Cuộc đời và cái chết đầy tranh cãi của ông trùm đường phố Lagos Toba Ijaya

Ngày 12/7, Toba Ajiboye, Thư ký Tổ chức của Liên đoàn Lao động Giao thông Đường bộ bang Lagos, đã bị một nhóm tay súng chưa rõ danh tính phục kích tại khu vực Fadeyi, Lagos. Chiếc xe của ông bị đạn xối xả bắn trúng, khiến ông qua đời hai ngày sau đó tại bệnh viện vào ngày 14/7. Sự kiện này đã khơi lại những vết thương cũ về các cuộc thanh trừng đẫm máu trong chính trị bến xe và giới tội phạm đường phố nơi đây.

Hàng trăm người gồm gia đình, đồng nghiệp và người ủng hộ đã đến dự lễ tang của Ajiboye tại Fadeyi, nhiều người không kìm được nước mắt trước sự ra đi của một nhân vật quyền lực nhưng cũng gây nhiều tranh cãi.

Sinh ra tại Kabba, bang Kogi, Ajiboye từng học tại Nigeria Model School ở Lagos và lấy bằng Cao đẳng Quốc gia tại Yaba College of Technology. Tuy nhiên, con đường để ông trở thành một trong những nhân vật quyền lực nhất trong Liên đoàn Lao động Giao thông Đường bộ Lagos không được trải hoa hồng mà là sự xây dựng từ những ngày tháng khó khăn trong khu phố Fadeyi, nơi ông học nghề mộc từ cha mình.

Từ một thành viên của Oodua Peoples Congress (OPC), nhóm đấu tranh quần chúng, Ajiboye đã mở rộng ảnh hưởng của mình và trở thành một tay trùm đường phố có biệt danh Ikoko Ajegunjeran ("linh cẩu nghiền xương thịt") hoặc Baba Esu ("cha của Satan"), biệt danh phản ánh sự sợ hãi ông tạo nên đối với kẻ thù.

Ông leo lên vị trí Thư ký Tổ chức của Liên đoàn Lao động Giao thông Đường bộ bang Lagos, nơi ông được coi là một nhân vật quyền lực và có sức ảnh hưởng lớn trong chính trị các bến xe.

Thông tin từ các nguồn tin thân cận với Ajiboye tiết lộ một bức tranh về âm mưu có tổ chức trong vụ việc. Một người thợ xây tên Oke, từng làm việc cho Ajiboye, được cho là đã theo dõi hành trình của ông và cung cấp thông tin cho nhóm tay súng phục kích trên đường Ikorodu.

Oke đã bị bắt cùng với vợ ngay đêm hôm sau, còn một số nghi can khác như Ogere đang bỏ trốn. Một cá nhân khác là Suko, được cho là đã góp kinh phí cho vụ phục kích, cũng trốn khỏi Nigeria.

Theo lời chứng, Oke đã chụp ảnh chiếc xe của Ajiboye và gửi cảnh báo kịp thời về sự di chuyển của ông, trong khi Ajiboye không biết mình đang bị giám sát và còn cho Oke tiền mà không hay biết về âm mưu này.

Cuộc tấn công xảy ra khi Ajiboye khởi hành từ nhà trên đường Ereko, khu Fadeyi cùng tài xế. Một chiếc xe khác cố gắng vượt qua nhưng thực ra là đang tìm vị trí cho cuộc phục kích. Khi bắn, nhóm này nhắm thẳng vào vị trí ngồi của ông, khiến ông bị thương nặng và qua đời sau đó.

Ngày 15/7, khi phóng viên đến Fadeyi, không khí trầm lắng và cảnh sát tuần tra nhiều nơi đã cho thấy sự căng thẳng vẫn còn đó. Những con phố vốn đông đúc trở nên yên tĩnh hơn bao giờ hết.

Người dân nhớ đến Ajiboye với những khía cạnh đa chiều, vừa là nhà từ thiện, người tạo việc làm và hòa giải trong các tranh chấp, vừa là nhân vật gây tranh cãi liên quan đến bạo lực. Một tài xế xe ba bánh, Yusuf Akinwale, bày tỏ sự biết ơn khi nhận được sự giúp đỡ mua phương tiện từ Ajiboye, trong khi một số cư dân khác nhớ ông như một người luôn sẵn sàng hỗ trợ trong khó khăn.

Ajiboye từng đứng trước tòa vì các cáo buộc liên quan đến các cuộc bạo lực ở Mushin và Fadeyi, nơi các cuộc thanh trừng và tranh giành quyền lực giữa các nhóm vận tải diễn ra phức tạp. Một số vụ án giết người liên quan được ghi nhận và điều tra, trong đó có các mâu thuẫn chính trị giữa nhóm ủng hộ các đảng phái khác nhau.

Có tin đồn rằng cái chết của ông cũng phần nào liên quan đến các vụ giết người đẫm máu trước đó, hoặc trả thù cho vụ án mạng tại Surulere. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo cộng đồng cũng lên tiếng phản đối việc cho rằng Ajiboye xứng đáng hưởng kết cục bạo lực như vậy.

Ngoài những tranh cãi, Toba Ajiboye để lại một di sản về việc cải thiện an ninh và giảm bạo lực trong cộng đồng Fadeyi qua việc tạo công ăn việc làm cho thanh niên địa phương. Ông cũng thành lập Quỹ Toba Ajiboye để giúp đỡ tài chính, cấp học bổng và hỗ trợ nhân đạo khác cho người dân.

Một cựu đồng đội trong Oodua Peoples Congress mô tả ông như một trụ cột dưới thời lãnh đạo của Chief Gani Adams, người đã dùng ảnh hưởng của mình để đóng góp cho xã hội sau khi đạt được vị thế.

Cuộc đời và sự nghiệp cũng như cái chết của ông là một câu chuyện phức tạp, hòa trộn giữa quyền lực, trung thành, phản bội và bạo lực trong một bối cảnh chính trị đường phố khắc nghiệt của Lagos.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.