Khoảng cách giữa quyết định chính trị và thực thi trong tình trạng khẩn cấp ở Chile

Với dự báo thời tiết và đánh giá kỹ thuật sẵn có, Chính phủ Chile đã tuyên bố trạng thái Khẩn Cấp Phòng Ngừa tại vùng Coquimbo và phía nam vùng Atacama. Quyết định này dựa trên khung pháp lý từ năm 1974, cho phép nhà nước thiết lập khu vực cảnh báo trước khi có rủi ro rõ ràng. Đây không phải lần đầu tiên ứng dụng biện pháp này nhưng là hiếm hoi trong thập kỷ qua. Việc áp dụng kịp thời thể hiện sự tiến bộ đáng ghi nhận trong công tác chính sách đối phó thiên tai.

Mặc dù lệnh dự phòng được ban hành trước khi sự kiện thiên tai xảy ra, nhưng các hoạt động chuẩn bị cần thiết như triển khai trực thăng, máy móc hạng nặng, phương tiện địa hình và trang thiết bị liên lạc cùng hỗ trợ nhân đạo đã không được thực hiện đúng thời hạn. Vùng được cảnh báo có địa hình phức tạp, cư dân thưa thớt và từng chịu ảnh hưởng nặng nề từ thảm họa năm 2015 tại Atacama. Điều này cho thấy sự chậm trễ trong vận hành bộ công cụ phòng chống, bất chấp ưu thế về pháp lý và dự báo sẵn có.

Nguyên nhân sâu xa xuất phát từ vai trò điều hành của Senapred, cơ quan chịu trách nhiệm phối hợp khẩn cấp ở Chile. Trong quá trình cải tổ hành lang pháp lý, quyền lực chỉ mang tính tham vấn mà không có quyền chỉ huy trực tiếp, tạo nên sự lúng túng và không rõ trách nhiệm. Các cuộc điều tra về vụ cháy rừng lớn năm 2024 tại Viña del Mar và Quilpué đã lên tiếng về sự thất bại trong mô hình quản trị này, yêu cầu cải tổ hệ thống để tăng quyền hạn cho cơ quan này và hoàn thiện cảnh báo sơ tán.

Bản báo cáo năm 2023 đã cảnh báo cần thay đổi hệ thống cảnh báo và nâng cao năng lực chỉ đạo trong ứng phó. Tuy nhiên, những nhắc nhở này vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Nhà nước Chile có trách nhiệm trong khả năng có thể làm được, dù không thể ngăn chặn mọi khủng hoảng, nhưng phải chuẩn bị để ứng phó kịp thời, giảm thiểu thiệt hại và cho thấy sự nỗ lực tối đa. Việc duy trì một hệ thống kém hiệu quả không chỉ ảnh hưởng đến các chính quyền hiện tại mà còn đặt ra nguy cơ cho các thế hệ sau.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.