Pháp đình chỉ sử dụng giám định gene trong điều tra hình sự do lo ngại quyền riêng tư

Ngày 24 tháng 7 năm 2026, Hội đồng Hiến pháp Pháp đã ra phán quyết cấm việc áp dụng phương pháp giám định gene nhằm hỗ trợ điều tra các vụ án hình sự, đặc biệt là những vụ án lạnh chưa được giải quyết. Lý do được đưa ra là dự luật hiện hành không có những bảo đảm pháp lý đủ mạnh để bảo vệ quyền riêng tư của công dân, dẫn đến xung đột với các giá trị hiến định về quyền con người và quyền riêng tư.

Phương pháp giám định gene này, được biết đến như một công cụ giúp giải quyết gần 200 vụ án lạnh tại Hoa Kỳ, đã từng được xem là một tiến bộ trong công tác điều tra nhưng lại vấp phải sự phản đối về mặt pháp lý ở Pháp. Dự luật cải cách tư pháp hình sự do Bộ trưởng Tư pháp Gérald Darmanin chủ trì đã đưa nội dung này vào nhằm tăng hiệu quả xử lý các vụ án, nhưng đã bị sửa đổi và giảm bớt đáng kể trước khi được thông qua.

Hội đồng Hiến pháp đánh giá rằng, luật pháp hiện hành không có các điều khoản cụ thể để cân bằng giữa mục tiêu truy tìm tội phạm và bảo vệ quyền riêng tư cá nhân. Dự luật cho phép truy cập vào các cơ sở dữ liệu gene của các công ty tư nhân, thường là của Hoa Kỳ, cung cấp các dịch vụ xét nghiệm gene mang tính giải trí bị pháp luật Pháp nghiêm cấm. Việc này khiến Hội đồng cho rằng có hành vi vi phạm luật pháp hình sự liên quan đến việc thu thập và sử dụng dữ liệu gene.

Do đó, việc sử dụng giám định gene trong điều tra không được phép triển khai trên lãnh thổ Pháp cho đến khi có các quy định pháp luật rõ ràng hơn nhằm bảo vệ quyền lợi cá nhân. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy thách thức trong việc áp dụng các công nghệ mới vào hệ thống pháp luật hiện đại mà không làm ảnh hưởng đến các quyền cơ bản.

Bên cạnh nội dung về giám định gene, Hội đồng Hiến pháp cũng đã hoãn không chấp nhận một số điều khoản như việc thiết lập chức danh nhà tâm lý học cảnh sát pháp y, đồng thời giữ nguyên một số quy định khác liên quan đến thẩm quyền xét xử và quản lý thời gian xử lý hồ sơ. Cụ thể, quy định về thẩm quyền của tòa án hình sự cấp hạt trong xử lý các vụ án tái phạm được duy trì, cũng như quy định giảm thời hạn luật định dành cho luật sư trong việc khởi kiện vô hiệu, và việc kéo dài thời gian tạm giam đối với một số trường hợp đặc biệt.

Bộ trưởng Tư pháp Gérald Darmanin đánh giá cao quyết định của Hội đồng Hiến pháp khi khẳng định rằng các cải cách được phê chuẩn sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết vụ án trong hệ thống tư pháp hình sự Pháp và nâng cao hiệu quả, đồng thời đem lại sự gần gũi hơn với người bị hại trong quá trình tố tụng.

Tổng hợp lại, quyết định của Hội đồng Hiến pháp thể hiện sự thận trọng trong việc áp dụng các công nghệ mới như giám định gene vào hệ thống pháp luật nhằm tránh những vi phạm quyền cá nhân nghiêm trọng. Dự luật tư pháp hình sự của Pháp đang trong quá trình hoàn thiện để cân bằng giữa hiệu quả điều tra và bảo vệ quyền con người.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.