi nói chuyện với truyền thông về tình hình Iran vào đầu tuần, Trump đã sử dụng những từ ngữ lộn xộn khiến nhiều người ngỡ ngàng. Ông nói: “Những đứa trẻ nhỏ. Chúng bị giết. Bị giết như thể là... như thể là... kẹo”. Câu nói này nhanh chóng được lan truyền trên mạng xã hội và tạo nên tranh cãi về sự minh mẫn của ông.

Video về đoạn phát biểu của Trump nhận nhiều phản ứng thắc mắc, nhất là việc ông dùng phép ẩn dụ không quen thuộc và khó hiểu. Nhiều người cho rằng đây không phải là một thành ngữ đúng đắn. Tuy vậy, theo đánh giá của giáo sư về bệnh lão khoa Jaakko Valvanne, những khoảnh khắc tìm kiếm từ ngữ như vậy có thể không phản ánh bệnh trạng nghiêm trọng.

Ông Valvanne nhận định việc đôi khi Trump trộn lẫn từ hoặc khái niệm không phải là vấn đề bất thường, đặc biệt với người cao tuổi. Chẳng hạn hồi đầu năm, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Trump đã nhầm lẫn nhắc đến Iceland thay vì Greenland khi nói về quan điểm chính sách. Ông còn sai lần phát âm hoặc dùng từ không chính xác khi phát biểu trước công chúng, gây ra một số tình huống lúng túng nhưng chưa hẳn là dấu hiệu của bệnh lý.

Chuyên gia cho rằng những yếu tố như mệt mỏi, căng thẳng, đói bụng hay áp lực công việc đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng nhận thức và khiến người nói dễ bị quên từ hay nói sai. Với người lớn tuổi, các tác động ngoại cảnh cộng với sự thay đổi về sinh học của não bộ càng làm tăng nhạy cảm với những sai sót này.

Đồng thời, nếu có các ảnh hưởng vật lý như thiếu máu lên não hoặc những mạch máu nhỏ bị tắc nghẽn, các biểu hiện bất thường trong trí nhớ cũng có thể xuất hiện nhiều hơn. Tuy nhiên, ông Valvanne nhấn mạnh rằng những quên tên người hay sự kiện một cách không thường xuyên không nhất thiết cảnh báo bệnh lý đáng ngại, đặc biệt khi người đó vẫn hoạt động hiệu quả trong công việc.

Không chỉ chuyên gia lão khoa mà một số nhà báo cũng từng bày tỏ sự lo ngại về trí nhớ của Trump. Ramin Setoodeh, một tác giả đã từng phỏng vấn Trump nhiều lần trong quá trình viết sách về chương trình truyền hình Diili, cho biết cựu Tổng thống không có khó khăn nhớ các chi tiết trong thời gian đó, nhưng lại thể hiện vấn đề với những sự kiện gần đây hơn, ví dụ như quên ngày đài NBC cắt quan hệ vì những bình luận gây tranh cãi của ông năm 2015.

Setoodeh còn kể Trump dường như quên cả bản thân ông, dù đã từng gặp và phỏng vấn nhiều lần, dẫn đến việc ông Trump lặp lại các câu chuyện đã từng kể từ trước.

Giáo sư Valvanne cho rằng những quên ngẫu nhiên như vậy là bình thường ở tuổi cao, đặc biệt với những người không có bệnh lý thần kinh. Ông nói bản thân mình, ở tuổi 76, đã gặp khó khăn trong nhận diện khuôn mặt suốt đời mà không hề mắc bệnh thoái hóa thần kinh.

Theo Valvanne, xét trong tổng thể, Trump vẫn chứng tỏ được sự quyết đoán và khả năng lãnh đạo nên những biểu hiện như trên phần nào còn có thể coi là nhẹ và chưa nguy hiểm. Ông so sánh với người kế nhiệm Joe Biden, mà tình trạng bệnh lý đã được thể hiện rõ qua các vấn đề vận động và tiến triển nhanh.

Giáo sư cũng chỉ ra những dấu hiệu nghiêm trọng cần chú ý như đặt kem đánh răng trong tủ lạnh hay không biết mục đích của cây bút. Những điều này hoàn toàn không được quan sát thấy ở Trump theo nhận định của ông.

Vào tháng 5 năm nay, 30 bác sĩ Mỹ đã đồng loạt ký một tuyên bố cho rằng Donald Trump không đủ khả năng nối tiếp công việc như Tổng thống do các dấu hiệu sức khỏe tâm thần đáng lo ngại. Họ nhấn mạnh tính cách không kiểm soát được, sự bất ổn và thái độ hoang tưởng có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia khi ông nắm quyền lực.

Nhà tâm thần học Henry David Abraham cảnh báo rằng sự giận dữ ngoài tầm kiểm soát của một người đứng đầu, nhất là khi nắm giữ vũ khí hạt nhân mà không có sự giám sát thích hợp, có thể trở nên vô cùng nguy hiểm.

Song theo Valvanne, những vấn đề về nhân cách như tự đại, hoang tưởng hay kích động không phải dấu hiệu của bệnh lý suy giảm trí tuệ, mà nhiều khả năng thuộc về các rối loạn nhân cách.

Ví dụ, nhà tâm lý học John D. Gartner đã phân loại Trump là người có tính cách ái kỷ, và em gái ông, Mary Trump cũng đã mô tả điều tương tự trong quyển sách viết về ông năm 2020.

Giáo sư Valvanne kết luận rằng những hiện tượng như mệt mỏi trong họp hành có thể là bình thường hoặc bắt đầu của bệnh lý nào đó, nhưng về tổng thể Trump hoàn toàn đủ khả năng hoàn thành nhiệm kỳ. Điều ông quan tâm hơn là các rối loạn tính cách của cựu Tổng thống vì ảnh hưởng đến thế giới.

Ông nhấn mạnh rằng trong trường hợp các chuyên gia y tế Hoa Kỳ đưa ra cảnh báo, cần có sự tôn trọng và cân nhắc nghiêm túc.