Bí mật về bộ nhiễm sắc thể lạ ở cỏ bản địa Úc dùng hàng nghìn năm

Channel Country, vùng đất rộng hơn 280.000 km2 ở vùng hoang mạc Queensland phía tây nam Australia, tựa như một tấm thảm sống động của hệ thống sông và suối tự do. Đây là nơi sinh sống của người Mithaka trong ít nhất 3000 năm. Họ xây dựng hệ thống trao đổi và thương mại phức tạp trên toàn lục địa, trong đó cây cối đóng vai trò trung tâm. Hơn 200 loài thực vật được sử dụng cho lương thực, thuốc men, công cụ, che trú và nghi lễ, cho thấy mối quan hệ bền chặt với môi trường xung quanh.

Một trong những loài cây quan trọng đối với người Mithaka là channel millet (Echinochloa turneriana), một loại cỏ bản địa được thu hoạch và sử dụng hàng nghìn năm. Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Nature Communications tiết lộ loài cỏ này sở hữu một đặc điểm di truyền hiếm gặp: mỗi tế bào có tới 12 bộ nhiễm sắc thể, một dấu hiệu liên quan đến sự thích nghi và khả năng tồn tại trong môi trường biến động của Channel Country.

DNA của channel millet được các nhà khoa học giải mã với kết quả gây ngạc nhiên. Trong khi đa số sinh vật, kể cả con người, chỉ có 2 bản sao nhiễm sắc thể (thuật ngữ là diploid), channel millet lại mang 12 bản sao cho mỗi nhiễm sắc thể, hiện tượng này được gọi là đa bội (polyploidy). Đây là đặc tính phổ biến ở một số cây trồng đã được thuần hóa như lúa mì, lúa gạo hay mía đường, giúp tăng khả năng chịu đựng và hiệu suất sinh trưởng.