Thổ Nhĩ Kỳ xây dựng tàu sân bay đầu tiên, nâng tầm sức mạnh hải quân toàn cầu

Báo cáo từ buổi trình bày tại sự kiện Combined Naval Event ở Farnborough, Anh vào tháng 5 cho thấy thiết kế và tiến trình xây dựng tàu sân bay MUGEM của Thổ Nhĩ Kỳ đã được công bố công khai. Tham mưu trưởng kỹ thuật Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ, Phó đô đốc Hakan Uçar, xác nhận mục tiêu bàn giao con tàu vào năm 2032, đồng thời công bố ảnh và dữ liệu kỹ thuật cập nhật khẳng định công việc đóng tàu đã bắt đầu nghiêm túc.

Tổ hợp MUGEM khác biệt với kinh nghiệm trước đó của Thổ Nhĩ Kỳ như tàu TCG Anadolu - một tàu đổ bộ đa năng có khả năng hoạt động trực thăng và UAV chiến đấu nhưng không phải tàu sân bay tiêu chuẩn. MUGEM sẽ đánh dấu bước đầu tiên Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu tàu sân bay đầy đủ chức năng theo đúng nghĩa truyền thống.

Mặc dù dự án tàu sân bay Thổ Nhĩ Kỳ từng được xem là tham vọng chính trị lâu dài, sự phát triển của ngành đóng tàu và hải quân quốc gia giúp biến ý tưởng này thành hiện thực. Năm 2023, chương trình MUGEM chính thức khởi động, triển khai nhanh chóng từ khâu nghiên cứu điều kiện hoạt động đến thiết kế và bắt đầu đóng tàu sau chưa đầy hai năm.

Ngày 2/1/2025, tại Nhà máy đóng tàu Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ ở Istanbul, tiến hành cắt tấm thép đầu tiên cho dự án tàu sân bay. Sự kiện này thể hiện tầm quan trọng chính trị của dự án, được thể hiện rõ qua việc Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan trực tiếp thực hiện lễ hàn mối hàn đầu tiên vào tháng 9 cùng năm.

Ban đầu tàu dự kiến hạ thủy năm 2027-2028 và bàn giao trước năm 2030. Tuy nhiên, đến năm 2026, lịch trình được điều chỉnh thực tế hơn, dự kiến hoàn thành và bàn giao vào năm 2032 sau giai đoạn đóng tàu, thử nghiệm và hiệu chỉnh hệ thống.

Tàu sân bay MUGEM có kích thước lớn với chiều dài 285m, chiều rộng 72m và mớn nước 10,1m, lượng choán nước trên 60.000 tấn. Kích thước này tương đương tàu sân bay lớp Queen Elizabeth của Anh (dài 280m, rộng 73m, lượng choán nước 65.000 tấn) và lớn hơn tàu Charles de Gaulle của Pháp (dài 261,5m, rộng 64,4m, lượng choán nước khoảng 41.000 tấn dù sử dụng động cơ hạt nhân).

Tàu sẽ có tốc độ tối đa trên 26 hải lý/giờ (48 km/h) và tầm hoạt động hơn 10.000 hải lý (18.520 km) ở tốc độ hành trình kinh tế 14 hải lý/giờ (26 km/h). Khả năng chứa đến 2.500 người bao gồm thủy thủ đoàn, phi công, quân nhân điều khiển UAV và nhân viên y tế.

Điểm nhấn là bệnh viện trên tàu đạt chuẩn Role 2 Enhanced với hai phòng mổ, phòng nha khoa, khu hồi sức tích cực và 30 giường bệnh nhân, đảm bảo khả năng chăm sóc y tế linh hoạt khi hoạt động trên biển.

Tàu sân bay MUGEM sử dụng hoàn toàn hệ thống vũ khí nội địa do Roketsan và Aselsan phát triển. Hệ thống phóng thẳng đứng (VLS) MİDLAS với hai module 16 ống phóng, tổng cộng 32 ống, tương thích với các loại tên lửa phòng không HİSAR-D RF, SİPER, tên lửa chống hạm ATMACA và tên lửa hành trình GEZGİN. MİDLAS đã được thử nghiệm thành công trên tàu khu trục TCG İstanbul.

Hệ thống phòng thủ gần CIWS Gökdeniz gồm tháp pháo ổn định 35mm 2 nòng, bắn tới 1.100 viên/phút, chuyên đối phó tên lửa chống hạm, UAV và các mục tiêu trên không cận chiến. Một phần quan trọng khác là hệ thống đạn thông minh ATOM 35mm phát nổ gần mục tiêu tạo ra đám mây mảnh vụn tiêu diệt bề mặt điều khiển và cảm biến.

Bên cạnh đó, tàu trang bị 4-6 súng máy điều khiển từ xa Aselsan STOP cỡ 25mm bảo vệ chống các mối đe dọa bất ngờ như tàu nhanh tấn công cùng hai hệ thống tên lửa phòng thủ điểm PDMS tầm gần.

Điểm nổi bật của MUGEM là nhóm không quân với 52 phương tiện bay, bao gồm nhiều loại máy bay và UAV do Thổ Nhĩ Kỳ phát triển. Các loại này gồm tiêm kích nhẹ Hürjet phiên bản tàu sân bay, UAV chiến đấu Kızılelma có khả năng tàng hình radar, UAV trinh sát và tấn công Anka-3 dạng "cánh bay", cùng UAV Bayraktar TB3 với khả năng cất cánh và hạ cánh ngắn dạng STOBAR.

Nhóm còn có trực thăng đa năng trong đó có phiên bản tác chiến chống tàu ngầm, giúp mở rộng đa dạng nhiệm vụ tác chiến. So sánh với lực lượng Anh và Pháp có khoảng 40-50 máy bay trên tàu sân bay, MUGEM thể hiện năng lực vượt trội về số lượng và tính năng đa dạng.

Khác với các tàu sân bay thông thường, MUGEM được thiết kế như trung tâm điều hành đa miền (Multi-Domain Carrier), đồng thời chỉ huy các hoạt động trên ba lĩnh vực: không gian trên không, trên mặt nước và dưới nước. Tàu còn tích hợp các khu vực dành cho vận hành các phương tiện không người lái mặt nước (USV) và ngầm (UUV), giúp mở rộng phạm vi trinh sát và tấn công.

Hệ thống chỉ huy trung tâm ADVENT có nguồn gốc trong nước sẽ tích hợp radar ÇAFRAD và toàn bộ tổ hợp tác chiến điện tử, giúp điều phối linh hoạt đồng thời các hoạt động của máy bay, UAV và các thiết bị không người lái khác trên biển.

Việc xây dựng tàu sân bay đầu tiên đánh dấu bước ngoặt chiến lược trong quá trình phát triển hải quân Thổ Nhĩ Kỳ. Hiện nay, Thổ Nhĩ Kỳ đang đứng thứ 10 trên bảng xếp hạng WDMMW về sức mạnh hải quân thế giới, vượt Italia và chỉ kém các quốc gia lớn như Anh và Pháp một bậc.

Điều này phản ánh thành quả của chương trình đóng tàu quốc gia MILGEM với các chiến hạm được chế tạo trong nước, tạo nên một lực lượng hải quân hiện đại và tự chủ. Thổ Nhĩ Kỳ đang mở rộng tầm ảnh hưởng và góp mặt trong câu lạc bộ các siêu cường hải quân toàn cầu, thúc đẩy vị thế chiến lược và an ninh khu vực.